Lực đẩy cho chuyển đổi kép của doanh nghiệp Việt

Tuy nhiên, hành trình này, đặc biệt đối với khối doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV), đang đối mặt với vô vàn thách thức. Để "chuyển đổi kép" thực sự đi vào chiều sâu, cần những chính sách mang tính đột phá và đồng bộ từ phía Nhà nước.

TS. Trần Quý, Viện trưởng Viện Phát triển Kinh tế số Việt Nam, đã chỉ ra một thực tế đáng quan ngại là mặc dù chuyển đổi số mang lại lợi ích rõ ràng và tức thời về tối ưu hóa vận hành, nâng cao năng suất, nhưng chuyển đổi xanh lại thường bị doanh nghiệp nhìn nhận như một gánh nặng chi phí đầu tư ban đầu.

Nếu thiếu sự tính toán kỹ lưỡng và một chiến lược cân nhắc theo ngành nghề, nhiều doanh nghiệp có thể "chết" trước khi kịp "xanh". Tư duy bền vững là cần thiết, nhưng không thể coi chuyển đổi xanh như một mệnh lệnh tức thời mà cần một lộ trình cụ thể và sự tỉnh táo trong lựa chọn ưu tiên.

Thực trạng này phản ánh một "điểm nghẽn" lớn về nhận thức và tài chính. Nhiều DNNVV vẫn hiểu sai bản chất của chuyển đổi kép, coi chuyển đổi số chỉ là vấn đề công nghệ thông tin đơn thuần, còn chuyển đổi xanh là một khoản chi phí gia tăng không mang lại lợi ích trực tiếp. Điều này tạo ra rào cản tâm lý và tài chính, khiến họ khó lòng thực hiện song song hai quá trình vốn cần sự tích hợp chặt chẽ.

Vấn đề cốt lõi mà TS. Bùi Thanh Minh, Phó Giám đốc Văn phòng Ban IV, đã chỉ ra là Việt Nam vẫn chưa xây dựng được một khung chính sách tích hợp đầy đủ giữa chuyển đổi số và chuyển đổi xanh ở cấp độ quốc gia. Sự thiếu vắng này dẫn đến tình trạng triển khai rời rạc, thiếu định hướng rõ ràng, đặc biệt với DNNVV. Các chính sách hiện hành vẫn tách biệt theo ngành hoặc loại hình doanh nghiệp, khiến cộng đồng DNNVV chưa có nền tảng vững chắc để thực hiện chuyển đổi kép một cách hiệu quả.

Kinh nghiệm quốc tế cho thấy nhiều quốc gia đã xây dựng cơ chế hỗ trợ toàn diện từ chính sách, tài chính, hạ tầng đến kỹ thuật, đồng thời phát triển mạng lưới trung gian công - tư để đồng hành với DNNVV. Xu hướng mới trên thế giới là tích hợp cả hai quá trình chuyển đổi số và chuyển đổi xanh thành một chiến lược thống nhất để tối ưu nguồn lực và hiệu quả, thay vì thực hiện riêng lẻ.

Để khơi thông lực đẩy thể chế và giúp doanh nghiệp thực hiện chuyển đổi kép một cách hiệu quả, các chuyên gia đồng quan điểm rằng cần có những chính sách mang tính đột phá từ phía Nhà nước, với trọng tâm là xây dựng một hệ sinh thái hỗ trợ toàn diện.

Để khơi thông lực đẩy thể chế và giúp doanh nghiệp thực hiện chuyển đổi kép một cách hiệu quả, các chuyên gia đồng quan điểm rằng cần có những chính sách mang tính đột phá từ phía Nhà nước, với trọng tâm là xây dựng một hệ sinh thái hỗ trợ toàn diện.

Trước mắt, cần rà soát, tích hợp các chính sách hiện có về chuyển đổi số, tăng trưởng xanh, thương mại điện tử, thích ứng khí hậu theo hướng tổng thể, tránh chồng chéo và tạo sự rõ ràng cho doanh nghiệp.

Về dài hạn, việc xây dựng khung chiến lược quốc gia chuyển đổi kép cho DNNVV, phân chia theo nhóm quy mô, ngành nghề, với lộ trình và tiêu chí cụ thể sẽ cung cấp định hướng rõ ràng.

Đồng thời, việc đẩy mạnh đào tạo và nâng cao nhận thức là vô cùng cấp thiết. Chính phủ cần đẩy mạnh các chương trình đào tạo miễn phí hoặc đồng tài trợ các khóa học về chuyển đổi số, quản trị bền vững, và cấp chứng chỉ phát triển bền vững.

Điều này sẽ giúp DNNVV tiếp cận kiến thức bài bản, thay đổi tư duy và nhận thức đúng đắn về lợi ích dài hạn của chuyển đổi kép, tránh nhìn nhận sai lệch rằng chuyển đổi kép chỉ là vấn đề công nghệ thông tin hoặc một khoản chi phí gia tăng.

Bên cạnh đó, việc phát triển các công cụ tài chính đặc thù thông qua việc hình thành các quỹ xanh - số, tín dụng ưu đãi hỗ trợ đầu tư xanh, và cơ chế bảo lãnh cho nghiên cứu và phát triển (R&D) cũng như đổi mới sáng tạo sẽ giúp giải quyết bài toán vốn đầu tư ban đầu, vốn là rào cản lớn nhất cho DNNVV.

Song song đó, việc xây dựng hạ tầng và mạng lưới hỗ trợ toàn diện là không thể thiếu, bao gồm thí điểm xây dựng các trung tâm hỗ trợ số - xanh tại một số địa phương, đóng vai trò là nơi cung cấp tư vấn, đào tạo, và kết nối nguồn lực.

Việc hình thành hệ sinh thái hỗ trợ toàn diện bao gồm trung tâm tư vấn, kết nối trường - viện - doanh nghiệp để chuyển giao công nghệ và kiến thức, cùng với việc khuyến khích và hỗ trợ doanh nghiệp tham gia mạng lưới hợp tác quốc tế, sẽ mở ra cánh cửa tiếp cận kỹ thuật, vốn và thị trường mới.

Chuyển đổi kép là một hành trình dài và đòi hỏi sự kiên trì, nhưng cũng là con đường duy nhất để doanh nghiệp Việt Nam duy trì và nâng cao năng lực cạnh tranh trong kỷ nguyên mới. Việc khơi thông lực đẩy thể chế từ Nhà nước, cùng với sự chủ động và tỉnh táo của doanh nghiệp, sẽ tạo nên một sức mạnh tổng hợp, giúp khối DNNVV, xương sống của nền kinh tế vững vàng vượt qua thử thách, vươn mình mạnh mẽ và đóng góp vào mục tiêu phát triển bền vững của quốc gia.