Hải Phòng trước bài toán xuất nhập khẩu trong bối cảnh thương mại toàn cầu biến động

Tuy nhiên, song hành với những kết quả khả quan là hàng loạt thách thức mới đến từ biến động chính sách thương mại toàn cầu, rủi ro địa chính trị và chi phí logistics gia tăng. Trong bối cảnh đó, việc chủ động đánh giá tác động và xây dựng các kịch bản ứng phó đang trở thành yêu cầu cấp thiết đối với cả cơ quan quản lý và cộng đồng doanh nghiệp.

Hoa Kỳ tiếp tục là thị trường xuất khẩu quan trọng của Hải Phòng

Theo số liệu tổng hợp, năm 2025, kim ngạch xuất khẩu của Hải Phòng đạt hơn 50 tỷ USD, tăng 8,5% so với năm trước đó. Kim ngạch nhập khẩu cũng ghi nhận mức tăng mạnh, đạt trên 41 tỷ USD, tăng 22,4%. Những con số này cho thấy vai trò ngày càng rõ nét của Hải Phòng trong mạng lưới thương mại quốc tế, đồng thời phản ánh sự mở rộng quy mô sản xuất và hoạt động thương mại của các doanh nghiệp trên địa bàn.

Bước sang năm 2026, thành phố đặt mục tiêu kim ngạch xuất khẩu đạt khoảng 52 tỷ USD, trong khi kim ngạch nhập khẩu dự kiến đạt khoảng 41,6 tỷ USD. Đây là những chỉ tiêu tương đối thách thức trong bối cảnh kinh tế thế giới tiếp tục tiềm ẩn nhiều yếu tố bất định.

Kết quả trong hai tháng đầu năm 2026 cho thấy hoạt động xuất khẩu của Hải Phòng vẫn duy trì đà tăng trưởng. Tổng kim ngạch xuất khẩu ước đạt khoảng 7,61 tỷ USD, tăng 5,69% so với cùng kỳ năm 2025. Dù mức tăng chưa quá cao, nhưng trong bối cảnh thị trường toàn cầu có nhiều biến động, đây vẫn được xem là tín hiệu tích cực cho thấy năng lực thích ứng của doanh nghiệp địa phương.

Trong cơ cấu thị trường xuất khẩu của Hải Phòng, Hoa Kỳ tiếp tục là một trong những đối tác thương mại lớn nhất. Theo các số liệu thống kê, thị trường này hiện chiếm khoảng 10% tổng kim ngạch xuất khẩu của thành phố.

Chỉ trong hai tháng đầu năm 2026, kim ngạch xuất khẩu từ Hải Phòng sang Hoa Kỳ đã đạt gần 790 triệu USD. Con số này phản ánh mức độ phụ thuộc tương đối lớn của một số ngành sản xuất vào thị trường Mỹ, đồng thời cho thấy tiềm năng tiếp tục mở rộng xuất khẩu trong thời gian tới.

Tuy nhiên, bối cảnh thương mại quốc tế đang đặt ra những thách thức mới cho hoạt động xuất khẩu sang thị trường này. Từ ngày 24/2/2026, Hoa Kỳ bắt đầu áp dụng mức thuế bổ sung 10% đối với một số hàng hóa nhập khẩu. Chính sách này đang được các cơ quan quản lý và doanh nghiệp theo dõi sát sao nhằm đánh giá tác động thực tế.

Trong các kịch bản được phân tích, nếu mức thuế bổ sung tiếp tục tăng lên các ngưỡng 15%, 20% hoặc cao hơn theo các tuyên bố chính sách mới, chi phí đưa hàng hóa vào thị trường Hoa Kỳ có thể tăng đáng kể. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến lợi nhuận của doanh nghiệp mà còn tạo áp lực cạnh tranh lớn hơn đối với hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam nói chung và Hải Phòng nói riêng.

Việc phụ thuộc tương đối lớn vào một số thị trường truyền thống cũng đặt ra yêu cầu phải đa dạng hóa thị trường xuất khẩu nhằm giảm thiểu rủi ro trong dài hạn.

Áp lực logistics và rủi ro địa chính trị gia tăng

Bên cạnh các yếu tố về thuế quan, hoạt động xuất nhập khẩu của Hải Phòng còn chịu tác động từ những biến động địa chính trị và chi phí logistics toàn cầu.

Căng thẳng tại khu vực Trung Đông đang được xem là một trong những yếu tố rủi ro lớn đối với chuỗi cung ứng quốc tế. Những diễn biến phức tạp tại khu vực này có thể ảnh hưởng trực tiếp đến các tuyến vận tải hàng hải đi qua những khu vực chiến lược, trong đó có eo biển Hormuz – một trong những tuyến đường vận chuyển năng lượng và hàng hóa quan trọng của thế giới.

Nếu các tuyến vận tải qua khu vực này bị gián đoạn hoặc phát sinh rủi ro an ninh, chi phí vận chuyển quốc tế có thể tăng mạnh do các hãng tàu phải thay đổi lộ trình hoặc áp dụng thêm phụ phí rủi ro.

Ngoài ra, biến động giá nhiên liệu và giá dầu trên thị trường thế giới cũng là yếu tố có thể làm gia tăng chi phí logistics trong thời gian tới. Khi chi phí vận tải và chi phí đầu vào tăng, biên lợi nhuận của doanh nghiệp xuất khẩu có nguy cơ bị thu hẹp, đặc biệt đối với những ngành có giá trị gia tăng chưa cao.

Trước những biến động này, Sở Công Thương Hải Phòng đã triển khai nhiều biện pháp nhằm hỗ trợ doanh nghiệp chủ động thích ứng. Một trong những nhiệm vụ trọng tâm là tăng cường khảo sát và nắm bắt tình hình hoạt động của doanh nghiệp thông qua việc yêu cầu cung cấp dữ liệu chi tiết về xuất nhập khẩu trong các năm gần đây, bao gồm số liệu năm 2024, 2025 và hai tháng đầu năm 2026.

Các thông tin này sẽ là cơ sở để cơ quan quản lý đánh giá mức độ tác động của các chính sách thương mại mới, đồng thời xây dựng các giải pháp hỗ trợ phù hợp.

Bên cạnh đó, nhiều hội nghị và chương trình tư vấn đã được tổ chức nhằm giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực ứng phó với các biện pháp phòng vệ thương mại, tăng cường quản lý và xác minh xuất xứ hàng hóa cũng như thúc đẩy chuyển đổi số trong chuỗi cung ứng.

Các cơ quan chức năng cũng khuyến nghị doanh nghiệp rà soát lại các hợp đồng xuất nhập khẩu, xây dựng phương án dự phòng đối với những tuyến vận tải có nguy cơ rủi ro, đồng thời chủ động tìm kiếm và mở rộng sang các thị trường mới nhằm giảm bớt sự phụ thuộc vào một số thị trường truyền thống.

Trong bối cảnh thương mại toàn cầu tiếp tục biến động, việc nâng cao khả năng thích ứng và đa dạng hóa thị trường đang được xem là yếu tố then chốt giúp cộng đồng doanh nghiệp Hải Phòng duy trì đà tăng trưởng xuất nhập khẩu, đồng thời củng cố vị thế của thành phố trong mạng lưới thương mại quốc tế.