Giá cao su phân hóa, xuất khẩu tăng tốc

Giá cao su thế giới lập đỉnh cục bộ

Tính đến ngày 30/3/2026, giá cao su kỳ hạn tại một số thị trường chủ chốt đã chạm mức cao nhất trong hơn một năm, trong đó tại Nhật Bản, giá cao su RSS 3 trên Sở Giao dịch Osaka đạt 381,4 Yên/kg, tăng 1,8% so với cuối tháng 2, còn tại Thái Lan đạt 81,6 Baht/kg, tăng mạnh tới 7,8%, phản ánh xu hướng tăng giá rõ rệt tại khu vực Đông Nam Á.

Đà tăng này chủ yếu xuất phát từ việc giá dầu thô duy trì ở mức cao trong bối cảnh bất ổn tại Trung Đông, khiến nguồn cung nguyên liệu đầu vào của cao su tổng hợp trở nên khan hiếm, từ đó thúc đẩy các nhà sản xuất chuyển sang sử dụng cao su tự nhiên như một giải pháp thay thế, đồng thời yếu tố mùa vụ khi sản lượng tại các nước sản xuất lớn giảm trong giai đoạn từ tháng 2 đến tháng 5 do cây cao su thay lá cũng góp phần củng cố xu hướng tăng giá trong ngắn hạn.

Tuy nhiên, diễn biến tại Trung Quốc lại đi theo chiều ngược lại khi giá cao su tự nhiên trên sàn SHFE giảm khoảng 3,2–3,3% so với cuối tháng trước, dù giá cao su tổng hợp tại thị trường này vẫn đạt mức cao kỷ lục, cho thấy sự phân hóa rõ rệt giữa các phân khúc và khu vực, đồng thời phản ánh những biến động về cung – cầu gắn với diễn biến ngành công nghiệp ô tô và chính sách năng lượng.

Xuất khẩu tăng mạnh nhưng phụ thuộc thị trường lớn

Ở trong nước, hoạt động xuất khẩu cao su của Việt Nam ghi nhận sự bứt phá đáng kể trong tháng 3/2026 khi ước đạt 130 nghìn tấn, trị giá 248 triệu USD, tăng lần lượt 70,6% về lượng và 75,6% về trị giá so với tháng trước, đưa tổng lượng xuất khẩu quý I lên 411 nghìn tấn với kim ngạch 752 triệu USD, tăng 8% về lượng và 2,4% về trị giá so với cùng kỳ năm 2025, cho thấy đà phục hồi rõ rệt về sản lượng.

Giá xuất khẩu bình quân trong tháng đạt 1.909 USD/tấn, tăng 2,9% so với tháng trước nhưng vẫn thấp hơn 4,5% so với cùng kỳ năm trước, phản ánh thực tế là tăng trưởng kim ngạch chủ yếu đến từ sản lượng thay vì cải thiện giá trị, một xu hướng cũng thể hiện rõ trong cơ cấu sản phẩm khi nhóm cao su hỗn hợp tiếp tục chiếm tỷ trọng lớn.

Cụ thể, mặt hàng hỗn hợp cao su tự nhiên và cao su tổng hợp (mã HS 400280) đạt 182.100 tấn, tương đương 336,77 triệu USD, tăng 6,6% về lượng và 1,3% về trị giá, chiếm tới 64,8% tổng khối lượng xuất khẩu, trong đó riêng thị trường Trung Quốc tiêu thụ khoảng 95% sản lượng, tương đương 173.725 tấn, cho thấy mức độ phụ thuộc rất lớn vào một thị trường duy nhất.

Đáng chú ý, nhóm cao su hỗn hợp (mã HS 4005) ghi nhận mức tăng trưởng đột biến với khối lượng đạt 6.803 tấn, tăng tới 1.338,2%, trị giá 12,89 triệu USD, tăng 1.086,8%, kéo tỷ trọng từ 0,2% lên 2,4%, dù giá bình quân giảm mạnh 17,5%, cho thấy xu hướng mở rộng sản lượng đi kèm với áp lực giảm giá vẫn hiện hữu.

Tuy nhiên, rủi ro lớn nhất hiện nay đến từ thị trường Trung Quốc khi thị phần cao su Việt Nam trong tổng nhập khẩu của nước này đã giảm từ 19,4% xuống 18,9% chỉ trong 2 tháng đầu năm 2026, trong bối cảnh tổng nhập khẩu cao su của Trung Quốc cũng giảm 1,5% về lượng và 11% về trị giá, phản ánh nhu cầu suy yếu.

Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ sự sụt giảm của ngành ô tô Trung Quốc khi doanh số xe nội địa giảm 26%, riêng xe điện và hybrid giảm tới 30%, trong khi lượng tồn kho tăng vọt lên 3,57 triệu chiếc tính đến cuối tháng 1/2026, cao hơn rất nhiều so với mức 580.000 chiếc cùng kỳ năm trước, qua đó làm giảm nhu cầu đối với lốp xe và các sản phẩm cao su.

Song song với đó, Trung Quốc cũng đang tái cơ cấu nguồn cung khi tăng nhập khẩu từ Thái Lan (thị phần tăng từ 31,9% lên 32,7%), Nga và Bờ Biển Ngà (tăng 24,9%), trong khi giảm nhập khẩu từ Việt Nam và Malaysia, khiến áp lực cạnh tranh ngày càng gia tăng.

Trong ngắn hạn, thị trường cao su nhiều khả năng vẫn được hỗ trợ bởi nguồn cung thấp theo mùa vụ và sự suy giảm sản lượng cao su tổng hợp tại Trung Quốc, dự kiến giảm từ 115.000 tấn trong tháng 3 xuống khoảng 80.000 tấn trong tháng 4/2026, qua đó giữ giá ở mức cao hoặc tăng nhẹ.

Tuy nhiên, trong trung và dài hạn, rủi ro điều chỉnh vẫn hiện hữu nếu nhu cầu toàn cầu suy yếu do tác động lan rộng của bất ổn địa chính trị, đặc biệt khi xung đột kéo dài có thể ảnh hưởng đến vận tải qua các tuyến hàng hải chiến lược và làm giảm nhu cầu tiêu dùng công nghiệp, từ đó tạo áp lực ngược trở lại đối với thị trường cao su.

Trong bối cảnh đó, diễn biến giá và xuất khẩu hiện nay cho thấy ngành cao su Việt Nam đang đứng trước một giai đoạn chuyển tiếp quan trọng, nơi tăng trưởng về sản lượng cần đi kèm với tái cấu trúc thị trường và nâng cao giá trị để giảm phụ thuộc, nếu không muốn tiếp tục chịu tác động mạnh từ những biến động bên ngoài.