Dự thảo giảm áp lực về thủ tục hóa đơn, chứng từ cho hộ kinh doanh

Tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý

Phát biểu tại Hội nghị lấy ý kiến đối với dự thảo Nghị định và Thông tư hướng dẫn về hóa đơn, chứng từ, được tổ chức mới đây, Phó Cục trưởng Cục Thuế (Bộ Tài chính) Đặng Ngọc Minh đánh giá, hệ thống chính sách về hóa đơn, chứng từ đã có những bước điều chỉnh đáng kể. Tuy nhiên, thực tiễn triển khai cho thấy vẫn còn tồn tại nhiều khó khăn, vướng mắc cần tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện.

Theo Bộ Tài chính, hiện một số quy định hiện hành về hóa đơn, chứng từ, đặc biệt là về thời điểm lập hóa đơn trong một số trường hợp vẫn chưa thực sự rõ ràng, dẫn đến cách hiểu và áp dụng chưa thống nhất giữa doanh nghiệp và cơ quan thuế.

Một số quy định hiện hành, đặc biệt là về thời điểm lập hóa đơn trong một số trường hợp, vẫn chưa thực sự rõ ràng, dẫn đến cách hiểu và áp dụng chưa thống nhất giữa doanh nghiệp và cơ quan thuế.

Bên cạnh đó, việc triển khai hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền, cũng như chế độ lập hóa đơn tổng trong các hoạt động bán lẻ có tần suất giao dịch lớn còn gặp nhiều lúng túng, khi vừa phải đáp ứng yêu cầu quản lý, vừa bảo đảm tính khả thi trong thực tế.

Đối với khu vực hộ kinh doanh, việc áp dụng hóa đơn điện tử trong một số trường hợp vẫn còn khó khăn do hạn chế về quy mô, hạ tầng công nghệ và năng lực quản lý, trong khi chi phí tuân thủ còn tương đối cao.

Ngoài ra, các quy định liên quan đến thông tin người mua trong môi trường kinh doanh số, các trường hợp không phải lập hóa đơn hay quy trình xử lý sai sót hóa đơn vẫn còn phức tạp, chưa thực sự thuận lợi cho người nộp thuế, tiềm ẩn rủi ro sai sót trong quá trình thực hiện.

Lãnh đạo Cục Thuế cho rằng, trong bối cảnh Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15 đã được ban hành với nhiều yêu cầu mới, việc tiếp tục xây dựng, hoàn thiện các quy định về hóa đơn, chứng từ là hết sức cần thiết. Theo đó, các quy định mới được ban hành phải bảo đảm rõ ràng, minh bạch, dễ hiểu, dễ thực hiện; phù hợp với thực tiễn hoạt động của người nộp thuế, đồng thời vẫn đáp ứng yêu cầu quản lý chặt chẽ, chống thất thu và gian lận thuế.

Giảm áp lực hành chính

Góp ý cho dự thảo Nghị định, đại diện Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cho biết, qua nghiên cứu dự thảo, VCCI ghi nhận tinh thần đổi mới rõ nét mà cơ quan soạn thảo đã thể hiện. Việc đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý thuế, từ giao dịch điện tử, cơ sở dữ liệu tập trung, đến ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong phân tích rủi ro là phù hợp với xu thế quốc tế và đáp ứng yêu cầu thực tiễn.

Đặc biệt, nguyên tắc lấy người nộp thuế làm trung tâm phục vụ tiếp tục được quán triệt xuyên suốt trong cả hai dự thảo. Việc bãi bỏ thuế khoán, mở rộng các trường hợp không phải nộp hồ sơ khai thuế khi cơ quan thuế đã kết nối được dữ liệu, quy định chế độ ưu tiên cho doanh nghiệp tuân thủ tốt, đơn giản hóa thủ tục hành chính đều là những bước tiến đáng khích lệ.

Cùng góp ý cho dự thảo Nghị định quy định về hóa đơn, chứng từ, một số chuyên gia, doanh nghiệp cho rằng, một số đề xuất mới được quy định theo hướng đơn giản hóa thủ tục, trong đó nổi bật là cơ chế lập hóa đơn tổng hợp theo ngày đối với các giao dịch giá trị nhỏ. Đây được xem là bước đi nhằm giảm áp lực hành chính trong bối cảnh số lượng giao dịch bán lẻ ngày càng gia tăng, đặc biệt trong các lĩnh vực dịch vụ và thương mại điện tử.

Theo đó, về nguyên tắc, đề xuất này hoàn toàn phù hợp với xu hướng quản lý hiện đại, góp phần giảm số lượng hóa đơn phát sinh đối với các giao dịch nhỏ lẻ, vốn chiếm tỷ trọng lớn trong nền kinh tế. Tuy nhiên, từ góc độ thực tiễn, dự thảo nghị định có thể xem xét nâng ngưỡng cho mỗi giao dịch mua bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ được phép lập hóa đơn tổng theo ngày.

Trên cơ sở đó các chuyên gia đề xuất, cơ quan soạn thảo xem xét nâng ngưỡng giao dịch được phép lập hóa đơn tổng theo ngày lên mức 200.000 đồng mỗi lần giao dịch để phù hợp hơn với thực tế. Chuyên gia phân tích thêm, với mặt bằng giá cả hiện tại, nhiều giao dịch bán lẻ thông thường đã vượt mức 50.000 đồng, nếu giữ nguyên ngưỡng này, thì số lượng hóa đơn cần lập sẽ rất lớn.

Đề xuất nhiều trường hợp không phải sử dụng hóa đơn điện tử

Tại dự thảo Nghị định, Bộ Tài chính cũng đề xuất nhiều trường hợp không phải sử dụng hóa đơn điện tử, trong đó có hộ kinh doanh có doanh thu dưới 500 triệu đồng/năm. Nêu quan điểm về nội dung này, ông Được cho rằng, nên cho phép nhóm hộ kinh doanh có doanh thu dưới 500 triệu đồng mỗi năm được sử dụng hóa đơn điện tử, điều này sẽ góp phần tạo sự thống nhất pháp lý và hỗ trợ quá trình chuyển đổi số trong quản lý thuế.

Bộ Tài chính cũng đề xuất nhiều trường hợp không phải sử dụng hóa đơn điện tử, bao gồm: Hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh thuộc diện không chịu thuế giá trị gia tăng, không phải nộp thuế thu nhập cá nhân.

Hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ thông qua sàn thương mại điện tử có chức năng thanh toán, đã được chủ quản sàn thương mại điện tử thực hiện khấu trừ, kê khai và nộp thuế thay theo từng giao dịch, trừ trường hợp người mua yêu cầu, thì chủ quản sàn thương mại điện tử có trách nhiệm lập hóa đơn điện tử giao cho người mua.

Đại lý bảo hiểm, cá nhân hợp tác kinh doanh với doanh nghiệp bảo hiểm đã được doanh nghiệp bảo hiểm thực hiện khấu trừ thuế đối với doanh thu lũy kế đạt ngưỡng doanh thu thuộc diện chịu thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập cá nhân, trừ trường hợp người mua yêu cầu lập hóa đơn.

Các khoản phí và các khoản thu khác phát sinh từ hoạt động tái bảo hiểm (bao gồm nhượng tái bảo hiểm, các khoản thu hoa hồng nhượng tái bảo hiểm và các khoản thu khác về nhượng tái bảo hiểm), giao dịch tiền gửi, giao dịch tài chính (chứng chỉ tiền gửi, chứng khoán, phát hành chứng khoán sơ cấp, giấy tờ có giá), bán nợ, giao dịch ngoại tệ và giao dịch sản phẩm phái sinh.

Cuối cùng là các trường hợp theo quy định tại điểm a, điểm b, điểm c khoản 1 Điều 6 Nghị định số 181/2025/NĐ-CP, gồm: hàng hóa, dịch vụ sử dụng để tiếp tục quá trình sản xuất, kinh doanh của cơ sở kinh doanh như hàng hóa được xuất để chuyển kho nội bộ, xuất vật tư, bán thành phẩm, để tiếp tục quá trình sản xuất, kinh doanh trong một cơ sở kinh doanh./.