Nghị định 214 - Bước tiến quan trọng hoàn thiện thể chế đấu thầu

Nghị định 214 không chỉ đơn thuần là văn bản hướng dẫn Luật Đấu thầu, mà còn mang nhiều điểm mới đột phá, thể hiện sự tiếp thu, kế thừa các thành tựu đã có và chủ động tháo gỡ những vướng mắc phát sinh từ thực tiễn.

Một trong những điểm sáng nhất của Nghị định 214 là việc cụ thể hóa và mở rộng các quy định về ưu đãi trong đấu thầu. Điều này không chỉ là chính sách mà còn là động lực mạnh mẽ để hỗ trợ các đối tượng đặc thù. Nghị định bổ sung quy định, các nhà thầu là doanh nghiệp nhỏ, siêu nhỏ, doanh nghiệp khởi nghiệp, doanh nghiệp có lao động là người khuyết tật sẽ được hưởng những ưu đãi đáng kể.

Đặc biệt, các nhà thầu này sẽ không phải đáp ứng yêu cầu về năng lực, kinh nghiệm trong vòng 5 năm kể từ khi thành lập. Đây là một cơ chế "trợ lực" vô cùng thiết thực, giúp các doanh nghiệp non trẻ dễ dàng tiếp cận và tham gia vào thị trường đấu thầu, từ đó tạo sân chơi công bằng và lành mạnh hơn.

Ngoài ra, Nghị định còn ưu đãi đặc biệt cho hàng hóa sản xuất trong nước. Với mức ưu đãi cao nhất là 15%, hàng hóa nội địa sẽ có lợi thế cạnh tranh rõ rệt so với các sản phẩm nhập khẩu.

Mức ưu đãi này được áp dụng thông qua việc cộng thêm 15% điểm tổng hợp hoặc giá dự thầu, giúp các doanh nghiệp sản xuất trong nước củng cố vị thế, thúc đẩy sản xuất và tiêu thụ nội địa, phù hợp với chủ trương người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam.

Nghị định 214/2025/NĐ-CP cũng đã bổ sung và làm rõ các trường hợp áp dụng hình thức chỉ định thầu, thể chế hóa đầy đủ các chủ trương tại Nghị quyết của Bộ Chính trị, Quốc hội, Chính phủ.

Bên cạnh các trường hợp đã được quy định, Nghị định cho phép chỉ định thầu đối với các gói thầu có yêu cầu, điều kiện đặc thù về chuyên môn, nghiệp vụ, kỹ thuật hoặc các dự án, nhiệm vụ nghiên cứu khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số.

Điều này thể hiện sự linh hoạt và khả năng thích ứng của pháp luật trong bối cảnh nền kinh tế số và Cách mạng công nghiệp 4.0. Đáng chú ý, Nghị định cũng nâng hạn mức áp dụng hình thức chỉ định thầu, cụ thể là gói thầu thuộc dự án có giá không quá 2 tỷ đồng đối với hàng hóa, xây lắp và không quá 800 triệu đồng đối với dịch vụ tư vấn. Việc nâng hạn mức này giúp giảm bớt thủ tục hành chính, đẩy nhanh tiến độ thực hiện các dự án quy mô nhỏ, góp phần giải ngân vốn đầu tư công hiệu quả hơn.

Bên cạnh đó, Nghị định 214/2025/NĐ-CP tiếp tục hoàn thiện các quy định về đặt hàng, giải quyết kiến nghị và điều kiện năng lực của tổ chuyên gia. Về đặt hàng, Nghị định đã đơn giản hóa quy trình đối với sản phẩm, dịch vụ công, chỉ cần lập và phê duyệt phương án đặt hàng, ký hợp đồng.

Điều này giúp các bộ, ngành và địa phương thuận lợi hơn trong việc triển khai, đảm bảo cung ứng kịp thời các dịch vụ thiết yếu cho xã hội. Về giải quyết kiến nghị, Nghị định bổ sung quy định chi tiết về quy trình và điều kiện xem xét, cho phép nhà thầu được lựa chọn một trong hai quy trình. Điều này không chỉ tạo sự chủ động cho nhà thầu mà còn đảm bảo tính công bằng, khách quan.

Về năng lực tổ chuyên gia, nhằm tháo gỡ vướng mắc khi lựa chọn thành viên đối với các gói thầu đặc thù, Nghị định 214 cho phép chủ đầu tư quyết định lựa chọn thành viên đảm bảo năng lực thực hiện công việc mà không bắt buộc phải có chứng chỉ chuyên môn đấu thầu. Đây là một sự thay đổi linh hoạt, giúp thu hút các chuyên gia hàng đầu tham gia vào các dự án trọng điểm.

Nghị định số 214/2025/NĐ-CP là một bước tiến quan trọng trong việc hoàn thiện khung pháp lý về đấu thầu tại Việt Nam. Với những điểm mới về ưu đãi, chỉ định thầu, và đơn giản hóa thủ tục, Nghị định không chỉ tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh, công bằng mà còn thúc đẩy hiệu quả đầu tư công, hỗ trợ doanh nghiệp và phát triển kinh tế bền vững. Đây là cơ sở quan trọng để Việt Nam tiếp tục cải cách hành chính, nâng cao năng lực quản trị quốc gia và hội nhập sâu rộng hơn vào nền kinh tế toàn cầu.