Hải Phòng hình thành khu kinh tế chuyên biệt đầu tiên

Mô hình kinh tế tích hợp với trọng tâm công nghệ và đổi mới sáng tạo

Khu kinh tế chuyên biệt Hải Phòng có quy mô khoảng 5.300 ha, nằm ở phía Tây thành phố, trải dài trên địa bàn 6 xã gồm Thượng Hồng, Nguyễn Lương Bằng, Bắc Thanh Miện, Thanh Miện, Hải Hưng và Bình Giang. Vị trí này được đánh giá là có ý nghĩa chiến lược khi nằm tại vùng lõi của khu vực phát triển công nghiệp, giúp Hải Phòng mở rộng phạm vi ảnh hưởng kinh tế ra toàn vùng Đồng bằng sông Hồng, đồng thời tạo sự kết nối hiệu quả với các khu kinh tế ven biển đã hình thành trước đó.

Không giống với mô hình khu công nghiệp truyền thống chủ yếu tập trung vào hoạt động sản xuất, khu kinh tế chuyên biệt được định hướng phát triển theo cấu trúc đa chức năng. Trong đó, các phân khu công nghiệp, logistics, dịch vụ, đổi mới sáng tạo và đô thị được quy hoạch theo hướng tích hợp nhằm tạo ra môi trường phát triển đồng bộ cho doanh nghiệp và người lao động.

Trong cấu trúc phát triển của khu kinh tế chuyên biệt Hải Phòng, sản xuất công nghiệp vẫn giữ vai trò nền tảng, song định hướng phát triển đã có sự thay đổi rõ rệt so với các khu công nghiệp trước đây. Thành phố đặt mục tiêu thu hút các ngành công nghiệp công nghệ cao, công nghiệp hỗ trợ, cơ khí chế tạo và các mô hình công nghiệp sinh thái thân thiện với môi trường.

Theo quy hoạch dự kiến, khu kinh tế sẽ hình thành khoảng 11 khu công nghiệp với tổng diện tích hơn 2.813 ha. Các khu công nghiệp này được thiết kế nhằm tạo điều kiện cho doanh nghiệp phát triển các chuỗi sản xuất hoàn chỉnh, từ sản xuất linh kiện đến lắp ráp và hoàn thiện sản phẩm.

Một điểm nhấn quan trọng của khu kinh tế chuyên biệt là việc tích hợp các trung tâm nghiên cứu và phát triển (R&D) cùng các trung tâm đổi mới sáng tạo cấp vùng. Đây được xem là bước đi nhằm thúc đẩy quá trình chuyển dịch mô hình tăng trưởng từ gia công, lắp ráp sang các khâu có giá trị gia tăng cao hơn như thiết kế, nghiên cứu và phát triển sản phẩm.

Bên cạnh đó, hệ thống logistics và thương mại cũng được quy hoạch đồng bộ với các khu sản xuất. Các trung tâm logistics nội địa sẽ gắn với cảng cạn ICD tại ga Bình Giang, kết hợp với khu phi thuế quan và khu thương mại – dịch vụ tổng hợp có quy mô dự kiến khoảng 230 ha. Mô hình này được kỳ vọng sẽ giúp giảm chi phí logistics, đồng thời nâng cao hiệu quả vận hành của chuỗi cung ứng.

Ngoài các khu sản xuất và dịch vụ, khu kinh tế chuyên biệt còn bao gồm các khu đô thị dịch vụ sinh thái được thiết kế theo hướng hiện đại và thông minh. Các khu đô thị này không chỉ đáp ứng nhu cầu sinh sống của lực lượng lao động mà còn tạo môi trường làm việc và sáng tạo thuận lợi cho các chuyên gia, nhà khoa học và doanh nghiệp công nghệ cao.

Động lực tăng trưởng mới cho Hải Phòng và vùng duyên hải Bắc Bộ

Việc hình thành khu kinh tế chuyên biệt Hải Phòng được kỳ vọng sẽ tạo ra động lực tăng trưởng mới cho thành phố trong những năm tới. Theo định hướng phát triển, khu kinh tế này có thể đóng góp khoảng 3 – 4% GRDP của Hải Phòng vào năm 2030 và tăng lên trên 5% sau giai đoạn này.

Không chỉ đóng góp trực tiếp vào tăng trưởng kinh tế, khu kinh tế chuyên biệt còn được xem là nền tảng để Hải Phòng chuyển đổi mô hình phát triển từ tăng trưởng dựa trên mở rộng quy mô sang tăng trưởng dựa trên công nghệ, đổi mới sáng tạo và giá trị gia tăng cao.

Thông qua việc hình thành các chuỗi sản xuất hoàn chỉnh, khu kinh tế này có thể giúp địa phương tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu. Các hoạt động từ nghiên cứu, thiết kế, sản xuất linh kiện cho đến dịch vụ hậu cần được kết nối chặt chẽ trong cùng một hệ sinh thái, từ đó gia tăng tỷ lệ nội địa hóa và nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.

Về nguồn lực đầu tư, tổng vốn dự kiến dành cho khu kinh tế chuyên biệt Hải Phòng lên tới khoảng 338.017 tỷ đồng. Trong cơ cấu này, vốn ngân sách nhà nước chỉ chiếm khoảng 2.180 tỷ đồng, tương đương 0,65%, chủ yếu dành cho các công trình công ích và hạ tầng phục vụ cộng đồng. Phần lớn nguồn lực, khoảng 335.837 tỷ đồng, sẽ được huy động từ khu vực ngoài ngân sách thông qua hình thức đối tác công tư và thu hút các nhà đầu tư trong và ngoài nước.

Quá trình triển khai khu kinh tế chuyên biệt được chia thành nhiều giai đoạn. Trong giai đoạn 2025 – 2026, các cơ quan chức năng tập trung hoàn thiện quy hoạch chung và các quy hoạch phân khu xây dựng. Giai đoạn từ 2026 – 2030 sẽ triển khai đầu tư hạ tầng kỹ thuật và đưa vào vận hành các dự án đầu tiên. Đến giai đoạn 2031 – 2035, khu kinh tế được kỳ vọng sẽ hoàn thiện hệ thống hạ tầng kinh tế – xã hội đồng bộ và hình thành diện mạo đô thị xanh, thông minh với hệ thống dịch vụ chất lượng cao.

Với định hướng phát triển dựa trên công nghệ, đổi mới sáng tạo và hệ sinh thái sản xuất – dịch vụ tích hợp, Khu kinh tế chuyên biệt Hải Phòng được xem là bước thử nghiệm quan trọng cho mô hình phát triển kinh tế mới tại Việt Nam, đồng thời mở ra triển vọng hình thành một cực tăng trưởng mới cho cả vùng duyên hải Bắc Bộ trong những năm tới.