Hoa Kỳ hoãn tăng thuế gỗ theo Mục 232: Chiến thuật trong điều hành thương mại

Theo tuyên bố điều chỉnh, Hoa Kỳ quyết định lùi thời điểm tăng thuế đối với một số sản phẩm gỗ thành phẩm như ghế bọc nệm, tủ bếp và tủ nhà tắm từ ngày 1/1/2026 sang ngày 1/1/2027, qua đó duy trì các mức thuế hiện hành vốn đã được áp dụng theo Tuyên bố 10976 ban hành trước đó, trong đó gỗ nguyên liệu chịu thuế 10% và các sản phẩm chế biến sâu chịu thuế 25%, thay vì tăng lên các ngưỡng cao hơn như kế hoạch công bố trước đó.

Hoãn tăng thuế là khoảng đệm cho đàm phán và ổn định chuỗi cung ứng

Việc lùi thời điểm áp dụng mức thuế cao hơn cho thấy Hoa Kỳ đang ưu tiên tạo ra một khoảng đệm chính sách cần thiết nhằm phục vụ các cuộc đàm phán thương mại đang diễn ra, đồng thời hạn chế các cú sốc có thể tác động tiêu cực đến chuỗi cung ứng nội địa và thị trường tiêu dùng trong nước, nhất là khi các sản phẩm đồ gỗ thành phẩm có tỷ trọng đáng kể trong tiêu dùng hộ gia đình và lĩnh vực xây dựng, cải tạo nhà ở.

Cần nhấn mạnh rằng đây không phải là quyết định hoãn áp thuế theo nghĩa loại bỏ nghĩa vụ thuế quan, mà chỉ là hoãn tăng thuế so với lộ trình đã được công bố, bởi các mức thuế theo Mục 232 vẫn đang được duy trì đầy đủ, phản ánh quan điểm nhất quán của Hoa Kỳ trong việc coi gỗ và các sản phẩm từ gỗ là nhóm hàng có liên quan đến an ninh kinh tế và khả năng tự chủ chuỗi cung ứng trong dài hạn.

Tuy nhiên, trong bối cảnh thương mại toàn cầu còn nhiều biến động, việc tránh được cú sốc tăng thuế ngay từ đầu năm 2026 có ý nghĩa thực chất đối với các doanh nghiệp xuất khẩu, khi giúp duy trì tính ổn định của đơn hàng, hạn chế áp lực điều chỉnh giá bán đột ngột và tạo thêm dư địa thời gian để tái cấu trúc chiến lược thị trường, chuỗi cung ứng cũng như phương án đàm phán với đối tác nhập khẩu tại Hoa Kỳ.

Đối với các quốc gia xuất khẩu đồ gỗ, trong đó có Việt Nam, quyết định này được nhìn nhận như một tín hiệu tạm thời tích cực trong ngắn hạn, song đồng thời cũng đặt ra yêu cầu theo dõi sát sao diễn biến chính sách, bởi Hoa Kỳ đã nêu rõ rằng mức thuế trong tương lai sẽ phụ thuộc trực tiếp vào kết quả các cuộc đàm phán thương mại, qua đó khẳng định thuế quan tiếp tục được sử dụng như một công cụ thương lượng chiến lược, thay vì chỉ đơn thuần là biện pháp bảo hộ cố định.

Tách bạch pháp lý với thuế đối ứng và những cảnh báo cho trung hạn

Một điểm cần được làm rõ về mặt pháp lý và chính sách là quyết định hoãn tăng thuế theo Mục 232 hoàn toàn không gắn với các phán quyết cuối cùng của Tòa án Tối cao Hoa Kỳ liên quan đến Sắc lệnh thuế đối ứng, bởi thuế theo Mục 232 được ban hành dựa trên cơ sở an ninh quốc gia và thuộc thẩm quyền hành pháp, với cơ chế vận hành độc lập so với các biện pháp thuế đối ứng được áp dụng theo Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA).

Sự tách bạch này có ý nghĩa quan trọng trong việc đánh giá rủi ro chính sách, bởi ngay cả trong trường hợp có những điều chỉnh tư pháp liên quan đến thuế đối ứng, các mức thuế gỗ theo Mục 232 vẫn tiếp tục có hiệu lực và có thể được điều chỉnh theo hướng khác, tùy thuộc vào tính toán chiến lược của Chính phủ Hoa Kỳ trong từng thời điểm.

Trong trung hạn, bức tranh chính sách vẫn tiềm ẩn nhiều yếu tố bất định khi Hoa Kỳ đang mở rộng phạm vi điều tra và xem xét áp dụng Mục 232 đối với nhiều nhóm hàng nhập khẩu khác, cho thấy xu hướng sử dụng công cụ an ninh thương mại để điều tiết quan hệ kinh tế quốc tế có khả năng tiếp diễn trong năm 2026, nhất là khi các áp lực kinh tế – chính trị nội bộ đòi hỏi những giải pháp vừa bảo vệ lợi ích trong nước, vừa tạo dư địa đàm phán với các đối tác thương mại lớn.

Đối với ngành gỗ Việt Nam, năm 2026 vì vậy cần được nhìn nhận như một giai đoạn “tạm ổn nhưng chưa an toàn”, trong đó quyết định hoãn tăng thuế mang lại lợi ích ngắn hạn nhưng không làm thay đổi bản chất rủi ro dài hạn từ các công cụ phòng vệ thương mại, đòi hỏi doanh nghiệp phải chủ động hơn trong việc theo dõi chính sách, tăng cường đối thoại với đối tác và cơ quan quản lý Hoa Kỳ, đồng thời chuẩn bị sẵn các kịch bản ứng phó trong trường hợp thuế quan được điều chỉnh theo hướng bất lợi hơn sau thời điểm hoãn.

Trong bối cảnh đó, việc xuất khẩu đồ gỗ Việt Nam sang Hoa Kỳ vẫn duy trì đà tăng tích cực trong năm 2025, với kim ngạch 9 tháng đạt khoảng 10 tỷ USD, tăng 10% so với cùng kỳ năm trước và chiếm khoảng 21% tổng nhập khẩu của Hoa Kỳ đối với nhóm hàng này, vừa phản ánh năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam, vừa đặt ra yêu cầu cấp thiết về quản trị rủi ro chính sách, nhằm bảo đảm sự bền vững của tăng trưởng xuất khẩu trong một môi trường thương mại ngày càng gắn chặt với các toan tính chiến lược.

Quyết định hoãn tăng thuế gỗ theo Mục 232 của Hoa Kỳ không phải là dấu hiệu nới lỏng chính sách, mà là một bước điều chỉnh chiến thuật có tính toán, tạo khoảng lùi cần thiết cho đàm phán và ổn định ngắn hạn, đồng thời tiếp tục duy trì áp lực chính sách trong trung và dài hạn, qua đó đòi hỏi các doanh nghiệp và ngành hàng liên quan phải chuyển từ tư duy ứng phó bị động sang chủ động thích ứng, coi chính sách thương mại quốc tế là một biến số chiến lược trong kế hoạch phát triển dài hạn.