Chuẩn hóa thị trường tài sản số theo hướng thận trọng, minh bạch

Từ thử nghiệm đến tài sản thay thế

Cách thị trường nhìn nhận về tài sản số đã có sự thay đổi căn bản, nếu như ở giai đoạn sơ khai, tài sản số chủ yếu được xem là một thử nghiệm công nghệ mang tính chất đột phá, thì những dữ liệu gần đây đã chứng minh chúng đang dần được chấp nhận trong một số mô hình phân bổ tài sản quốc tế, thường dưới dạng tài sản thay thế (alternative assets).

Sự xuất hiện này không nhằm đề cao vai trò tuyệt đối của tài sản số, mà phản ánh đánh giá rằng chúng có thể cải thiện tương quan rủi ro, lợi suất tổng thể khi được sử dụng đúng mức và đúng chức năng.

Tuy nhiên, giới chuyên gia luôn nhất quán rằng tài sản số không bao giờ được coi là lõi danh mục. Tính biến động mạnh, lịch sử vận hành chưa dài, và sự phụ thuộc lớn vào công nghệ khiến chúng chỉ phù hợp khi đóng vai trò bổ trợ.

Việc đặt tài sản số ở tỷ trọng nhỏ là nguyên tắc cơ bản, giúp nhà đầu tư tận dụng sự khác biệt trong chu kỳ biến động mà không làm xáo trộn nghiêm trọng cấu trúc tài chính cá nhân. Đây là tinh thần nhất quán trong các phân tích từ SHS Research tài sản số mở rộng lựa chọn, nhưng chỉ nên là một cấu phần phụ.

Song song với sự thay đổi về nhận thức, xu hướng tài sản số gắn với tài sản thực (asset-backed token) đang phát triển nhanh chóng. Việc số hóa vàng, bất động sản hoặc một số loại hàng hóa hữu hình khác vừa mở rộng khả năng giao dịch, vừa duy trì nền tảng giá trị.

Những mô hình này góp phần thu hẹp khoảng cách giữa kinh tế thực và kinh tế số, nâng cao tính minh bạch và cung cấp lựa chọn gắn với giá trị hữu hình một điều phù hợp với đặc điểm và khẩu vị thận trọng của thị trường Việt Nam.

Trong bối cảnh nhiều quốc gia đang siết lại khung quản lý, Việt Nam cũng bước vào giai đoạn luật hóa với cách tiếp cận thận trọng và có kiểm soát. Quyết tâm quản lý dựa trên nguyên tắc an toàn hệ thống được thể hiện qua việc dự kiến chỉ có tối đa 5 sàn giao dịch tài sản số được cấp phép hoạt động trong giai đoạn thí điểm. Đây là bước đi cho thấy thị trường mới cần được kiểm soát chặt ngay từ đầu để tránh phát triển quá nóng.

Cơ chế quản lý cũng được phân định rõ ràng giữa các cơ quan: Bộ Tài chính chịu trách nhiệm cấp phép và giám sát hoạt động; Ngân hàng Nhà nước quản lý vấn đề tiền tệ ngoại hối, yêu cầu giao dịch phải thực hiện bằng VND để duy trì ổn định tiền tệ và Bộ Công an đảm nhiệm an ninh hệ thống và phòng chống tội phạm công nghệ cao. Trong một thị trường mà công nghệ là nền tảng vận hành, việc đảm bảo an toàn mạng và minh bạch giao dịch là điều kiện tiên quyết.

Nhu cầu thị trường lớn được phản ánh qua việc nhiều doanh nghiệp Việt Nam thuộc lĩnh vực tài chính, vàng bạc, công nghệ và bất động sản đã nộp hồ sơ xin xây dựng sàn giao dịch tài sản số.

Tuy nhiên, điều này đồng nghĩa với mức độ sàng lọc cao, buộc doanh nghiệp phải đáp ứng các tiêu chuẩn nghiêm ngặt về công nghệ, an toàn thông tin, quản trị dữ liệu và khả năng tuân thủ pháp lý. Ở giai đoạn chuyển tiếp này, rủi ro không chỉ đến từ bản thân tài sản số, mà còn từ chất lượng mô hình vận hành và khả năng tuân thủ của doanh nghiệp.

Kỷ luật là chìa khóa sống còn

Khi thị trường tài sản số bước vào giai đoạn được luật hóa, yêu cầu trọng tâm nhất được đặt ra cho nhà đầu tư là quản trị rủi ro. Không phải mọi biến động đều là cơ hội và không phải mọi tài sản số đều phù hợp với mục tiêu tài chính của mọi cá nhân.

Theo những khuyến nghị được SHS Research nhấn mạnh, điều quan trọng nhất lúc này là xác định rõ mục tiêu tài chính, mức độ chấp nhận rủi ro và vai trò của tài sản số trong tổng thể danh mục.

Tài sản số chỉ thật sự đóng góp giá trị khi được đặt đúng vị trí và đi cùng một khuôn khổ pháp lý rõ ràng. Lợi nhuận có thể đến theo chu kỳ, nhưng sự bền vững luôn phụ thuộc vào cách nhà đầu tư quản trị rủi ro.

Tỷ trọng nhỏ là nguyên tắc cơ bản không thể thay đổi khi tài sản số có mức dao động lớn, phân bổ quá lớn sẽ khiến danh mục vượt khỏi ngưỡng rủi ro có thể kiểm soát. Ngược lại, một tỷ trọng hợp lý giúp nhà đầu tư hưởng lợi từ sự khác biệt của chu kỳ thị trường mà không phải chịu biến động quá mức. Đây là nguyên tắc tài chính cơ bản mang tính kỷ luật, không phải cảnh báo cảm tính.

Trụ cột quan trọng khác trong quản trị rủi ro là thông tin chính thống. Trong bối cảnh khung pháp lý còn đang hoàn thiện, việc dựa vào nguồn tin thiếu kiểm chứng hoặc truyền thông không minh bạch dễ dẫn đến quyết định sai lệch.

SHS Research khuyến nghị nhà đầu tư ưu tiên sử dụng các báo cáo chuyên ngành, dữ liệu từ tổ chức tài chính uy tín và thông tin từ cơ quan quản lý nhà nước. Đây là cách giảm thiểu rủi ro từ gốc và phù hợp với định hướng xây dựng thị trường minh bạch, tiêu chuẩn hóa mà Việt Nam đang triển khai.

Tổng thể những quan sát cho thấy một thông điệp rõ ràng: tài sản số có thể trở thành một phần chính danh của hệ sinh thái tài chính mới, nhưng chỉ bền vững khi được tiếp cận bằng sự am hiểu, kỷ luật và trong khuôn khổ pháp lý đầy đủ.

Việt Nam đang đi từng bước thận trọng trong quá trình chuẩn hóa thị trường, và chính sự thận trọng đó là nền tảng để tài sản số trở thành một cấu phần cần thiết của tài chính hiện đại trong tương lai.