Hải Phòng tạo đòn bẩy chính sách, bứt phá công nghiệp hỗ trợ

Đòn bẩy chính sách

Hải Phòng với vị thế là một trong những trung tâm công nghiệp lớn nhất cả nước, từ lâu đã được mệnh danh là mảnh đất lành thu hút những "đại bàng" sản xuất toàn cầu như VinFast, LG, hay Pegatron.

Hiện tại, với cú hích chính sách đột phá từ Trung ương là Nghị định 205/2025/NĐ-CP và sự đồng hành quyết liệt của địa phương, CNHT Hải Phòng đang đứng trước một vận hội lớn, không chỉ để tăng tốc mà còn để thay đổi bản chất của nền công nghiệp thành phố.

Nghị định 205/2025/NĐ-CP được xem là đòn bẩy chính sách chưa từng có nhằm giải quyết những nút thắt cố hữu của CNHT Việt Nam. Các ưu đãi cụ thể như hỗ trợ đến 70% chi phí đào tạo, kiểm định, chuyển giao công nghệ, và đầu tư máy móc cho R&D đã tác động trực tiếp vào hai điểm yếu lớn nhất của doanh nghiệp nội địa: công nghệ và nhân lực.

Đối với Hải Phòng, nơi có tỷ lệ nội địa hóa trong ngành cơ khí chế tạo đã đạt trên 30% (tương đối cao so với mặt bằng chung), chính sách này là chất xúc tác để doanh nghiệp như Cơ khí Hải Đăng mạnh dạn đầu tư vào nâng cấp chất lượng sản phẩm và đạt các tiêu chuẩn quốc tế. Khoản hỗ trợ 70% sẽ giảm bớt gánh nặng tài chính khổng lồ khi doanh nghiệp phải "tự bơi" trong cuộc đua công nghệ và kiểm định chất lượng khắt khe.

Hơn thế nữa, nhu cầu nội tại từ các "đại bàng" đang tăng cao với việc VinFast dự kiến nâng tỷ lệ nội địa hóa lên 84% vào năm 2026 tạo ra một nhu cầu khổng lồ có địa chỉ, một đơn đặt hàng chiến lược cho các nhà cung cấp linh kiện, phụ tùng của Hải Phòng. Đây là cơ hội để CNHT thành phố từ vai trò người theo sau chuyển sang người cùng tham gia vào chuỗi giá trị.

Thách thức nội tại

Mặc dù có chính sách và nhu cầu, con đường bứt phá của CNHT Hải Phòng vẫn còn những rào cản nội tại là hiệu quả thực thi và tiếp cận chính sách.

Ông Lê Ngọc Lân, Phó Giám đốc Sở Công Thương Hải Phòng, thẳng thắn chỉ ra, nhiều doanh nghiệp, đặc biệt là DNNVV, vẫn thiếu thông tin, thiếu bộ phận chuyên trách để khai thác các chính sách ưu đãi. Chính sách dù tốt đến mấy, nếu thủ tục hành chính không được đơn giản hóa, nếu hướng dẫn thực thi không chi tiết, cũng sẽ bị mắc kẹt trên giấy tờ.

Theo khảo sát của JETRO, doanh nghiệp Việt mới đáp ứng khoảng 10% nhu cầu CNHT cả nước. Điều này không chỉ do thiếu công nghệ mà còn do thiếu năng lực quản trị, thiếu khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn sản xuất và giao hàng toàn cầu. Đã đến lúc phải thay đổi tư duy, không chỉ chờ đợi sự hỗ trợ mà phải chủ động tìm kiếm cơ hội, đầu tư vào R&D và nâng cao năng lực quản trị.

Cuối cùng là thiếu khung chính sách dài hạn chiến lược, dù đã có Chương trình phát triển đến 2025-2030, kiến nghị ban hành một Nghị quyết riêng về CNHT đến năm 2030 là một ý tưởng chiến lược.

Điều này thể hiện cam kết chính trị mạnh mẽ, cung cấp một khung chính sách dài hạn và quan trọng nhất là phân công nhiệm vụ, giao chỉ số KPI cụ thể cho các sở, ban, ngành, đảm bảo sự phát triển đồng bộ và có mục tiêu rõ ràng nội địa hóa chuỗi cung ứng, số lượng đơn hàng thực tế.

Lời giải cho sự bứt phá

CNHT không chỉ là hỗ trợ mà phải là nền tảng cho sự phát triển độc lập, tự chủ của nền công nghiệp quốc gia. Hải Phòng cần tận dụng vận hội này để thực hiện chuyển đổi.

Các chuyên gia cho rằng, Sở Công Thương cần phối hợp chặt chẽ hơn để đơn giản hóa thủ tục hành chính, cung cấp các chương trình đào tạo chuyên sâu về quy trình tiếp cận chính sách và vốn (Quỹ đổi mới công nghệ quốc gia), đảm bảo "khâu cuối" của việc thực thi chính sách hoạt động trơn tru.

Khuyến khích mạnh mẽ hơn nữa các dự án R&D, chuyển giao công nghệ để doanh nghiệp nội địa có thể dịch chuyển từ công đoạn gia công giá trị thấp sang những công đoạn có hàm lượng công nghệ cao hơn (thiết kế, chế tạo khuôn mẫu, vật liệu mới).

Tổ chức các chương trình kết nối B2B (Business-to-Business) mang tính thực chất, đặt mục tiêu cụ thể về số lượng đơn hàng và hợp đồng được ký kết, thay vì chỉ dừng lại ở khảo sát và phổ biến chính sách.

Hải Phòng đang đứng trước cơ hội lớn để đưa CNHT nội địa trở thành trụ cột vững chắc của nền kinh tế thành phố, không chỉ bằng cách tăng tỷ lệ nội địa hóa theo mục tiêu trên 70% vào 2030 mà còn bằng cách thay đổi vị thế của doanh nghiệp Việt trong chuỗi giá trị toàn cầu. Thành công sẽ đến khi "cú hích" chính sách gặp được tư duy bứt phá và hành động quyết liệt từ chính cộng đồng doanh nghiệp.