Khối FDI đóng góp hơn 3/4 kim ngạch xuất khẩu và giải ngân khoảng 27,6 tỷ USD tại Việt Nam trong năm qua, nhưng chỉ có 10 doanh nghiệp tham gia thị trường chứng khoán, chiếm khoảng 0,15% giá trị thị trường.
FDI đóng góp lớn, lên sàn còn ít
Sau hơn 3 thập kỷ, khu vực FDI đã trở thành một bộ phận quan trọng của nền kinh tế Việt Nam. Năm vừa qua, các doanh nghiệp FDI giải ngân khoảng 27,6 tỷ USD và đóng góp hơn 3/4 kim ngạch xuất khẩu cả nước.
Thị trường chứng khoán trong nước hiện có hơn 1.600 doanh nghiệp niêm yết và đăng ký giao dịch, khoảng 12 triệu nhà đầu tư, tổng quy mô khoảng 350 tỷ USD. Trong số này, doanh nghiệp FDI chỉ có 10 đơn vị tham gia, chiếm khoảng 0,15% giá trị thị trường.
Từ năm 2017 đến nay, chưa có thêm doanh nghiệp FDI mới niêm yết. Khoảng cách giữa quy mô hoạt động của khu vực FDI và sự hiện diện trên thị trường vốn vì vậy vẫn rất lớn.
Theo ông Nguyễn Đức Thông, Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Chứng khoán SSI, khối FDI giữ vai trò lớn trong nền kinh tế nhưng chưa hiện diện tương xứng trên thị trường chứng khoán.
Với doanh nghiệp FDI, niêm yết mở thêm kênh huy động vốn dài hạn trong nước để phục vụ mở rộng sản xuất, kinh doanh. Quá trình này đồng thời yêu cầu doanh nghiệp nâng chuẩn quản trị và minh bạch thông tin, từ đó củng cố uy tín với đối tác, khách hàng và nhà đầu tư.
Tham gia thị trường vốn trong nước cũng giúp doanh nghiệp FDI tăng mức độ gắn kết với Việt Nam. Thay vì tập trung nguồn lực cho hoạt động sản xuất, kinh doanh và xuất khẩu, doanh nghiệp có thêm một kênh huy động vốn trực tiếp từ thị trường trong nước.
Thị trường cần thêm hàng hóa chất lượng
Khung pháp lý cho hoạt động niêm yết đang được hoàn thiện. Những thay đổi trong Luật Chứng khoán và các nghị định hướng dẫn ban hành năm ngoái tạo cơ sở pháp lý rõ hơn cho doanh nghiệp FDI khi chuẩn bị tham gia thị trường.
Hạ tầng giao dịch cũng được nâng cấp trong bối cảnh thị trường chứng khoán Việt Nam đang chuyển từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi. Những thay đổi này mở thêm điều kiện để doanh nghiệp tiếp cận nhà đầu tư trong nước và quốc tế.
Theo ông Nguyễn Đức Thông, Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Chứng khoán SSI, khối FDI giữ vai trò lớn trong nền kinh tế nhưng chưa hiện diện tương xứng trên thị trường chứng khoán. Ảnh: IT
Theo ông Nguyễn Đức Thông, niêm yết không chỉ phục vụ nhu cầu huy động vốn. Doanh nghiệp phải nâng tiêu chuẩn quản trị, công khai thông tin và xây dựng quan hệ minh bạch với cổ đông. Đây cũng là cách doanh nghiệp khẳng định kế hoạch hoạt động lâu dài tại Việt Nam.
Ở chiều ngược lại, thị trường chứng khoán cần thêm doanh nghiệp FDI có quy mô và chất lượng. Sự tham gia của nhóm doanh nghiệp này bổ sung hàng hóa, mở rộng lựa chọn cho nhà đầu tư và tăng chiều sâu thị trường.
Để thúc đẩy doanh nghiệp FDI lên sàn, SSI cho biết sẽ hỗ trợ từ khâu chuẩn bị IPO, xây dựng chiến lược, tái cấu trúc, kết nối nhà đầu tư đến sau niêm yết. Việc tư vấn cần gắn với từng bước chuẩn bị của doanh nghiệp thay vì chỉ tập trung vào thời điểm đưa cổ phiếu lên sàn.
Khoảng cách hiện nay cho thấy dư địa tham gia thị trường chứng khoán của doanh nghiệp FDI còn lớn. Khi hành lang pháp lý rõ hơn, hạ tầng giao dịch được nâng cấp và thị trường hướng tới chuẩn mới, doanh nghiệp FDI có thêm điều kiện tiếp cận nguồn vốn trong nước.
Với thị trường chứng khoán, việc thu hút thêm doanh nghiệp FDI sẽ bổ sung nguồn hàng và tăng kết nối với dòng vốn quốc tế. Với doanh nghiệp, niêm yết mở thêm kênh vốn dài hạn và buộc chuẩn quản trị, minh bạch được nâng lên. Hai lợi ích này tạo cơ sở để thu hẹp khoảng cách giữa khu vực FDI trong nền kinh tế thực và thị trường vốn.
Hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo đã có những bước trưởng thành đáng kể, nhưng vẫn đối mặt với giới hạn về dòng vốn và cơ chế thoát vốn minh bạch. Nghiên cứu xây dựng một sàn giao dịch chứng khoán chuyên biệt cho startup, cùng với việc hình thành Quỹ Đầu tư Mạo hiểm Quốc gia là động thái nhằm giải quyết nút thắt tài ch&iac
Bộ Tài chính đang từng bước triển khai cơ chế bán khống và thực hiện giao dịch trong ngày (T0), áp dụng trên thị trường chứng khoán Việt Nam (TTCK) từ năm 2026.
