Làm dày thị trường tài chính bằng trụ cột Fintech và tài sản mã hóa

Tạo lợi thế khác biệt trong cục diện khu vực

Việt Nam đang đứng trước ngưỡng cửa hiện thực hóa mục tiêu về một Trung tâm Tài chính Quốc tế (TTTCQT) với TP.HCM đóng vai trò trung tâm theo Nghị quyết số 222/2025/QH15.Dù đã có những cải thiện đáng kể trên bản đồ tài chính khu vực, TP.HCM vẫn phải đối diện với sự khiêm tốn về độ sâu (quy mô vốn, sản phẩm phái sinh) và độ rộng (đa dạng dịch vụ, mức độ quốc tế hóa) so với các trung tâm tài chính lớn khác.

Trong bối cảnh đó, Việt Nam đang định hình một mô hình phát triển TTTCQT mang tính liên kết và bổ sung cao, nơi Fintech được kỳ vọng là "chìa khóa" mở ra cơ hội phát triển đột phá.

Mô hình chiến lược của Việt Nam đang hướng tới sự phân bổ vai trò chuyên biệt: TP.HCM tập trung vào thị trường vốn, ngân hàng đầu tư và Fintech, trong khi Đà Nẵng được định hướng phát triển các lĩnh vực mới nổi như tài chính xanh, dịch vụ tài chính số, và đặc biệt là khu vực sandbox thử nghiệm cho tài sản số và công nghệ tài chính.

Sự liên kết giữa hai thành phố này được các chuyên gia Công ty Cổ phần Chứng khoán Rồng Việt nhận định tương đồng với mô hình của Trung Quốc, nơi Thượng Hải là trung tâm vốn truyền thống còn Thâm Quyến dẫn đầu về công nghệ tài chính và sáng tạo. Mô hình này giúp Việt Nam tận dụng lợi thế của sự phân khúc và chuyên môn hóa, tạo ra động lực tăng trưởng kép cho cả hệ sinh thái.

Bên cạnh Fintech, việc hoàn thiện cơ chế thể chế song hành là vô cùng quan trọng. Một yếu tố cạnh tranh quốc tế đang được nhắc đến là việc thu hút các tổ chức quản lý tài sản gia đình (family office).

Các chuyên gia cho rằng, cơ chế miễn thuế thu nhập đầu tư, một ưu đãi phổ biến tại nhiều TTTCQT sẽ là chất xúc tác mạnh mẽ để thu hút nguồn vốn cao cấp này, thúc đẩy đa dạng hóa sản phẩm và tăng cường thanh khoản cho thị trường mới. Đây là một vấn đề cần được xem xét đầy đủ trong bối cảnh quản lý gia sản tại Việt Nam được dự báo sẽ bùng nổ trong những năm tới.

Thứ hai là việc thiết lập Khu Thương mại Tự do (FTZ), với việc Quốc hội đang xem xét dự thảo nghị quyết bổ sung quy định về thành lập FTZ tại TP.HCM (tương tự Đà Nẵng và Hải Phòng), Việt Nam đang tạo ra một không gian thể chế đặc thù, vượt trội.

Một FTZ đúng nghĩa với cơ chế thuế hấp dẫn, tự do hóa thương mại và đầu tư, sẽ là công cụ chiến lược để thu hút FDI chất lượng cao, phát triển dịch vụ hiện đại, và là nơi thí điểm, kiểm nghiệm chính sách trước khi nhân rộng. Sự kết hợp giữa TTTCQT và FTZ tạo ra một lực hút tổng hợp mang tính cạnh tranh cao trong khu vực.

Fintech - Lực kéo không thể thiếu của sáng tạo tài chính

Trong tổ hợp các giải pháp chiến lược, Fintech nổi lên là mảng có quán tính tăng trưởng và quy mô thị trường rõ nét nhất. Dữ liệu cho thấy thị trường Fintech Việt Nam, với quy mô ước tính 15 tỷ USD vào năm 2024, có thể đạt gần 80 tỷ USD vào năm 2034, với tốc độ tăng trưởng kép xấp xỉ 17,8%. Tốc độ này khẳng định Fintech không chỉ là một xu hướng mà là lực lượng cốt lõi định hình tương lai dịch vụ tài chính.

Sự phát triển của Fintech đang được bảo trợ bởi một tổ hợp chính sách pháp lý tiên tiến. Việc Nghị định về sandbox Fintech (gồm chấm điểm tín dụng, chia sẻ dữ liệu qua giao diện lập trình mở Open API và cho vay ngang hàng) có hiệu lực từ 1/7/2025, cùng với Luật công nghiệp công nghệ số (có hiệu lực từ 2026) nhằm phân loại tài sản số, đã tạo ra một khung thể chế thử nghiệm và đổi mới. Thêm vào đó, Nghị quyết về thí điểm thị trường tài sản mã hóa mở ra cơ hội cho việc chào bán, giao dịch và lưu ký tài sản mã hóa.

Tổ hợp chính sách này có ý nghĩa cực kỳ quan trọng: nó giải quyết được hai rào cản lớn nhất là tính hợp lệ pháp lý và hạ tầng kết nối dữ liệu qua biên giới. Bằng cách hợp pháp hóa thử nghiệm và đơn giản hóa việc tuân thủ, chi phí được hạ thấp, và thời gian ra mắt sản phẩm mới được đẩy nhanh, từ đó tạo ra một dòng chảy sáng tạo liên tục cho TTTCQT.

Tuy nhiên, để Fintech thực sự phát huy vai trò "chìa khóa", các nhà phân tích VDSC chỉ ra hai điểm nghẽn trung hạn cần được tháo gỡ: Hoàn thiện cơ chế giám sát rủi ro cần có hướng dẫn chi tiết về cơ chế giám sát rủi ro công nghệ và bảo vệ người tiêu dùng cho từng mô hình cụ thể như cho vay ngang hàng, ví điện tử, chia sẻ dữ liệu và tài sản mã hóa. Sự rõ ràng trong giám sát là điều kiện tiên quyết để thị trường phát triển an toàn và bền vững.

Đẩy mạnh thị trường vốn cho Startup: Thị trường vốn cho các startup giai đoạn đầu ở Việt Nam vẫn còn mỏng so với các đối thủ như Singapore hay Hồng Kông. Việc vận hành thực chất các quỹ đầu tư mạo hiểm cấp quốc gia và địa phương, cùng với các ưu đãi thuế chi phí cho doanh nghiệp khởi nghiệp công nghệ, sẽ tạo ra lực kéo cung ứng vốn nội địa, đảm bảo rằng các ý tưởng Fintech đột phá không bị "chết yểu" vì thiếu vốn.

Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính cũng đã tái khẳng định cam kết mạnh mẽ trong việc thành lập TTTCQT tại TP.HCM ngay trong năm 2025, nhấn mạnh sự cần thiết của việc huy động nguồn vốn, phát triển hạ tầng số, xây dựng thể chế cạnh tranh, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao và quản trị thông minh.

Fintech, với vai trò là giao điểm của công nghệ và tài chính, chính là biểu tượng của sự linh hoạt, đổi mới mà TTTCQT Việt Nam đang hướng tới. Nếu những điểm nghẽn về vốn và giám sát được giải quyết kịp thời, Fintech sẽ không chỉ bổ sung "độ dày" cho trung tâm tài chính mà còn là động lực để Việt Nam bứt tốc, khẳng định vị thế là một điểm đến hấp dẫn và năng động trên bản đồ tài chính quốc tế.