Kinh tế toàn cầu đối mặt giai đoạn tăng trưởng yếu nhất hậu đại dịch

Xung đột Trung Đông làm gia tăng rủi ro suy thoái

Theo đánh giá của WB, nền kinh tế thế giới đang bước vào một giai đoạn nhiều bất ổn khi các cú sốc địa chính trị, giá năng lượng leo thang và những điểm yếu mang tính cấu trúc tiếp tục làm suy giảm đà phục hồi. Không chỉ tăng trưởng bị điều chỉnh giảm ở quy mô toàn cầu, WB còn hạ dự báo đối với khoảng 2/3 số quốc gia trên thế giới.

Trong kịch bản cơ sở, tăng trưởng toàn cầu năm 2026 được dự báo đạt 2,5%, giảm 0,1 điểm phần trăm so với dự báo trước đó và thấp hơn đáng kể so với mức 2,9% của năm 2025. Dù có thể phục hồi nhẹ lên 2,8% trong giai đoạn 2027-2028, tốc độ này vẫn thấp hơn 0,4 điểm phần trăm so với mức trung bình của thập niên 2010.

Cùng với tăng trưởng suy yếu, lạm phát toàn cầu được dự báo duy trì ở mức 4% trong năm 2026, cho thấy áp lực giá cả vẫn hiện hữu ngay cả khi nhiều nền kinh tế chưa hoàn toàn phục hồi.

Đáng chú ý, WB cảnh báo nguy cơ mất an ninh lương thực đang gia tăng. Khoảng 12% dân số thế giới được ước tính rơi vào tình trạng thiếu lương thực nghiêm trọng trong năm 2025, cao hơn 2 điểm phần trăm so với thời điểm trước đại dịch. Tình trạng này có thể trở nên nghiêm trọng hơn nếu giá năng lượng và chi phí sản xuất nông nghiệp tiếp tục tăng.

Theo WB, nguyên nhân chính khiến triển vọng kinh tế toàn cầu xấu đi là những hệ lụy từ xung đột tại Trung Đông. Các diễn biến căng thẳng tại khu vực này đã làm gián đoạn hoạt động vận tải năng lượng qua eo biển Hormuz, một trong những tuyến hàng hải quan trọng nhất thế giới đối với dầu mỏ và khí đốt.

Sự gián đoạn nguồn cung đã đẩy giá năng lượng tăng mạnh. WB dự báo giá dầu Brent trung bình trong năm 2026 có thể đạt 94 USD/thùng, tăng 36% so với năm trước và cao hơn khoảng 50% so với các ước tính đầu năm.

Không chỉ tác động trực tiếp tới chi phí nhiên liệu, giá dầu tăng còn kéo theo áp lực lạm phát trên diện rộng. Các quốc gia nhập khẩu năng lượng phải đối mặt với chi phí sản xuất, vận tải và tiêu dùng tăng cao, trong khi các ngân hàng trung ương có thể buộc phải duy trì chính sách tiền tệ thắt chặt lâu hơn để kiểm soát giá cả.

WB cũng xây dựng các kịch bản rủi ro cho năm 2026. Trong trường hợp nguồn cung năng lượng được cải thiện từ cuối tháng 7, kinh tế thế giới có thể tăng trưởng theo kịch bản cơ sở ở mức 2,5%. Tuy nhiên, nếu giá dầu bình quân tăng lên 115 USD/thùng, tăng trưởng toàn cầu có thể giảm xuống còn 2,1%, trong khi lạm phát tăng lên 4,4%.

Kịch bản tiêu cực nhất được đưa ra khi cú sốc năng lượng lan rộng sang thị trường tài chính. Khi đó, tăng trưởng toàn cầu có thể chỉ còn 1,3%. Những căng thẳng trên thị trường tài chính sẽ làm gia tăng biến động, khiến niềm tin của nhà đầu tư và doanh nghiệp suy giảm nhanh chóng, kéo theo sự chững lại của hoạt động đầu tư và tiêu dùng.

WB cho rằng kinh tế thế giới hiện nay đang ở trạng thái dễ tổn thương hơn so với nhiều giai đoạn khủng hoảng trước đây. Những cú sốc liên tiếp từ đại dịch, biến đổi khí hậu, xung đột địa chính trị và các biến động thương mại đã làm suy yếu đáng kể khả năng chống chịu của nhiều nền kinh tế.

Bên cạnh đó, xung đột tại vùng Vịnh còn gây ảnh hưởng tới nguồn cung phân bón toàn cầu. Chi phí đầu vào nông nghiệp tăng cao đang tạo thêm áp lực đối với sản xuất lương thực, đặc biệt tại các quốc gia có thu nhập thấp và phụ thuộc nhiều vào nhập khẩu.

Mỹ giữ vai trò “mỏ neo”, các nền kinh tế lớn phân hóa mạnh

Bức tranh tăng trưởng năm 2026 cho thấy sự phân hóa rõ rệt giữa các nền kinh tế lớn.

Ấn Độ tiếp tục là nền kinh tế lớn tăng trưởng nhanh nhất thế giới với mức dự báo 6,6%. Dù thấp hơn mức 7% - 7,7% của năm trước, quốc gia này vẫn duy trì khoảng cách đáng kể so với các nền kinh tế lớn khác. Trong khi đó, Trung Quốc được dự báo tăng trưởng 4,2%, giảm mạnh so với mức 5% của năm 2025. Đây cũng là nền kinh tế bị điều chỉnh giảm triển vọng so với dự báo trước đó.

Mỹ được dự báo tăng trưởng 2,2%, cao hơn nhẹ so với mức 2,1% của năm 2025 và là một trong số ít nền kinh tế không bị hạ dự báo.

WB đánh giá khả năng chống chịu của Mỹ đến từ nhiều yếu tố. Trước hết, nước này là một trong những quốc gia sản xuất năng lượng lớn trên thế giới nên ít chịu tác động hơn từ các cú sốc nguồn cung dầu khí. Bên cạnh đó, các chính sách hỗ trợ kinh tế trong nước và làn sóng đầu tư mạnh vào trí tuệ nhân tạo (AI) tiếp tục tạo động lực cho tăng trưởng.

Tuy nhiên, WB cũng lưu ý rằng tốc độ tăng trưởng của Mỹ có thể giảm dần trong các năm tiếp theo, xuống 2,1% vào năm 2027 và còn 2% vào năm 2028.

Ngược lại, nhiều khu vực khác đang đối mặt với áp lực lớn hơn. Tăng trưởng của Eurozone chỉ được dự báo đạt 0,8%, giảm mạnh từ mức 1,4% của năm trước. Nhật Bản dự kiến tăng trưởng 0,7%, thấp hơn mức 1,1% năm 2025.

Đặc biệt, khu vực Trung Đông và Bắc Phi là nơi bị điều chỉnh giảm mạnh nhất khi tăng trưởng năm 2026 chỉ còn 1,6%, giảm sâu so với mức 4% của năm trước. Các nền kinh tế đang phát triển nói chung được dự báo tăng trưởng 3,6%, mức thấp nhất kể từ sau đại dịch.

Trước những khó khăn ngày càng gia tăng, WB thông báo sẽ lập tức giải ngân gói hỗ trợ tài chính khẩn cấp trị giá 60 tỷ USD dành cho các quốc gia đang phát triển chịu tác động nặng nề nhất từ khủng hoảng năng lượng và lương thực. Tổ chức này cũng để ngỏ khả năng nâng quy mô hỗ trợ lên 100 tỷ USD trong vòng 15 tháng tới.

Nguồn vốn sẽ được ưu tiên cho các chương trình bảo đảm an ninh lương thực, hỗ trợ nhân đạo và giúp các nền kinh tế dễ tổn thương duy trì ổn định tài chính. Trong bối cảnh tăng trưởng chậm lại, lạm phát còn cao và nguy cơ khủng hoảng lương thực hiện hữu, WB cho rằng việc tăng cường hỗ trợ quốc tế sẽ đóng vai trò quan trọng nhằm hạn chế nguy cơ một “thập kỷ mất mát” đối với nhiều quốc gia đang phát triển.

Triển vọng kinh tế toàn cầu vì thế vẫn được đánh giá là bấp bênh. Diễn biến của thị trường năng lượng, xung đột địa chính trị và mức độ ổn định của hệ thống tài chính quốc tế sẽ tiếp tục là những yếu tố quyết định hướng đi của kinh tế thế giới trong những năm tới.