Loại bỏ các nút thắt trong lựa chọn nhà đầu tư

Cuộc cách mạng về tính đồng bộ trong hệ thống pháp luật đầu tư

Tháng 1/2026, thị trường tài chính và đầu tư Việt Nam đón nhận một tín hiệu quan trọng khi Bộ Tài chính chính thức phát đi văn bản lấy ý kiến rộng rãi về dự thảo Nghị định quy định chi tiết thi hành Luật Đấu thầu.

Đây không đơn thuần là một đợt cập nhật văn bản thông thường mà là một cuộc tổng rà soát mang tính bước ngoặt để hợp nhất các quy định đang bị phân tán tại ba Nghị định quan trọng: Nghị định 23/2024/NĐ-CP, Nghị định 115/2024/NĐ-CP và Nghị định 225/2025/NĐ-CP.

Việc xây dựng một Nghị định thay thế duy nhất được kỳ vọng sẽ xóa bỏ hoàn toàn tình trạng chồng chéo, giúp nhà đầu tư và các cơ quan quản lý địa phương có một bản đồ pháp lý xuyên suốt, nhất quán và dễ thực thi.

Sự cấp thiết của việc ban hành Nghị định này xuất phát từ một bối cảnh pháp lý mới đầy sôi động. Tại kỳ họp thứ 10, Quốc hội đã thông qua Luật Đầu tư năm 2025 (có hiệu lực từ ngày 1/3/2026) cùng với Nghị quyết số 254/2025/QH15 nhằm tháo gỡ các vướng mắc tồn đọng trong thi hành Luật Đất đai.

Những thay đổi căn bản về điều kiện tổ chức đấu thầu, trường hợp chấp thuận chủ trương đầu tư hay các tiêu chí phân cấp thẩm quyền đòi hỏi hạ tầng pháp lý dưới luật phải chuyển mình tương ứng.

Dự thảo mới tập trung vào các vấn đề cốt tử như bảo đảm cạnh tranh công bằng, ưu đãi cho các nhà đầu tư chiến lược và đặc biệt là chuẩn hóa quy trình đấu thầu qua mạng trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia.

Việc hợp nhất này giúp giải quyết bài toán rừng văn bản vốn gây ra nhiều cách hiểu khác nhau giữa các địa phương. Thay vì phải đối chiếu từng điều khoản tại các Nghị định ban hành ở các thời điểm khác nhau, giờ đây doanh nghiệp chỉ cần căn cứ vào một văn bản gốc duy nhất.

Điều này không chỉ giúp giảm thiểu rủi ro pháp lý mà còn rút ngắn đáng kể thời gian chuẩn bị hồ sơ, giúp các dự án đầu tư kinh doanh nhanh chóng được triển khai, đóng góp vào mục tiêu bứt phá kinh tế trong kỷ nguyên mới.

Minh bạch hóa lộ trình và cơ chế vận hành thị trường vốn

Dự thảo Nghị định mới không chỉ giới hạn ở các dự án có sử dụng đất mà còn mở rộng biên độ điều chỉnh ra toàn bộ các dự án đầu tư kinh doanh thuộc diện phải đấu thầu theo pháp luật chuyên ngành.

Phạm vi điều chỉnh trải dài từ khâu công bố thông tin dự án, quy trình bảo đảm cạnh tranh, tiêu chuẩn đánh giá hồ sơ dự thầu cho đến nội dung hợp đồng và chế tài xử lý vi phạm. Một điểm sáng mang tính đột phá trong dự thảo là sự kết nối, chia sẻ thông tin theo thời gian thực giữa Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia với các hệ thống thông tin quản lý đất đai và đăng ký kinh doanh.

Điều này tạo ra một cơ sở dữ liệu quốc gia về lựa chọn nhà đầu tư, giúp tăng cường tính giám sát, hậu kiểm và ngăn chặn triệt để các hành vi vây thầu hay thao túng thông tin.

Điểm mới đặc biệt quan trọng trong dự thảo là việc quy định chi tiết Điều 126 của Luật Đất đai. Nghị định đưa ra các kịch bản xử lý tình huống linh hoạt đối với những dự án không thuộc diện chấp thuận chủ trương đầu tư nhưng vẫn cần đấu thầu để đảm bảo tính công khai. Quy trình thủ tục, chi phí và lộ trình đấu thầu qua mạng được thiết kế theo hướng tối giản hóa nhưng vẫn đảm bảo tính chặt chẽ.

Việc bắt buộc minh bạch hóa thông tin dự án trên môi trường số giúp mọi nhà đầu tư, dù là trong nước hay quốc tế, đều có cơ hội tiếp cận công bằng như nhau. Đây là yếu tố then chốt để thu hút các dòng vốn chất lượng cao vào những dự án hạ tầng, đô thị và khu công nghiệp thông minh.

Bên cạnh các quy định về quy trình, dự thảo còn siết chặt các tiêu chuẩn về năng lực và kinh nghiệm của thành viên tổ chuyên gia, tổ thẩm định. Điều này nhằm nâng cao chất lượng công tác đánh giá hồ sơ, đảm bảo những nhà đầu tư được chọn phải có đủ thực lực về tài chính và công nghệ để đưa dự án đi đến đích cuối cùng. Các biện pháp thi hành Luật Đấu thầu cũng được bổ sung chi tiết để xử lý nghiêm các hành vi gian lận thông tin hoặc không thực hiện đúng cam kết sau khi trúng thầu.

Với mục tiêu trình Chính phủ ban hành ngay trong quý I/2026, Bộ Tài chính đã đặt ra mốc thời gian phản hồi rất khẩn trương là trước ngày 26/01/2026. Sự tham gia đóng góp ý kiến từ Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cùng các hiệp hội nhà thầu, hiệp hội kinh tế xây dựng sẽ giúp bản dự thảo bám sát hơi thở thực tiễn của thị trường.

Khi Nghị định này chính thức đi vào cuộc sống, nó sẽ cùng với Luật Đầu tư 2025 và Luật Đất đai tạo thành một khung khổ pháp lý vững chắc, tháo gỡ mọi rào cản hành chính và thúc đẩy làn sóng đầu tư mạnh mẽ. Đây chính là động lực quan trọng để Việt Nam hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng GDP hai con số, đưa đất nước bước vào một giai đoạn phát triển thịnh vượng và bền vững.