Căng thẳng thương mại toàn cầu kéo giá cao su chạm đáy

Thị trường toàn cầu biến động

Tính đến phiên giao dịch ngày 17/10/2025, giá cao su RSS3 kỳ hạn tháng 11/2025 trên Sở Giao dịch Hàng hóa Osaka (OSE – Nhật Bản) chỉ còn 303,3 Yên/kg, giảm 0,7% so với cuối tháng 9, đồng thời đánh dấu mức thấp nhất trong gần 4 tháng trở lại đây. Cùng chiều giảm, giá hợp đồng tương lai tại Thái Lan cũng lùi xuống 66 Baht/kg, đây là mức thấp nhất kể từ cuối năm 2023.

Không chỉ riêng khu vực châu Á, diễn biến ảm đạm còn lan sang thị trường Trung Quốc với giá cao su tự nhiên giao tháng 11/2025 trên Sàn Thượng Hải (SHFE) giảm tới 3,7%, chỉ còn 13.955 NDT/tấn, mức thấp nhất kể từ giữa tháng 6/2025. Các hợp đồng giao tháng 1/2026 giảm sâu hơn, tới 4,4%, cho thấy kỳ vọng tiêu thụ trung hạn đang bị điều chỉnh theo hướng tiêu cực.

Nguyên nhân chính khởi phát là tuyên bố mới nhất của Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump về việc áp thêm thuế 100% đối với hàng xuất khẩu từ Trung Quốc, nhằm đáp trả việc Bắc Kinh mở rộng kiểm soát xuất khẩu các nguyên tố đất hiếm. Động thái này không chỉ làm gia tăng rủi ro chuỗi cung ứng mà còn tác động trực tiếp đến tâm lý thị trường hàng hóa công nghiệp, trong đó cao su là nhóm chịu ảnh hưởng nặng nề nhất do tính liên kết chặt chẽ với sản xuất ô tô, lốp xe và linh kiện cơ khí.

Đáng chú ý, hãng sản xuất lốp xe Michelin cũng đã hạ dự báo doanh thu năm 2025 do nhu cầu tại Bắc Mỹ sụt giảm mạnh. Cùng với đó, việc các hãng xe buộc phải tăng giá bán để bù đắp chi phí thuế quan khiến người tiêu dùng thận trọng hơn, kéo theo chuỗi cung ứng cao su chịu áp lực giảm đơn hàng.

Thêm vào đó, thị trường còn chịu ảnh hưởng từ khả năng trì hoãn triển khai Quy định chống phá rừng của Liên minh châu Âu (EU), một chính sách có thể làm thay đổi dòng chảy thương mại nông sản nhiệt đới, trong đó có cao su tự nhiên. Tuy nhiên, yếu tố hỗ trợ ngắn hạn vẫn tồn tại khi Thái Lan và Ma-lai-xi-a đang phải đối mặt với thời tiết cực đoan, mưa lớn kéo dài khiến hoạt động khai thác bị gián đoạn.

Dù giá giảm, nhu cầu nhập khẩu từ Trung Quốc vẫn duy trì ở mức cao, trở thành điểm tựa quan trọng giúp thị trường không trượt sâu hơn. Theo số liệu của Tổng cục Hải quan Trung Quốc, riêng tháng 9/2025, nước này đã nhập khẩu tới 742.000 tấn cao su tự nhiên và tổng hợp – tăng 20,8% so với cùng kỳ năm trước. Tính chung 9 tháng đầu năm, tổng lượng nhập khẩu đạt hơn 6,1 triệu tấn, tăng 19,2% so với cùng kỳ 2024. Nhu cầu tăng chủ yếu xuất phát từ sự bùng nổ của ngành xe điện, khi doanh số xe thuần điện và hybrid trong tháng 9 đạt 2,1 triệu chiếc, tăng 26% so với năm trước, phản ánh động lực tiêu thụ mới đối với nguyên liệu cao su trong lĩnh vực sản xuất lốp và linh kiện.

Tuy nhiên, trong khi nhu cầu phục hồi, nguồn cung toàn cầu lại có dấu hiệu mất cân đối. Theo Hiệp hội các quốc gia sản xuất cao su tự nhiên (ANRPC), sản lượng cao su tháng 8/2025 đạt 1,379 triệu tấn, giảm 0,7% so với cùng kỳ năm ngoái, trong khi tiêu thụ đạt 1,256 triệu tấn, cũng giảm nhẹ 1%. Tính chung 8 tháng, sản lượng toàn cầu giảm 0,03%, còn 8,856 triệu tấn, và tiêu thụ giảm 0,6%, còn 10,146 triệu tấn – một bức tranh cho thấy thị trường đang chênh lệch cung cầu theo hướng dư cung cục bộ.

Xuất khẩu cao su Việt Nam đối mặt thách thức thị phần và cấu trúc thị trường

Trong bối cảnh biến động toàn cầu, cao su Việt Nam vẫn giữ được sự ổn định tương đối, dù tốc độ tăng trưởng xuất khẩu có phần chậm lại. Theo số liệu của Cục Hải quan Việt Nam, trong tháng 9/2025, xuất khẩu cao su đạt 175.520 tấn, trị giá 301,8 triệu USD, giảm khoảng 10% so với cùng kỳ năm 2024. Tuy nhiên, tính chung 9 tháng đầu năm, Việt Nam xuất khẩu tổng cộng 1,29 triệu tấn, trị giá 2,28 tỷ USD, chỉ giảm nhẹ 1,9% về lượng nhưng tăng tới 8,9% về trị giá nhờ giá bình quân xuất khẩu đạt 1.767 USD/tấn, tăng 11% so với cùng kỳ năm trước.

Thị trường xuất khẩu của Việt Nam vẫn tập trung cao độ vào Trung Quốc, đối tác chiến lược chiếm tới 71,7% tổng lượng xuất khẩu, tương đương 925.965 tấn với trị giá 1,62 tỷ USD, tăng 17,9% so với năm 2024. Nhu cầu cao su của Trung Quốc được duy trì nhờ ngành sản xuất săm lốp phục vụ xe điện tăng trưởng mạnh, mở ra dư địa tích cực cho các doanh nghiệp Việt Nam trong chuỗi cung ứng nguyên liệu thô.

Bên cạnh Trung Quốc, các thị trường khu vực Đông Nam Á như Ma-lai-xi-a và In-đô-nê-xi-a cũng ghi nhận tăng trưởng ấn tượng. Xuất khẩu sang Ma-lai-xi-a tăng gấp đôi, đạt 36.525 tấn; sang In-đô-nê-xi-a tăng 113,8%, đạt 33.467 tấn. Đây là hai điểm sáng mới, góp phần đa dạng hóa cấu trúc thị trường xuất khẩu, giảm bớt phụ thuộc vào Trung Quốc. Tuy nhiên, hướng ngược lại, xuất khẩu sang Ấn Độ – thị trường lớn thứ hai của Việt Nam – lại giảm mạnh 43,6%, chỉ còn 60.548 tấn.

Nguyên nhân chính đến từ sự sụt giảm nhập khẩu của chính Ấn Độ. Theo Bộ Thương mại và Công nghiệp nước này, trong 8 tháng đầu năm 2025, Ấn Độ nhập khẩu 307.095 tấn cao su tự nhiên, trị giá 624,8 triệu USD, giảm hơn 15% về lượng. Đáng lưu ý, thị phần cao su Việt Nam trong tổng nhập khẩu của Ấn Độ đã giảm từ 23,8% xuống chỉ còn 16%, do quốc gia này tăng mạnh mua hàng từ In-đô-nê-xi-a và Bờ Biển Ngà.

Dù vậy, mức giá xuất khẩu bình quân của Việt Nam sang Ấn Độ vẫn đạt 2.044 USD/tấn, tăng 16% so với năm trước, cho thấy sản phẩm cao su Việt đã cải thiện về chất lượng và vị thế thương mại, dù chịu áp lực cạnh tranh lớn.

Trái ngược với sự sụt giảm của Ấn Độ, xuất khẩu sang Hoa Kỳ, Hàn Quốc và Thổ Nhĩ Kỳ có những chuyển biến tích cực. Đặc biệt, thị trường Hoa Kỳ vẫn tăng 8,7% về lượng trong 9 tháng, đạt 21.938 tấn, phản ánh khả năng thích ứng của doanh nghiệp Việt Nam trước thay đổi chính sách thương mại.

Bên cạnh yếu tố thị trường, cấu trúc giá cũng là yếu tố quan trọng quyết định năng lực cạnh tranh. Trong tháng 9/2025, giá xuất khẩu bình quân đạt 1.720 USD/tấn, tăng 3,7% so với tháng trước. Dù giá thế giới giảm, giá xuất khẩu của Việt Nam vẫn duy trì ổn định, minh chứng cho sự điều tiết linh hoạt và năng lực thương lượng của doanh nghiệp trong bối cảnh khó khăn.

Dự báo những tháng cuối năm 2025, xuất khẩu cao su của Việt Nam có thể chịu tác động tiêu cực từ xu hướng giảm giá toàn cầu, song cơ hội phục hồi vẫn hiện hữu nếu nhu cầu từ Trung Quốc tiếp tục duy trì, nhất là khi thị trường xe điện tăng tốc. Vấn đề then chốt không chỉ nằm ở sản lượng mà còn ở việc Việt Nam cần chủ động đa dạng hóa thị trường, gia tăng tỷ trọng cao su chế biến sâu.