Hàng không Việt trước cơn lốc giá nhiên liệu tăng đột biến

Cú sốc chi phí từ vùng chiến sự

Thị trường hàng không toàn cầu đang chứng kiến những biến động dữ dội khi các điểm nóng địa chính trị tại Trung Đông chưa có dấu hiệu hạ nhiệt. Đối với ngành hàng không Việt Nam, tác động này không còn là dự báo xa vời mà đã trực tiếp ngấm vào bảng cân đối kế toán của mỗi doanh nghiệp.

Theo số liệu từ Cục Hàng không Việt Nam, giá nhiên liệu JetA1 đã ghi nhận mức tăng kỷ lục, gấp 3 lần so với thời điểm trước khi xung đột bùng phát. Đây là một con số gây sốc bởi trong cơ cấu chi phí của một hãng hàng không, nhiên liệu luôn chiếm tỷ trọng lớn nhất. Việc giá dầu bay phi mã khiến tổng chi phí vận hành bị đội lên từ 60% đến 70%, tạo ra một áp lực tài chính khổng lồ mà không một kế hoạch kinh doanh dự phòng nào có thể thích ứng kịp thời.

Không chỉ dừng lại ở câu chuyện giá cả, việc các quốc gia tại khu vực Trung Đông đóng cửa không phận đã làm đảo lộn hoàn toàn mạng bay quốc tế. Các đường bay huyết mạch nối liền châu Á và châu Âu buộc phải thay đổi lộ trình để đảm bảo an toàn.

Hệ quả tất yếu là thời gian bay kéo dài hơn, tiêu tốn nhiều nhiên liệu hơn và phát sinh thêm hàng loạt chi phí khai thác phụ trợ. Sự gián đoạn này không chỉ ảnh hưởng đến việc đi lại của hành khách mà còn làm nghẽn luồng luân chuyển hàng hóa, vật tư thiết yếu qua đường hàng không. Nhiều hãng bay quốc tế đã phải hủy chuyến hoặc cắt giảm tần suất khai thác, đẩy thị trường vào tình trạng khan hiếm nguồn cung và bất ổn về lịch trình.

Thêm vào đó, giá dầu Diesel tăng cao cũng kéo theo sự sụt giảm hiệu quả vận hành tại các cảng hàng không. Các thiết bị mặt đất, xe hậu cần và hệ thống hạ tầng kỹ thuật đều tiêu thụ năng lượng lớn, khiến chi phí dịch vụ tại sân bay khó lòng giữ mức ổn định.

Tình trạng này tạo nên một hiệu ứng domino, nơi mỗi mắt xích trong chuỗi giá trị hàng không đều đang phải gồng mình gánh chịu những tổn thất từ cơn bão giá năng lượng toàn cầu. Nếu tình hình chiến sự tiếp tục diễn biến phức tạp, khả năng phục hồi của ngành hàng không sau giai đoạn khó khăn sẽ trở nên mờ mịt hơn bao giờ hết.

Bài toán sinh tồn và kiến nghị giải cứu khẩn cấp

Đứng trước nguy cơ khủng hoảng, lãnh đạo các doanh nghiệp hàng không đã đưa ra những cảnh báo đanh thép về tương lai gần. Ông Nguyễn Quang Trung, Phó Tổng giám đốc Vietnam Airlines, nhận định rằng nguồn cung nhiên liệu trong giai đoạn tới sẽ cực kỳ khó khăn. Hiện tại, hãng đang phải tận dụng tối đa nguồn dự trữ từ quý trước và triển khai các giải pháp tiết kiệm nhiên liệu nghiêm ngặt nhất để duy trì hoạt động khai thác trong tháng 4.

Tuy nhiên, đây chỉ là giải pháp tình thế, ông Trung nhấn mạnh, nếu giá nhiên liệu chạm ngưỡng 200 USD mỗi thùng, chi phí khai thác có thể tăng gấp đôi. Trong kịch bản xấu nhất đó, các hãng hàng không sẽ rơi vào tình trạng càng bay càng lỗ, bởi doanh thu từ bán vé không thể bù đắp nổi chi phí xăng dầu và vận hành cơ bản.

Về phía đơn vị cung ứng, ông Trần Minh Tuấn, Tổng Giám đốc Skypec, cho biết nguồn nhiên liệu của đơn vị hiện phụ thuộc lớn vào nhập khẩu từ Singapore, Thái Lan và Trung Quốc với tỷ lệ lên tới 70% đến 80%. Nguồn cung nội địa từ các nhà máy lọc dầu như Dung Quất hay Nghi Sơn chỉ chiếm khoảng 20% đến 30%.

Mặc dù đơn vị cam kết đảm bảo cung ứng đến hết tháng 3 và đã đặt hàng cho tháng 4 năm 2026, nhưng diễn biến khó lường tại Trung Đông buộc công ty phải theo dõi sát sao từng ngày. Sự phụ thuộc quá lớn vào thị trường quốc tế khiến an ninh năng lượng hàng không trở nên mong manh trước các biến động địa chính trị.

Để tháo gỡ nút thắt này, các hãng hàng không đang khẩn thiết kiến nghị Chính phủ và các bộ ngành thực thi các chính sách hỗ trợ mạnh mẽ. Vietnam Airlines đã đề xuất xem xét miễn thuế bảo vệ môi trường đối với nhiên liệu bay, đồng thời mong muốn Cục Hàng không Việt Nam làm việc với các tổ chức quốc tế để áp dụng cơ chế điều phối slot linh hoạt như thời kỳ dịch bệnh.

Các giải pháp về hỗ trợ thuế nhập khẩu, thuế giá trị gia tăng, nới hạn mức tín dụng và ổn định chính sách tiền tệ từ Ngân hàng Nhà nước được xem là những chiếc phao cứu sinh cần thiết lúc này.

Cục trưởng Cục Hàng không Việt Nam Uông Việt Dũng yêu cầu các hãng cần chủ động rà soát, xây dựng kế hoạch khai thác tối ưu và đảm bảo nghĩa vụ thanh toán cho các đơn vị cung ứng. Đồng thời, các bộ ngành liên quan như Bộ Công Thương và các tập đoàn năng lượng như Petrovietnam, Petrolimex cần phối hợp chặt chẽ để duy trì nguồn dự trữ JetA1 đủ cho ít nhất 2 đến 3 tháng khai thác.

Chỉ khi có sự đồng hành quyết liệt từ phía cơ quan quản lý và sự nỗ lực tự thân của doanh nghiệp, ngành hàng không mới có thể vượt qua cơn bão giá để duy trì nhịp cầu giao thương quốc gia.