LS. Lê Quang Vinh: Những bài học kinh nghiệm khi mất tài sản sở hữu trí tuệ ở nước ngoài
Nhiều doanh nghiệp Việt Nam có xu hướng đầu tư vào thương hiệu trong nước, trong khi đó khi ra thị trường quốc tế lại trở thành vô danh, thậm chí bị “cướp” thương hiệu do bị các doanh nghiệp nước ngoài khác đăng ký trước. Điều này ảnh hưởng đến cơ hội mở rộng thị trường xuất khẩu của các doanh nghiệp Việt Nam.
LS. Lê Quang Vinh – Công ty Luật Bross và cộng sự.
Theo Tổ chức Sở hữu trí tuệ thế giới, số liệu về đơn đăng ký sở hữu công nghiệp trên toàn cầu năm 2019 được thống kê như sau, sáng chế: 3.224.200 triệu đơn (giảm 3% so với năm 2018), trong đó Trung Quốc chiếm 43,4%, Mỹ chiếm 19,3%, Nhật Bản chiếm 9,6%, Hàn Quốc chiếm 6,8%, Cơ quan Sáng chế châu Âu chiếm 5,6%; giải pháp hữu ích có 2.341.180 đơn; nhãn hiệu có 15.153.700 đơn (tăng 5,9% so với năm 2018) và kiểu dáng công nghiệp là 1.360.900 đơn (tăng 1,3% so với năm 2018).
Theo Interband, top 5 thương hiệu có giá trị nhất toàn cầu bao gồm apple (322,999 tỷ USD), amazon (200,667 tỷ USD), microsoft (166,001 tỷ USD), google (165,444 tỷ USD) và samsung (62,289 tỷ USD).
Lê Quang Vinh – Công ty Luật Bross và cộng sự nhận định: “Các doanh nghiệp nước ngoài rất coi trọng việc xây dựng thương hiệu và thực hiện quyền sở hữu trí tuệ (SHTT). Giá trị của việc xây dựng hình ảnh doanh nghiệp gắn với quyền SHTT mang lại là rất lớn mặc dù nó là tài sản vô hình”.
Trong danh sách 2000 thương hiệu toàn cầu của Forbes Global, top 5 thương hiệu có giá trị nhất Việt Nam là Viettel (5,801 tỷ USD), VNPT (2,395 tỷ USD), VINAMILK (2,128 tỷ USD), VinHomes (1,726 tỷ USD), SABECO (1,282 tỷ USD).
“Bên cạnh những thương hiệu nổi tiếng như trên thì Việt Nam cũng ghi nhận có rất nhiều trường hợp mất tài sản SHTT ở nước ngoài”, LS. Lê Quang Vinh cho biết thêm.
Mất tài sản SHTT ở nước ngoài của các doanh nghiệp Việt Nam phải kể đến vụ chỉ dẫn địa lý Phú Quốc cho nước mắm bị đăng ký làm nhãn hiệu ở nhiều nước. Đây là chỉ dẫn đầu tiên của Việt Nam đang được bảo hộ ở Việt Nam và EU. Tuy nhiên, chỉ dẫn địa lý Phú Quốc hiện nay đang bị nhiều kẻ ở nước chiếm đoạt, chỉ dẫn này bị mất ở Mỹ, Australia, Trung Quốc, Thái Lan.
Ngoài ra, Vinataba cũng đã bị mất thương hiệu ở 16 quốc gia, trong đó chỉ đòi lại được một số nước như Lào, Campuchia; vụ mất sáng chế/ kiểu dáng công nghệ võng xếp Duy Lợi ở Nhật Bản; vụ mất chỉ dẫn địa lý cafe Buôn Ma Thuột ở Trung Quốc; vụ mất nhãn hiệu G7 Coffee của Trung Nguyên ở Iceland.
Theo LS. Lê Quang Vinh, nguyên nhân gây ra những sự việc trên là do thuộc tính giới hạn lãnh thổ và nguyên tắc nộp đơn đầu tiên. Điều này gây mất cơ hội xuất khẩu, mở rộng thị trường, các doanh nghiệp Việt Nam phải đối mặt với các rủi ro về pháp lý. Ngoài ra còn mất lợi ích từ các Hiệp định thương mại tự do như CPTPP, EVFTA, RCEP…
Bài học kinh nghiệm rút ra, các doanh nghiệp cần chủ động rà soát và đăng ký sớm các quyền sở hữu trí tuệ ở các thị trường nước ngoài. Đặc biệt cần lưu ý bảo hộ nhãn hiệu (thương hiệu), kiểu dáng, sáng chế/ giải pháp hữu ích.
“Đặc biệt khi phát hiện quyền sở hữu trí tuệ của mình bị mất, cần nhanh chóng nghiên cứu và thuê luật sư chuyên nghiệp thu thập chứng cứ, nộp đơn phản đối, hủy bỏ hoặc đình chỉ hiệu lực quyền sở hữu trí tuệ”, LS. Lê Quang Vinh nhấn mạnh.
