Khát vọng bán dẫn Make in Vietnam

Tăng tốc xây dựng hệ sinh thái bán dẫn nội địa

Ngành bán dẫn Việt Nam đang đứng trước một thời điểm lịch sử, được ví như giai đoạn bình minh của một kỷ nguyên công nghệ mới. Trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu đang tái cấu trúc mạnh mẽ và dòng vốn đầu tư dịch chuyển sang Đông Nam Á, Việt Nam nổi lên như một điểm đến đầy tiềm năng. Tuy nhiên, để thực sự nắm bắt cơ hội này, chiến lược Make in Vietnam cần phải được triển khai một cách thực chất và đồng bộ hơn bao giờ hết.

Yêu cầu cấp thiết hiện nay là phải hình thành một hệ sinh thái hoàn chỉnh, bao quát từ khâu nghiên cứu, thiết kế chip đến sản xuất, đóng gói và kiểm thử. Khi các mắt xích này được liên kết chặt chẽ, doanh nghiệp nội địa mới có thể gia tăng giá trị cốt lõi, giảm bớt sự phụ thuộc vào các đối tác bên ngoài.

Hiện tại, Việt Nam đã có những bước tiến nhất định ở khâu thiết kế và kiểm thử nhờ sự hiện diện của các tập đoàn FDI lớn, nhưng phần lớn giá trị cao nhất như sản xuất wafer hay công nghệ chế tạo tiên tiến vẫn là những địa hạt mà chúng ta cần nỗ lực làm chủ.

Theo TS. Lê Quang Đạm, Tổng giám đốc Marvell Technology Việt Nam, giai đoạn 2026-2030 sẽ mang tính bản lề để ngành bán dẫn đi vào quỹ đạo. Dù các chính sách hỗ trợ đã bắt đầu hình thành, nhưng tốc độ triển khai hạ tầng kỹ thuật và đào tạo nhân lực cần phải nhanh hơn nữa để bắt kịp nhịp chuyển dịch của thế giới.

Việc xây dựng các dự án quy mô lớn không chỉ tạo ra sản phẩm mà còn là thỏi nam châm thu hút nhân tài, tạo môi trường làm việc chuyên nghiệp để các kỹ sư vi mạch trình độ cao có thể cống hiến lâu dài.

Xây dựng lộ trình bứt phá chuỗi giá trị

Thách thức lớn nhất hiện nay vẫn nằm ở bài toán nguồn nhân lực. Dù Việt Nam sở hữu lợi thế về dân số trẻ và nền tảng khoa học kỹ thuật tốt, nhưng số lượng chuyên gia có khả năng làm chủ các công nghệ phức tạp vẫn còn khiêm tốn. Sự gắn kết giữa doanh nghiệp và các trường đại học cần được đẩy mạnh theo mô hình đào tạo theo đơn đặt hàng, rút ngắn khoảng cách giữa lý thuyết thuần túy và thực tiễn sản xuất tại các nhà máy hiện đại.

Trong ngắn hạn, thay vì đầu tư dàn trải, các chuyên gia khuyến nghị Việt Nam nên tập trung vào những lĩnh vực khả thi như thiết kế chip, đóng gói cao cấp và phát triển các trung tâm R&D.

Đây là những khâu đòi hỏi chất xám cao nhưng chi phí đầu tư hạ tầng sản xuất thấp hơn so với việc xây dựng các nhà máy đúc chip (fab). Song song đó, chúng ta cần chuẩn bị các điều kiện cần thiết về vốn và hạ tầng năng lượng sạch để tiến tới những khâu có hàm lượng công nghệ cao hơn trong tương lai.

Sự tham gia sâu vào ngành bán dẫn không chỉ là câu chuyện của một ngành công nghiệp đơn lẻ, mà là nền tảng cho chiến lược phát triển kinh tế số. Bán dẫn chính là trái tim của trí tuệ nhân tạo, xe điện và hạ tầng viễn thông thế hệ mới.

Trong chuyến công tác tại Hoa Kỳ mới đây, Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng đã nhấn mạnh với lãnh đạo tập đoàn Intel về tầm nhìn của Việt Nam trong việc phát triển hệ sinh thái nhà cung cấp và trung tâm R&D. Sự hợp tác với các ông lớn công nghệ sẽ giúp nâng tầm vị thế quốc gia, đưa Việt Nam trở thành một mắt xích quan trọng không thể thay thế trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Tương lai của ngành bán dẫn Việt Nam phụ thuộc vào sự phối hợp nhịp nhàng giữa Nhà nước, doanh nghiệp và các cơ sở đào tạo. Nếu tận dụng tốt 5 năm tới để củng cố nền tảng nội lực, giấc mơ về một ngành công nghiệp bán dẫn tự chủ sẽ không còn xa vời, đóng góp thiết thực vào tiến trình công nghiệp hóa và hiện đại hóa đất nước.

Theo Cục Thống kê, tính đến ngày 31/12/2025, tổng vốn đầu tư nước ngoài (FDI) bao gồm cả đăng ký mới và điều chỉnh vào ngành công nghiệp chế biến, chế tạo là 18,59 tỷ USD, chiếm 59,2% tổng số vốn. Trong đó, riêng 10 tháng năm 2025, ngành bán dẫn đã thu hút khoảng 11,6 tỷ USD vốn FDI. Điều này cho thấy dòng vốn FDI đổ về Việt Nam đã chất lượng hơn với sự xuất hiện của các dự án tỷ USD từ những tập đoàn công nghệ hàng đầu thế giới gia tăng trước làn sóng chuyển dịch chuỗi cung ứng công nghệ cao.