Giá cao su tăng mạnh nhất 9 năm, Việt Nam mở rộng thị trường xuất khẩu

Giá cao su tăng mạnh vì địa chính trị và nguy cơ thiếu hụt nguồn cung

Tại các sàn giao dịch lớn ở Nhật Bản, Thái Lan và Thượng Hải, giá cao su tăng từ 3,3% đến 7,8% chỉ trong 20 ngày đầu tháng 5/2026, phản ánh những biến động mạnh của chuỗi cung ứng nguyên liệu toàn cầu.

Đà tăng này xuất phát từ sự cộng hưởng của nhiều yếu tố như căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông, giá dầu thế giới leo thang, nguy cơ gián đoạn nguồn cung và tác động kéo dài của hiện tượng El Nino tại Đông Nam Á. Trong bối cảnh đó, ngành cao su Việt Nam dù vẫn đối mặt với áp lực phụ thuộc lớn vào thị trường Trung Quốc nhưng đã xuất hiện nhiều tín hiệu tích cực từ quá trình đa dạng hóa thị trường xuất khẩu.

Theo số liệu 4 tháng đầu năm 2026, Việt Nam xuất khẩu 455.181 tấn cao su, thu về 844,76 triệu USD. So với cùng kỳ năm trước, lượng xuất khẩu tăng nhẹ 0,5%, nhưng trị giá lại giảm 3,3% do giá xuất khẩu bình quân giảm 3,8%, xuống còn 1.856 USD/tấn.

Tuy nhiên, xu hướng phục hồi giá đã bắt đầu xuất hiện rõ hơn trong tháng 4/2026 khi giá xuất khẩu bình quân tăng lên 1.998 USD/tấn, cao hơn 3,4% so với tháng trước đó. Đây được xem là tín hiệu cho thấy ngành cao su đang hưởng lợi trực tiếp từ mặt bằng giá tăng trên thị trường quốc tế.

Trong 20 ngày đầu tháng 5/2026, giá cao su tự nhiên trên các sàn giao dịch lớn liên tục đi lên và có thời điểm chạm mức cao nhất trong vòng 9 năm qua. Trên sàn Thượng Hải, hợp đồng cao su tự nhiên giao tháng 6/2026 tăng gần 5%, trong khi các hợp đồng giao xa hơn cũng ghi nhận mức tăng mạnh.

Nguyên nhân đầu tiên thúc đẩy giá tăng đến từ sự leo thang của giá dầu thế giới. Căng thẳng địa chính trị, đặc biệt tại khu vực Trung Đông, đã đẩy chi phí năng lượng tăng cao, kéo theo giá thành sản xuất cao su tổng hợp – loại nguyên liệu có nguồn gốc từ dầu mỏ – tăng mạnh.

Khi chi phí cao su tổng hợp tăng nhanh, nhiều doanh nghiệp sản xuất lốp xe, công nghiệp ô tô và thiết bị kỹ thuật buộc phải chuyển hướng sang sử dụng cao su tự nhiên nhằm tiết giảm chi phí đầu vào. Sự dịch chuyển nhu cầu này đã tạo thêm lực đẩy đáng kể cho giá cao su tự nhiên trên toàn cầu.

Không chỉ nhu cầu tăng, thị trường còn chịu tác động từ hoạt động tích trữ nguyên liệu quy mô lớn. Lo ngại nguy cơ đứt gãy chuỗi cung ứng do bất ổn địa chính trị khiến nhiều doanh nghiệp đẩy mạnh mua vào để dự phòng nguyên liệu sản xuất. Nếu trước đây mức tồn kho phổ biến chỉ khoảng 1 đến 2 tháng, hiện nhiều doanh nghiệp đã nâng lượng dự trữ lên khoảng 3 tháng.

Bên cạnh đó, yếu tố thời tiết tiếp tục tạo áp lực lớn lên nguồn cung. Hiện tượng El Nino với nền nhiệt cao và lượng mưa thấp tại Đông Nam Á đã làm chậm quá trình khai thác mủ ở nhiều quốc gia sản xuất chủ lực. Dù khu vực này đã bước vào mùa khai thác cao điểm, tiến độ thu hoạch vẫn bị ảnh hưởng đáng kể do chu kỳ sinh trưởng của cây cao su bị gián đoạn.

Ngoài các yếu tố cung cầu thực tế, hoạt động đầu cơ tài chính cũng góp phần đẩy giá lên cao. Khi thị trường xuất hiện tín hiệu thiếu hụt nguồn cung, nhiều quỹ hàng hóa đã gia tăng vị thế mua trên các sàn giao dịch, kéo giá hợp đồng tương lai tăng nhanh trong thời gian ngắn.

Tuy nhiên, sau giai đoạn tăng nóng, thị trường bắt đầu xuất hiện dấu hiệu chững lại. Hoạt động chốt lời của các quỹ đầu tư cùng với việc giá cao làm giảm nhu cầu tiêu thụ đang tạo sức ép lên thị trường, đặc biệt tại Trung Quốc – quốc gia tiêu thụ cao su lớn nhất thế giới.

Theo số liệu mới nhất, lượng nhập khẩu cao su tự nhiên và cao su tổng hợp của Trung Quốc trong 4 tháng đầu năm 2026 đạt khoảng 2,8 triệu tấn, giảm 2% so với cùng kỳ năm trước. Riêng tháng 4/2026, lượng nhập khẩu giảm tới 9,3%.

Mặt bằng giá cao đang khiến nhiều doanh nghiệp Trung Quốc thận trọng hơn trong việc mua nguyên liệu, qua đó phần nào làm chậm đà tăng của thị trường cao su toàn cầu.

Xuất khẩu cao su Việt Nam tăng tốc sang Ấn Độ và Indonesia

Dù Trung Quốc vẫn là thị trường xuất khẩu lớn nhất của cao su Việt Nam, sự suy giảm nhu cầu từ quốc gia này đang buộc doanh nghiệp trong nước phải đẩy mạnh chiến lược đa dạng hóa thị trường.

Trong 4 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu cao su sang Trung Quốc đạt 292.662 tấn với trị giá 540,33 triệu USD, giảm 9,5% về lượng và giảm 12,4% về giá trị so với cùng kỳ năm trước. Tỷ trọng của thị trường này trong tổng lượng xuất khẩu cao su của Việt Nam cũng giảm mạnh từ 71,4% xuống còn 64,3%.

Dù tỷ trọng đã giảm, mức độ phụ thuộc vào Trung Quốc vẫn được đánh giá là rủi ro lớn đối với ngành cao su Việt Nam khi thị trường này hiện vẫn chiếm khoảng 60-70% kim ngạch xuất khẩu cao su thiên nhiên.

Trong bối cảnh đó, nhiều thị trường mới nổi đã trở thành điểm sáng tăng trưởng quan trọng.

Nổi bật nhất là Indonesia khi quốc gia này vươn lên vị trí thị trường xuất khẩu lớn thứ hai của cao su Việt Nam. Trong 4 tháng đầu năm 2026, lượng cao su xuất khẩu sang Indonesia đạt 29.505 tấn, tăng gấp 2,4 lần so với cùng kỳ năm trước. Trị giá xuất khẩu cũng tăng gấp 2,1 lần, đạt 53,57 triệu USD.

Riêng trong tháng 4/2026, xuất khẩu sang Indonesia tăng gần 166% về lượng và hơn 147% về trị giá so với cùng kỳ năm 2025. Đà tăng trưởng mạnh này đã góp phần bù đắp đáng kể cho sự suy giảm tại các thị trường truyền thống.

Ấn Độ cũng nổi lên là thị trường đầy tiềm năng đối với ngành cao su Việt Nam. Trong quý I/2026, mặc dù tổng lượng nhập khẩu cao su của Ấn Độ giảm 2,4%, lượng nhập khẩu từ Việt Nam lại tăng mạnh 21,1%, đạt 16.274 tấn. Nhờ đó, thị phần của Việt Nam tại quốc gia Nam Á này tăng từ 14,6% lên 18,2%.

Động lực tăng trưởng tại Ấn Độ đến từ tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng nguồn cung cao su tổng hợp do tác động của chiến sự Trung Đông. Hiện ngành công nghiệp cao su nước này thiếu khoảng 15% nguồn cung cao su tổng hợp, khiến nhiều doanh nghiệp phải chuyển mạnh sang sử dụng cao su tự nhiên.

Ngoài ra, giá cao su tổng hợp tăng tới 70%, cao hơn nhiều so với mức tăng khoảng 40% của cao su tự nhiên, cũng thúc đẩy xu hướng thay thế nguyên liệu tại thị trường này.

Một yếu tố khác tạo thêm kỳ vọng cho doanh nghiệp Việt Nam là việc Hiệp hội Công nghiệp Cao su Toàn Ấn Độ đang kiến nghị Chính phủ miễn thuế nhập khẩu cao su tự nhiên trong vòng 6 tháng nhằm giảm áp lực chi phí cho doanh nghiệp sản xuất.

Bên cạnh Indonesia và Ấn Độ, nhiều thị trường khác cũng ghi nhận mức tăng trưởng mạnh như Hàn Quốc tăng 28,5%, Mexico tăng 347,5% và Pháp tăng tới 463,4%.

Những tín hiệu này cho thấy chiến lược mở rộng thị trường của ngành cao su Việt Nam đang phát huy hiệu quả, giúp giảm dần sự lệ thuộc vào một thị trường duy nhất. Trong thời gian tới, xuất khẩu cao su Việt Nam sẽ tiếp tục được hưởng lợi từ mặt bằng giá thế giới duy trì ở mức cao. Tuy nhiên, rủi ro từ biến động địa chính trị, nhu cầu tiêu thụ tại Trung Quốc và tình trạng phụ thuộc thị trường vẫn sẽ là những yếu tố mà doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý.

Trong dài hạn, việc mở rộng hiện diện tại các thị trường mới như Ấn Độ, Indonesia, Hàn Quốc hay Malaysia được xem là hướng đi quan trọng để ngành cao su Việt Nam xây dựng nền tăng trưởng bền vững hơn trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu liên tục biến động.