Khi khoa học công nghệ trở thành động lực của nông nghiệp xanh

Kiến tạo nền tảng cho nông nghiệp xanh

Theo thông tin từ Sở Nông nghiệp và Môi trường Thanh Hóa, phát triển trồng trọt theo hướng xanh, hữu cơ, tuần hoàn và ứng dụng công nghệ cao là một trong những nhiệm vụ trọng tâm nhằm nâng cao giá trị gia tăng, năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững ngành nông nghiệp.

Định hướng này được cụ thể hóa bằng nhiều nghị quyết, đề án và kế hoạch quan trọng như Nghị quyết số 13-NQ/TU về tích tụ, tập trung đất đai để phát triển nông nghiệp quy mô lớn, ứng dụng công nghệ cao; Đề án phát triển nông nghiệp hữu cơ giai đoạn 2022-2030; Kế hoạch phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, thông minh; Chiến lược phát triển trồng trọt đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050...

Những năm qua, Thanh Hóa tập trung phát triển các vùng sản xuất hàng hóa quy mô lớn, mở rộng các mô hình nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, nông nghiệp thông minh và đẩy mạnh chuyển đổi số trong sản xuất. Song song với đó là việc khuyến khích sử dụng phân bón hữu cơ, chế phẩm sinh học, giảm dần vật tư đầu vào có nguồn gốc hóa học nhằm hướng tới nền nông nghiệp thân thiện với môi trường.

Kết quả giai đoạn 2021-2025, toàn tỉnh đã tích tụ, tập trung được hơn 34.303 ha đất nông nghiệp, vượt 7,2% kế hoạch đề ra. Trên cơ sở đó, Thanh Hóa tiếp tục phát triển các nhóm cây trồng chủ lực như lúa gạo, rau màu, cây ăn quả, mía và sắn gắn với xây dựng vùng nguyên liệu tập trung, phát triển chuỗi giá trị từ sản xuất, chế biến đến tiêu thụ sản phẩm.

Ngành nông nghiệp Thanh Hoá xác định, mục tiêu không chỉ dừng lại ở việc nâng cao năng suất mà còn hướng tới nâng cao chất lượng nông sản, khả năng truy xuất nguồn gốc và đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng khắt khe của thị trường trong nước cũng như xuất khẩu.

Chuyển đổi số mở ra không gian phát triển mới

Cùng với quá trình tái cơ cấu ngành, khoa học công nghệ và chuyển đổi số đang trở thành động lực quan trọng thúc đẩy ngành trồng trọt phát triển theo hướng hiện đại và bền vững.

Đại diện Sở Nông nghiệp và Môi trường Thanh Hóa cho biết, tỉnh đã xây dựng và triển khai bản đồ nông hóa phục vụ thâm canh, chuyển đổi cơ cấu cây trồng và quản lý sử dụng bền vững tài nguyên đất. Đây là cơ sở dữ liệu quan trọng giúp định hướng sản xuất chính xác hơn, sử dụng phân bón hợp lý hơn và nâng cao hiệu quả sản xuất.

Nhiều công nghệ hiện đại cũng đã được ứng dụng vào thực tiễn như các trạm quan trắc thông minh phục vụ giám sát sinh vật gây hại; công nghệ GIS, viễn thám trong quản lý vùng nguyên liệu; máy bay không người lái phục vụ phun thuốc bảo vệ thực vật; các mô hình nhà màng, nhà lưới tích hợp cảm biến và hệ thống điều khiển tự động.

Đặc biệt, việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong quản lý phát thải khí nhà kính đang mang lại những kết quả tích cực. Thanh Hóa đã triển khai thí điểm mô hình sản xuất lúa giảm phát thải tại Viện Nông nghiệp Thanh Hóa và một số địa phương thông qua phương pháp tưới ướt - khô xen kẽ.

Kết quả phân tích ban đầu cho thấy lượng khí mê-tan phát thải từ các ruộng áp dụng mô hình giảm đáng kể so với phương thức canh tác truyền thống. Dự kiến mỗi ha có thể tạo ra khoảng 4,8 tín chỉ carbon, tương đương giảm 4,8 tấn CO₂.

Đến nay, toàn tỉnh Thanh Hoá đã được cấp 72 mã số vùng trồng xuất khẩu và 121 mã số vùng trồng nội địa. Dữ liệu vùng trồng đang được số hóa nhằm nâng cao khả năng truy xuất nguồn gốc và đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường.

Theo đánh giá của ngành nông nghiệp, việc ứng dụng đồng bộ các tiến bộ khoa học kỹ thuật đã góp phần duy trì tốc độ tăng trưởng lĩnh vực trồng trọt bình quân khoảng 2%/năm trong thời gian qua.

Doanh nghiệp khoa học công nghệ đồng hành cùng người nông dân

Bên cạnh vai trò của cơ quan quản lý nhà nước, các doanh nghiệp khoa học công nghệ đang trở thành lực lượng quan trọng thúc đẩy quá trình chuyển đổi xanh trong nông nghiệp.

Đại diện Sở Nông nghiệp và Môi trường Thanh Hóa cho biết, doanh nghiệp không chỉ cung cấp các giải pháp công nghệ mà còn là cầu nối chuyển giao tiến bộ kỹ thuật, hỗ trợ đào tạo, hướng dẫn nông dân áp dụng quy trình sản xuất tiên tiến và tiếp cận các phương thức quản trị hiện đại.

Thực tế tại Thanh Hóa cho thấy nhiều doanh nghiệp đã tham gia ứng dụng GIS, viễn thám, IoT, hệ thống tưới tự động, nhà màng thông minh và các nền tảng số trong quản lý sản xuất, góp phần thay đổi tư duy sản xuất từ truyền thống sang sản xuất hàng hóa dựa trên dữ liệu và yêu cầu của thị trường.

Chia sẻ về quá trình này, ông Nguyễn Hồng Phong, Tổng Giám đốc Công ty CP Công Nông nghiệp Tiến Nông cho rằng nông nghiệp hiện nay đang đứng trước yêu cầu chuyển đổi từ tư duy “sản lượng” sang tư duy “giá trị và bền vững”.

Theo ông Phong, trong bối cảnh biến đổi khí hậu, chi phí đầu vào gia tăng và yêu cầu hội nhập ngày càng cao, người nông dân không thể tiếp tục sản xuất chỉ dựa trên kinh nghiệm mà cần tiếp cận khoa học công nghệ, quản lý dinh dưỡng hợp lý và áp dụng các phương thức canh tác theo hướng tuần hoàn.

Từ thực tiễn hoạt động, Tiến Nông đã triển khai nhiều mô hình trình diễn trên đồng ruộng, tổ chức hội thảo đầu bờ, tư vấn kỹ thuật, phân tích đất và nghiên cứu các giải pháp dinh dưỡng phù hợp với từng loại cây trồng, từng vùng sản xuất.

“Doanh nghiệp khoa học công nghệ không chỉ cung cấp sản phẩm mà còn mang đến tri thức, công nghệ và phương thức sản xuất mới, góp phần kết nối giữa nghiên cứu khoa học với thực tiễn đồng ruộng” - ông Phong nhận định.

Chia sẻ về định hướng phát triển trong thời gian tới, Đại diện Sở Nông nghiệp và Môi trường Thanh Hóa cho biết, ngành Nông nghiệp sẽ tiếp tục tham mưu triển khai các cơ chế, chính sách thúc đẩy phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, chuyển đổi số và tăng trưởng xanh; đồng thời khuyến khích phát triển các mô hình nông nghiệp tuần hoàn, hữu cơ và sản xuất theo chuỗi giá trị.

Cùng với đó, tỉnh sẽ tiếp tục hoàn thiện hạ tầng số, cơ sở dữ liệu ngành; hỗ trợ doanh nghiệp ứng dụng IoT, AI, GIS và tự động hóa trong sản xuất; tạo điều kiện thuận lợi để doanh nghiệp, hợp tác xã và người dân tham gia sâu hơn vào quá trình chuyển đổi xanh.