Khơi thông sức mua hàng Việt từ nông dân đến thị trường

Cuộc vận động "Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam" không chỉ góp phần thay đổi nhận thức của người tiêu dùng mà còn tạo động lực để doanh nghiệp, hợp tác xã và người nông dân nâng cao chất lượng sản phẩm, từng bước xây dựng thương hiệu hàng Việt. Đối với lĩnh vực nông nghiệp, đây còn là cơ hội để nông sản địa phương gia tăng sức cạnh tranh, mở rộng thị trường tiêu thụ và tham gia sâu hơn vào các chuỗi phân phối hiện đại.

Trong bối cảnh nhu cầu về nông sản an toàn, có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng ngày càng gia tăng, việc phát huy vai trò của người nông dân trong sản xuất, tiêu dùng và quảng bá hàng Việt được xem là yếu tố quan trọng để nâng cao giá trị nông sản địa phương. Đây cũng là nội dung được nhiều đại biểu trao đổi tại tọa đàm "Tiêu dùng hàng Việt, trách nhiệm và hành động của nông dân" do Hội Nông dân thành phố tổ chức vào cuối tuần qua, với sự tham gia của nhiều cơ sở sản xuất, chủ thể OCOP, hợp tác xã cùng đại diện các sở, ngành liên quan.

Thay đổi tư duy để nâng cao sức cạnh tranh của hàng Việt

Được phát động từ năm 2009, sau gần 17 năm triển khai, Cuộc vận động "Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam" đã đạt nhiều kết quả tích cực, góp phần đưa sản phẩm Việt Nam nói chung và nông sản địa phương nói riêng đến gần hơn với người tiêu dùng.

Tuy nhiên, thực tế cho thấy quá trình phát triển hàng Việt vẫn còn nhiều rào cản cần được tháo gỡ.

Theo các ý kiến tại buổi tọa đàm “Tiêu dùng hàng Việt, trách nhiệm và hành động của nông dân”, do Hội Nông dân thành phố Đà Nẵng tổ chức, quy mô sản xuất nông nghiệp hiện vẫn chủ yếu nhỏ lẻ, manh mún, chưa hình thành các vùng sản xuất hàng hóa với sản lượng lớn. Sự liên kết giữa nông dân với doanh nghiệp tuy đã được cải thiện nhưng chưa thực sự chặt chẽ và bền vững, khiến khả năng tổ chức sản xuất theo chuỗi giá trị còn hạn chế.

Bên cạnh đó, nhiều sản phẩm vẫn gặp khó khăn về chất lượng, mẫu mã, truy xuất nguồn gốc, mã số vùng trồng cũng như các tiêu chuẩn cần thiết để tham gia hệ thống phân phối hiện đại. Việc đưa hàng hóa vào siêu thị, cửa hàng bán lẻ, các sàn thương mại điện tử hay khai thác hiệu quả các nền tảng số phục vụ quảng bá, kinh doanh vẫn là thách thức đối với không ít hợp tác xã và chủ thể sản xuất.

Không chỉ những yếu tố về kỹ thuật và thị trường, một bộ phận nông dân, tiểu thương vẫn còn duy trì tư duy "sản xuất để ăn khác với sản xuất để bán", chưa chú trọng đầy đủ đến yêu cầu của thị trường. Cùng với đó, tâm lý ưu tiên sử dụng hoặc tin tưởng hàng ngoại của một bộ phận người tiêu dùng cũng khiến hàng Việt, đặc biệt là nông sản địa phương, gặp nhiều áp lực cạnh tranh.

Theo các chuyên gia, để hàng Việt đứng vững trên thị trường, yếu tố cốt lõi không chỉ nằm ở giá bán mà còn ở chất lượng, khả năng truy xuất nguồn gốc, xây dựng thương hiệu và niềm tin của người tiêu dùng.

Liên kết chuỗi giá trị để mở rộng đầu ra cho nông sản địa phương

Một trong những nội dung được các đại biểu tập trung thảo luận tại tọa đàm là giải pháp xây dựng chuỗi liên kết bền vững từ sản xuất đến tiêu thụ nhằm nâng cao giá trị nông sản địa phương.

Các ý kiến đã phân tích nhiều vấn đề thực tiễn như phát triển nền nông nghiệp thân thiện với môi trường; xây dựng văn hóa tiêu dùng hàng Việt; phát huy giá trị nông sản gắn với phát triển du lịch bền vững; đồng thời tăng cường tuyên truyền, vận động hội viên nông dân ưu tiên sử dụng hàng Việt và tích cực quảng bá sản phẩm địa phương.

Theo bà Lê Thị Minh Tâm, Chủ tịch Hội Nông dân thành phố Đà Nẵng, với lợi thế sở hữu nhiều sản phẩm OCOP và sản phẩm nông nghiệp, nông thôn tiêu biểu, thành phố mong muốn ưu tiên thúc đẩy tiêu thụ hàng hóa địa phương, đặc biệt là các sản phẩm do chính người nông dân sản xuất hoặc được chế biến từ nguồn nguyên liệu của nông dân để trở thành những sản phẩm mang thương hiệu của địa phương.

Tuy nhiên, thực trạng hiện nay cho thấy năng lực cung ứng nông sản của địa phương vẫn còn khá khiêm tốn.

Theo thống kê, các chủ thể sản xuất trên địa bàn mới chỉ đáp ứng được khoảng 10% nhu cầu hàng hóa nông sản, trong khi 90% còn lại phải nhập từ các địa phương khác, thậm chí từ nước ngoài.

Bà Lê Thị Minh Tâm cho biết, đây vừa là khoảng trống của thị trường, vừa mở ra cơ hội lớn để nông sản địa phương gia tăng thị phần nếu nâng cao được chất lượng sản phẩm và năng lực cạnh tranh.

Để tận dụng cơ hội này, sản phẩm nông nghiệp cần được sản xuất theo hướng an toàn, bảo đảm chất lượng, đáp ứng đầy đủ các yêu cầu về truy xuất nguồn gốc, đồng thời xây dựng được thương hiệu đủ sức tạo niềm tin đối với người tiêu dùng.

Các đại biểu cũng cho rằng, cùng với việc nâng cao chất lượng sản phẩm, cần đẩy mạnh chuyển đổi số trong hoạt động sản xuất và tiêu thụ nông sản; hỗ trợ hợp tác xã, doanh nghiệp và hộ sản xuất tiếp cận thương mại điện tử, các nền tảng bán hàng trực tuyến và hệ thống phân phối hiện đại nhằm mở rộng thị trường.

Bên cạnh đó, việc tăng cường kết nối giữa cơ quan quản lý, tổ chức hội, doanh nghiệp, hợp tác xã và người nông dân sẽ góp phần hình thành chuỗi giá trị khép kín từ sản xuất, chế biến đến tiêu thụ, giúp giảm chi phí trung gian, nâng cao giá trị gia tăng và bảo đảm đầu ra ổn định cho sản phẩm.