Minh bạch chuỗi cung ứng thịt lợn nhằm nâng cao sức cạnh tranh

Kiểm soát chuỗi cung ứng từ gốc để giảm thiểu rủi ro

Theo thông tin từ Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương), sau đợt kiểm tra, xác minh tại cơ sở kinh doanh của ông N.T.K ở tổ dân phố Lỗ Xá, phường Mỹ Hào, tỉnh Hưng Yên, Đội Quản lý thị trường số 9, Chi cục Quản lý thị trường tỉnh Hưng Yên đã chuyển hồ sơ cùng toàn bộ tang vật của vụ việc gần một tấn thịt lợn và các sản phẩm từ lợn có dấu hiệu vi phạm quy định về an toàn thực phẩm sang Cơ quan Cảnh sát điều tra, Công an tỉnh Hưng Yên để tiếp tục xử lý theo quy định của pháp luật.

Quá trình kiểm tra cho thấy lực lượng chức năng phát hiện 977,8 kg thịt lợn và các sản phẩm từ lợn được bảo quản trong điều kiện không bảo đảm vệ sinh. Một số sản phẩm có biểu hiện đổi màu, bốc mùi hôi, nghi mắc bệnh truyền nhiễm; toàn bộ lô hàng đều không có hóa đơn, chứng từ chứng minh nguồn gốc hợp pháp. Kết quả kiểm nghiệm cũng xác định 7 trong 9 mẫu dương tính với vi rút dịch tả lợn châu Phi.

Kết quả xác minh ban đầu cho thấy chủ cơ sở thu mua thịt lợn và các sản phẩm từ lợn từ nhiều nguồn khác nhau để sơ chế, pha lọc trước khi đưa ra tiêu thụ. Địa điểm kinh doanh đồng thời được sử dụng làm nơi sơ chế động vật và sản phẩm động vật. Theo lời khai, số hàng hóa được mua với giá thấp hơn thị trường do người bán cho biết là lợn yếu hoặc lợn chết.

Từ góc độ quản trị, bảo đảm an toàn thực phẩm không chỉ là câu chuyện xử lý vi phạm mà còn là bài toán kiểm soát toàn bộ chuỗi cung ứng. Khi các khâu từ chăn nuôi, thu mua, giết mổ, vận chuyển đến phân phối chưa được kết nối bằng cơ chế truy xuất nguồn gốc và chia sẻ dữ liệu đồng bộ, khả năng nhận diện và kiểm soát rủi ro sẽ bị hạn chế. Minh bạch thông tin vì thế đang trở thành yêu cầu cốt lõi để nâng cao hiệu quả quản lý và củng cố niềm tin của thị trường.

Yêu cầu này càng trở nên cấp thiết khi ngành chăn nuôi Việt Nam chuyển từ tăng trưởng theo quy mô sang phát triển dựa trên chất lượng và giá trị gia tăng. Tính đến cuối tháng 7/2026, tổng số lợn cả nước ước tăng 2,6% so với cùng kỳ năm trước, trong khi tổng số gia cầm tăng 3,1%, phản ánh năng lực cung ứng thực phẩm tiếp tục được mở rộng. Quy mô sản xuất lớn hơn cũng đồng nghĩa với áp lực lớn hơn đối với công tác kiểm soát dịch bệnh, quản lý chất lượng và truy xuất nguồn gốc.

Tuy nhiên, quá trình hoàn thiện chuỗi cung ứng vẫn đối mặt với nhiều thách thức. Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, chi phí thức ăn, con giống và thuốc thú y duy trì ở mức cao khiến nhiều hộ chăn nuôi thận trọng trong tái đàn. Cùng với đó, sự chênh lệch về năng lực đầu tư, đặc biệt tại khu vực chăn nuôi nhỏ lẻ, và tình trạng dữ liệu còn phân tán khiến việc truy xuất nguồn gốc chưa thực sự liền mạch.

Trong bối cảnh đó, thanh tra, kiểm tra vẫn là giải pháp cần thiết nhưng khó có thể thay thế một hệ thống quản trị dựa trên dữ liệu. Xu hướng hiện nay là chuyển từ kiểm soát từng công đoạn sang quản trị toàn bộ chuỗi giá trị, kết nối thông tin từ sản xuất đến tiêu dùng thông qua hệ thống truy xuất nguồn gốc. Đây không chỉ là giải pháp giảm thiểu rủi ro mà còn tạo nền tảng để ngành chăn nuôi thích ứng với những yêu cầu ngày càng cao của thị trường.

Minh bạch chuỗi cung ứng để nâng tầm cạnh tranh

Nếu trước đây doanh nghiệp chăn nuôi chủ yếu cạnh tranh bằng sản lượng và giá thành thì ngày nay, khả năng truy xuất nguồn gốc, đáp ứng tiêu chuẩn an toàn sinh học và minh bạch chuỗi giá trị đang trở thành những tiêu chí quan trọng để tiếp cận thị trường. Trong quý I/2026, giá trị xuất khẩu sản phẩm chăn nuôi đạt 197,7 triệu USD, tăng 54,3% so với cùng kỳ năm trước, phản ánh xu hướng chuyển dịch sang mô hình tăng trưởng dựa trên chất lượng và tiêu chuẩn.

Xu hướng này ngày càng rõ nét khi các thị trường nhập khẩu lớn như Trung Quốc, Hoa Kỳ và Liên minh châu Âu liên tục nâng cao yêu cầu về an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc và phát triển bền vững. Doanh nghiệp không chỉ phải bảo đảm chất lượng sản phẩm cuối cùng mà còn cần cung cấp đầy đủ dữ liệu về vùng nuôi, quy trình chăn nuôi, sử dụng thuốc thú y, giết mổ, vận chuyển và bảo quản.

Điều đó đồng nghĩa rằng cùng với dòng hàng hóa, dữ liệu cũng trở thành một phần của giá trị sản phẩm. Khả năng quản trị thông tin và minh bạch toàn bộ chuỗi cung ứng ngày càng ảnh hưởng trực tiếp đến năng lực cạnh tranh cũng như khả năng tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Ở thị trường trong nước, xu hướng tiêu dùng cũng đang thay đổi theo hướng ưu tiên các sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng và được quản lý bằng hệ thống truy xuất điện tử. Điều này tạo động lực để doanh nghiệp đẩy mạnh chuyển đổi số, đồng thời tăng cường liên kết giữa người chăn nuôi, hợp tác xã, doanh nghiệp chế biến và hệ thống phân phối nhằm hình thành các chuỗi giá trị khép kín.

Theo định hướng của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, việc cấp mã số vùng nuôi, xây dựng cơ sở dữ liệu số và hoàn thiện hệ thống truy xuất nguồn gốc đang được thúc đẩy nhằm kết nối các mắt xích trong chuỗi cung ứng. Khi thông tin được số hóa và đồng bộ từ trang trại đến bàn ăn, hiệu quả kiểm soát dịch bệnh, quản lý chất lượng và lưu thông thực phẩm sẽ tiếp tục được nâng cao.

Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng dựa trên tiêu chuẩn, dữ liệu và niềm tin của thị trường, minh bạch chuỗi cung ứng đang trở thành nền tảng tạo dựng năng lực cạnh tranh của ngành chăn nuôi. Đầu tư vào truy xuất nguồn gốc, quản trị dữ liệu và liên kết chuỗi không chỉ giúp doanh nghiệp giảm thiểu rủi ro, nâng cao uy tín thương hiệu mà còn mở rộng khả năng tiếp cận thị trường, gia tăng giá trị sản phẩm và tạo nền tảng cho tăng trưởng bền vững của toàn ngành.