Du lịch cộng đồng và bài toán phát triển bền vững ở Thanh Hóa

Những năm gần đây, du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái và trải nghiệm bản địa đang trở thành xu hướng được nhiều du khách lựa chọn. Tại Thanh Hóa, không chỉ các điểm đến quen thuộc ở miền biển hay khu vực miền núi phía Tây, mà nhiều địa phương sở hữu cảnh quan tự nhiên nguyên sơ cũng dần trở thành điểm dừng chân hấp dẫn trong mỗi mùa hè. Trong dòng chảy ấy, khu vực Thác Mây và dọc tuyến Sông Ngang thuộc xã Thạch Quảng là ví dụ điển hình cho sức hút của du lịch cộng đồng khi thiên nhiên, trải nghiệm và đời sống bản địa cùng tạo nên một không gian du lịch gần gũi, giàu bản sắc.

Tuy nhiên, sự gia tăng nhanh chóng của lượng du khách cũng đặt ra hàng loạt vấn đề trong công tác quản lý nhà nước ở cơ sở. Thực tế tại Thạch Quảng cho thấy, nếu thiếu kiểm soát đồng bộ, du lịch cộng đồng rất dễ phát triển theo hướng tự phát, kéo theo những hệ lụy về đất đai, môi trường, an ninh trật tự và hình ảnh điểm đến.

Khi du lịch cộng đồng trở thành động lực phát triển địa phương

Không quá ồn ào như những khu du lịch quy mô lớn, sức hút của Thác Mây và Sông Ngang đến từ vẻ đẹp tự nhiên còn giữ được nét hoang sơ. Vào dịp lễ và mùa hè, nơi đây thu hút đông đảo người dân và du khách đến tham quan, tắm thác, trải nghiệm không gian sinh thái và khám phá đời sống cộng đồng địa phương.

Sự phát triển của loại hình du lịch trải nghiệm đã mở ra cơ hội tạo sinh kế cho người dân tại các thôn Thống Nhất, Nội Thành và Đăng Thượng. Các hoạt động dịch vụ ăn uống, trông giữ xe, bán hàng, trải nghiệm ven sông… từng bước hình thành theo nhu cầu thực tế của du khách. Đây cũng là xu hướng đang xuất hiện tại nhiều địa phương ở Thanh Hóa khi người dân bắt đầu tận dụng lợi thế cảnh quan tự nhiên để phát triển kinh tế dịch vụ.

Song, chính từ sự phát triển nhanh và thiếu quy hoạch bài bản, nhiều biểu hiện tự phát đã xuất hiện. Theo văn bản số 261-CV/ĐU ngày 6/5/2026 của Đảng ủy xã Thạch Quảng về tăng cường chỉ đạo, tuyên truyền, định hướng dư luận và xử lý vi phạm liên quan đến khu vực Thác Mây và Sông Ngang, dù cấp ủy, chính quyền địa phương đã quan tâm chỉ đạo công tác quản lý, tình trạng vi phạm pháp luật vẫn diễn biến phức tạp và kéo dài.

Đáng chú ý là tình trạng một số doanh nghiệp, hộ gia đình và cá nhân vi phạm trong sử dụng đất đai; xây dựng các hạng mục, công trình trái phép; tổ chức hoạt động kinh doanh dịch vụ không đúng quy định. Việc lấn chiếm hành lang khu vực Sông Ngang và khu vực Thác để phục vụ kinh doanh không chỉ ảnh hưởng đến cảnh quan mà còn tiềm ẩn nguy cơ mất an ninh trật tự trong mùa cao điểm du lịch.

Những biểu hiện này cho thấy một thực tế đang đặt ra ở nhiều điểm du lịch cộng đồng hiện nay: khi lượng khách tăng nhanh nhưng cơ chế quản lý chưa theo kịp, không gian tự nhiên rất dễ bị khai thác quá mức, trong khi các hoạt động dịch vụ phát sinh lại thiếu sự kiểm soát đồng bộ.

Lập lại kỷ cương để giữ hình ảnh điểm đến

Từ thực trạng trên, Ban Thường vụ Đảng ủy xã Thạch Quảng đã yêu cầu cả hệ thống chính trị địa phương vào cuộc nhằm lập lại trật tự trong hoạt động du lịch, hướng tới xây dựng hình ảnh điểm đến an toàn, thân thiện và phát triển bền vững.

Theo chỉ đạo, UBND xã được yêu cầu kiên quyết xử lý dứt điểm các vi phạm tại khu vực Thác Mây và Sông Ngang. Các bộ phận chuyên môn có trách nhiệm lập hồ sơ xử lý vi phạm hành chính; yêu cầu tháo dỡ công trình xây dựng trái phép trên đất nông nghiệp; giải tỏa các khu vực lấn chiếm hành lang Sông Ngang và khu vực Thác; đồng thời đình chỉ ngay các hoạt động thu phí dịch vụ trái quy định.

Cùng với xử lý thực địa, công tác tuyên truyền cũng được địa phương xác định là nhiệm vụ trọng tâm. Hệ thống loa truyền thanh, trang thông tin điện tử và các nền tảng mạng xã hội như Facebook, Zalo, TikTok… được yêu cầu tăng cường thông tin để người dân và du khách nhận diện rõ các cơ sở kinh doanh đang hoạt động trái phép hoặc có hành vi lấn chiếm đất đai, thu phí sai quy định.

Đảng ủy xã cũng yêu cầu các lực lượng chức năng chủ động theo dõi không gian mạng, phối hợp tháo gỡ những bài đăng quảng cáo sai sự thật hoặc tiếp tay cho vi phạm. Theo đánh giá của địa phương, thời gian qua đã xuất hiện tình trạng một số cá nhân sử dụng mạng xã hội để quảng bá, chèo kéo khách và cổ súy cho các cơ sở kinh doanh vi phạm, gây nhiễu thông tin và ảnh hưởng đến công tác quản lý.

Đối với lực lượng công an xã, nhiệm vụ được đặt ra là rà soát, xác minh các cá nhân đăng tải nội dung quảng cáo liên quan đến các cơ sở kinh doanh trái phép tại khu vực Thác Mây và Sông Ngang. Những trường hợp vi phạm sẽ bị mời làm việc, yêu cầu gỡ bỏ bài đăng; đồng thời lập biên bản, xử lý hành chính nếu cố tình không chấp hành quy định.

Song song với đó, lực lượng chức năng được giao tăng cường tuần tra, kiểm soát nhằm bảo đảm an ninh trật tự, an toàn giao thông, không để phát sinh “điểm nóng” trong mùa du lịch cao điểm.

Không chỉ giao trách nhiệm cho chính quyền và lực lượng chức năng, Ban Thường vụ Đảng ủy xã Thạch Quảng còn yêu cầu Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội và các chi bộ trực thuộc đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động đoàn viên, hội viên và Nhân dân nâng cao nhận thức, không tiếp tay cho các hoạt động vi phạm.

Các bí thư chi bộ, trưởng thôn, trưởng ban công tác mặt trận và người đứng đầu các đoàn thể tại các thôn Đăng Thượng, Nội Thành, Thống Nhất được yêu cầu quán triệt sâu rộng đến từng cán bộ, đảng viên và Nhân dân về việc không sử dụng dịch vụ, không tham gia, không cổ súy, không chia sẻ hoặc bình luận quảng cáo cho các cơ sở vi phạm.

Trong định hướng phát triển du lịch hiện nay, câu chuyện ở Thạch Quảng không chỉ là việc xử lý vi phạm tại một điểm đến cụ thể, mà còn phản ánh yêu cầu đặt ra đối với du lịch cộng đồng ở nhiều địa phương: phát triển phải đi cùng quản lý chặt chẽ, bảo vệ tài nguyên và giữ gìn môi trường du lịch lâu dài.

Khi du lịch cộng đồng ngày càng trở thành động lực phát triển kinh tế nông thôn, bài toán không còn dừng ở việc thu hút du khách, mà là xây dựng được những điểm đến văn minh, an toàn, có trách nhiệm với cảnh quan tự nhiên và cộng đồng cư dân bản địa. Chính sự cân bằng ấy mới là yếu tố quyết định để du lịch cộng đồng phát triển bền vững trong dài hạn.