Khung pháp lý cho nhà đầu tư nước ngoài trên thị trường chứng khoán

Ngày 29/11/2024, tại kỳ họp thứ 8, Quốc hội khóa XV đã thông qua Luật sửa đổi bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán, Luật Kế toán, Luật Kiểm toán độc lập, Luật Ngân sách nhà nước, Luật Quản lý, sử dụng tài sản công, Luật Quản lý thuế, Luật Thuế thu nhập cá nhân, Luật Dự trữ quốc gia, Luật Xử lý vi phạm hành chính số 56/2024/QH15.

Trong đó, một nội dung rất được quan tâm là Luật số 56/2024/QH15 bổ sung điểm e vào sau điểm đ khoản 1  Điều 11 Luật Chứng khoán năm 2019 như sau: “Nhà đầu tư chứng khoán chuyên nghiệp là nhà đầu tư có năng lực tài chính hoặc có trình độ chuyên môn về chứng khoán bao gồm: ... e) Nhà đầu tư nước ngoài là cá nhân có quốc tịch nước ngoài, tổ chức thành lập theo pháp luật nước ngoài thực hiện hoạt động đầu tư kinh doanh tại Việt Nam”.

Việc trở thành nhà đầu tư chứng khoán chuyên nghiệp, cá nhân và tổ chức nước ngoài sẽ có những đặc quyền ưu tiên hơn so với nhà đầu tư chứng khoán thông thường, nhất là được tham gia mua, giao dịch, chuyển nhượng trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ. Do đó, quy định bổ sung điểm e vào khoản 1 Điều 11 Luật Chứng khoán năm 2019 có tác động tích cực góp phần “hấp dẫn”, thu hút nhà đầu tư nước ngoài vào thị trường chứng khoán.

Bộ Tài chính vừa ban hành Thông tư số 20/2025/TT-BTC sửa đổi quy định về nghĩa vụ của nhà đầu tư nước ngoài trên thị trường chứng khoán Việt Nam.

Thông tư số 20/2025/TT-BTC sửa đổi Thông tư số 51/2021/TT-BTC, tập trung điều chỉnh các quy định liên quan đến việc mở và sử dụng tài khoản vốn đầu tư gián tiếp; nghĩa vụ công bố thông tin và chế độ báo cáo của nhà đầu tư nước ngoài nhằm nâng cao tính minh bạch và hiệu quả trong công tác quản lý.

Về tài khoản vốn đầu tư gián tiếp (sửa Điều 3, Thông tư số 51/2021/TT-BTC), Thông tư số 20/2025/TT-BTC quy định, nhà đầu tư nước ngoài và tổ chức phát hành chứng chỉ lưu ký tại nước ngoài phải mở tài khoản vốn đầu tư gián tiếp tại một ngân hàng lưu ký được phép kinh doanh ngoại hối để thực hiện toàn bộ các hoạt động đầu tư, nhận cổ tức, chuyển tiền và các giao dịch có liên quan trên thị trường chứng khoán Việt Nam.

Mọi hoạt động chuyển tiền để thực hiện các giao dịch, đầu tư, các thanh toán khác liên quan đến hoạt động đầu tư chứng khoán của nhà đầu tư nước ngoài thuộc trường hợp mở tài khoản vốn đầu tư gián tiếp theo quy định của pháp luật về quản lý ngoại hối và hoạt động của tổ chức phát hành chứng chỉ lưu ký tại nước ngoài, nhận và sử dụng cổ tức, lãi được chia, mua ngoại tệ để chuyển ra nước ngoài (nếu có) và các giao dịch khác có liên quan đều phải thực hiện thông qua tài khoản vốn đầu tư gián tiếp.

Thông tư cũng bổ sung quy định về nghĩa vụ công bố thông tin của nhà đầu tư nước ngoài (sửa điều 5, Thông tư số 51/2021/TT-BTC). Nhóm nhà đầu tư nước ngoài có liên quan phải chỉ định hoặc ủy quyền một tổ chức hoặc cá nhân thực hiện nghĩa vụ báo cáo sở hữu, công bố thông tin theo quy định pháp luật. Việc chỉ định này phải được thông báo cho cơ quan quản lý trong thời hạn 24 giờ kể từ khi có hiệu lực.

Ngoài ra, để tăng cường ứng dụng công nghệ trong công tác giám sát, Thông tư số 20/2025/TT-BTC quy định các báo cáo của nhà đầu tư nước ngoài phải được thực hiện bằng phương thức điện tử và lưu trữ tối thiểu 5 năm trên hệ thống của Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (sửa đổi, bổ sung khoản 10, điều 7, Thông tư số 51/2021/TT-BTC). Trường hợp bất khả kháng, đơn vị báo cáo được phép gửi văn bản giấy kèm dữ liệu điện tử và phải cập nhật lại đầy đủ trên hệ thống ngay sau khi khắc phục sự cố.

Thông tư số 20/2025/TT-BTC có hiệu lực từ ngày 20/6/2025. Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ chứng khoán Việt Nam, Sở giao dịch chứng khoán Việt Nam và công ty con, công ty chứng khoán, công ty quản lý quỹ đầu tư chứng khoán, chi nhánh công ty quản lý quỹ nước ngoài tại Việt Nam, thành viên lưu ký, thành viên bù trừ, tổ chức phát hành chứng chỉ lưu ký tại nước ngoài và các tổ chức, cá nhân có liên quan chịu trách nhiệm thi hành Thông tư này.