Giá bao bì leo thang bào mòn lợi nhuận ngành thủy sản

Áp lực từ chuỗi cung ứng toàn cầu

Từ đầu năm 2026, thị trường nguyên liệu nhựa thế giới liên tục biến động khi căng thẳng tại Trung Đông làm gián đoạn chuỗi cung ứng dầu mỏ và hóa dầu. Là khu vực nắm giữ vai trò quan trọng trong xuất khẩu nguyên liệu nhựa toàn cầu, mọi xáo trộn tại đây đều nhanh chóng lan sang các ngành sản xuất phụ thuộc vào polymer như bao bì, nhựa kỹ thuật và vật liệu đóng gói.

Giá các loại hạt nhựa chủ lực như PE, PP và PET đã tăng từ 12% đến 30% so với cuối năm trước. Có thời điểm trong tháng 3 và đầu tháng 4, giá một số loại nguyên liệu tăng từ khoảng 25.000 đồng/kg lên trên 40.000 đồng/kg trước khi hạ nhiệt nhẹ. Tuy nhiên, mặt bằng giá hiện vẫn cao hơn đáng kể so với giai đoạn trước Tết.

Áp lực càng lớn hơn khi nguồn cung toàn cầu bị thu hẹp. Trung Đông hiện chiếm hơn 40% lượng xuất khẩu polyethylene (PE) trên thế giới, trong khi PE và PP là hai nguyên liệu nền tảng của ngành sản xuất bao bì. Việc gián đoạn vận chuyển dầu mỏ và hóa chất qua các tuyến hàng hải chiến lược, đặc biệt là khu vực Eo biển Hormuz, khiến chi phí vận tải tăng mạnh và kéo theo giá nguyên liệu leo thang.

Đối với Việt Nam, mức độ tác động càng rõ nét do ngành nhựa vẫn phụ thuộc hơn 70% vào nguồn nguyên liệu nhập khẩu. Khi giá dầu, hạt nhựa và chi phí logistics quốc tế đồng loạt tăng, giá bao bì trong nước gần như lập tức bị đẩy lên theo.

Thực tế cho thấy giá bao bì phục vụ ngành thủy sản đã tăng từ 25% đến 50% tùy chủng loại và nhà cung cấp. Đây là mức tăng đủ lớn để ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp xuất khẩu.

Bài toán khó cho doanh nghiệp xuất khẩu

Trong ngành thủy sản, bao bì không đơn thuần là vật tư đóng gói mà là một phần của sản phẩm xuất khẩu. Từ túi PE, túi hút chân không, màng PA/PE, màng ghép cho đến các loại bao lót thùng đều phải đáp ứng những tiêu chuẩn khắt khe về bảo quản, an toàn thực phẩm và nhận diện thương hiệu.

Thông thường, chi phí bao bì chiếm khoảng 3-6% tổng giá thành sản phẩm. Tuy nhiên, khi giá bao bì tăng thêm 25-50%, phần chi phí phát sinh đủ sức làm thu hẹp đáng kể biên lợi nhuận của doanh nghiệp.

Khó khăn lớn nhất nằm ở việc doanh nghiệp gần như không có nhiều dư địa để chuyển phần chi phí tăng thêm sang khách hàng. Thị trường xuất khẩu thủy sản hiện cạnh tranh gay gắt, trong khi người mua quốc tế luôn gây áp lực về giá. Điều đó khiến nhiều doanh nghiệp phải chấp nhận hấp thụ chi phí tăng để giữ đơn hàng.

Tác động đặc biệt rõ đối với nhóm sản phẩm chế biến sâu và hàng giá trị gia tăng. Các mặt hàng đóng gói nhỏ bán lẻ tại siêu thị, sản phẩm hút chân không hoặc hàng có thiết kế bao bì phức tạp thường sử dụng nhiều lớp vật liệu hơn so với hàng xuất khẩu dạng thùng lớn. Đây lại là nhóm sản phẩm có giá trị cao và đóng góp lớn vào lợi nhuận.

Một trở ngại khác là doanh nghiệp khó chủ động dự trữ bao bì để tránh rủi ro tăng giá. Khác với nhiều loại vật tư phổ thông, bao bì thủy sản thường được thiết kế riêng cho từng khách hàng, từng thị trường và từng dòng sản phẩm. Trên bao bì phải thể hiện đầy đủ thông tin nhãn mác, truy xuất nguồn gốc, tiêu chuẩn kỹ thuật và nhận diện thương hiệu theo yêu cầu của nhà nhập khẩu.

Điều đó khiến việc mua tích trữ số lượng lớn trở nên thiếu hiệu quả, bởi bao bì dành cho khách hàng này có thể không sử dụng được cho đơn hàng khác.

Trong bối cảnh giá bao bì tăng mạnh, một số doanh nghiệp tính đến phương án tăng tỷ trọng hàng đóng thùng lớn nhằm tiết kiệm vật liệu đóng gói. Cách làm này có thể giúp giảm chi phí trên mỗi đơn vị sản phẩm, đồng thời hạn chế tác động từ biến động giá nhựa.

Tuy nhiên, đây không phải giải pháp có thể áp dụng đại trà. Nhiều thị trường nhập khẩu vẫn ưu tiên các sản phẩm đóng gói nhỏ, thuận tiện cho bán lẻ và tiêu dùng trực tiếp. Việc thay đổi quy cách đóng gói có thể làm giảm giá trị thương mại của sản phẩm hoặc ảnh hưởng tới khả năng tiêu thụ tại thị trường đích.

Đáng chú ý, áp lực từ giá bao bì không xuất hiện đơn lẻ mà diễn ra cùng lúc với đà tăng của chi phí logistics. Việc các hãng tàu điều chỉnh tuyến vận chuyển, cộng thêm các phụ phí rủi ro chiến tranh, đang khiến chi phí xuất khẩu tiếp tục leo thang. Sự cộng hưởng của nhiều yếu tố chi phí làm gia tăng sức ép lên năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp thủy sản trong nửa cuối năm 2026.

Trong bối cảnh đó, nhiều ý kiến cho rằng cần tăng cường hệ thống cảnh báo sớm về biến động giá nguyên liệu và rủi ro chuỗi cung ứng toàn cầu để doanh nghiệp chủ động xây dựng kế hoạch sản xuất. Bên cạnh đó, việc đơn giản hóa thủ tục nhập khẩu nguyên liệu, giảm chi phí logistics, cắt giảm các khoản chi phí tuân thủ và kiểm tra chuyên ngành cũng được xem là những giải pháp cần thiết để hỗ trợ doanh nghiệp kiểm soát giá thành.

Khi thị trường xuất khẩu vẫn đối mặt nhiều bất định, khả năng kiểm soát chi phí đầu vào đang trở thành yếu tố quyết định giúp doanh nghiệp thủy sản duy trì lợi nhuận, giữ đơn hàng và bảo vệ vị thế cạnh tranh trên thị trường quốc tế.