Dư địa hợp tác chiến lược ngành thủy sản Việt Nam - Na Uy

Cửa sáng xuất khẩu thủy sản Việt Nam sang Na Uy

Theo số liệu thống kê sơ bộ từ Cục Hải quan, xuất khẩu thủy sản của Việt Nam sang thị trường Na Uy trong bảy tháng đầu năm 2026 đạt 1,2 nghìn tấn, trị giá 9,3 triệu USD. Dù ghi nhận mức giảm 14,5% về lượng, kim ngạch lại tăng trưởng ấn tượng 17,2% về trị giá so với cùng kỳ năm 2025.

Sự dịch chuyển này phản ánh sản lượng xuất khẩu có sự điều chỉnh giảm nhẹ, nhưng giá trị thu về lại tăng lên đáng kể. Điều này cho thấy các sản phẩm thủy sản của Việt Nam xuất khẩu sang Na Uy đang không ngừng nâng cao chất lượng, hàm lượng giá trị gia tăng và khẳng định vị thế định giá trên thị trường quốc tế.

Trong cơ cấu xuất khẩu, tôm đông lạnh tiếp tục giữ vai trò chủ lực, chiếm tới 58,9% về lượng và 58,36% về trị giá trong tổng kim ngạch xuất khẩu sang thị trường Bắc Âu này. Cụ thể, khối lượng tôm đông lạnh xuất khẩu trong bảy tháng đạt 735,3 tấn, trị giá 5,4 triệu USD, ghi nhận mức tăng trưởng 22% về lượng và 16,6% về trị giá so với cùng kỳ năm 2025.

Mặc dù Na Uy vốn nổi tiếng là cường quốc hàng đầu về đánh bắt và nuôi trồng thủy hải sản xứ lạnh, thị trường này vẫn có nhu cầu nhập khẩu lớn đối với các sản phẩm tôm nước ấm, như tôm chân trắng, tôm sú, từ Việt Nam để đa dạng hóa nguồn cung nội địa. Xu hướng tích cực này dự kiến sẽ tiếp tục duy trì trong thời gian tới, được tiếp sức bởi nhu cầu tích trữ thực phẩm phục vụ giai đoạn cao điểm cuối năm, đặc biệt là dịp lễ Giáng sinh và Năm mới khi sức tiêu thụ của người dân châu Âu gia tăng mạnh mẽ.

Ở chiều ngược lại, Na Uy cũng tăng nhập khẩu thủy sản từ Việt Nam với mức tăng 2,6% về lượng và tăng 3,5% về trị giá so với cùng kỳ năm 2025. Qua đó, Việt Nam tiếp tục khẳng định vị thế là thị trường cung cấp thủy sản lớn thứ 7 cho Na Uy, với thị phần chiếm 2,67% về lượng và chiếm 5,04% về trị giá trong tổng kim ngạch nhập khẩu thủy sản của quốc gia này.

Mối quan hệ hợp tác song phương ngày càng rõ nét qua các hoạt động xúc tiến thương mại mang tầm vóc quốc tế. Điểm nhấn quan trọng là ngày 19/8, trong khuôn khổ Triển lãm Quốc tế Thủy sản Việt Nam (Vietfish 2026) tại TP. Hồ Chí Minh, Gian hàng Quốc gia Na Uy chính thức khai mạc với sự quy tụ của 11 doanh nghiệp và tổ chức hàng đầu Na Uy.

Phát biểu tại lễ khai mạc, ông Erlend Skutlaberg, Đại biện Lâm thời của Đại sứ quán Na Uy tại Việt Nam, nhấn mạnh thủy sản, nuôi trồng thủy sản và kinh tế biển bền vững là những trụ cột trong hợp tác giữa hai nước nhiều năm qua. Theo ông, cả Na Uy và Việt Nam đều có thế mạnh về thủy sản và hai thị trường có tính bổ trợ lẫn nhau.

Thông qua Quan hệ Đối tác Chiến lược Xanh, Na Uy và Việt Nam cam kết tăng cường hợp tác về tăng trưởng xanh và kinh tế biển bền vững. Việc Na Uy lần đầu thiết lập Gian hàng Quốc gia tại Vietfish là một minh chứng cho quá trình chuyển hóa những cam kết chiến lược thành các hoạt động hợp tác cụ thể, qua đó tăng cường kết nối công nghệ, kinh nghiệm của Na Uy với năng lực và nhu cầu phát triển của ngành thủy sản Việt Nam.

Chuyển giao công nghệ nâng tầm chuỗi giá trị thủy sản bền vững

Để hiện thực hóa mục tiêu mở rộng hợp tác chiều sâu, doanh nghiệp Việt Nam cần tập trung nguồn lực đầu tư công nghệ, nâng cao khả năng thích ứng linh hoạt với các tiêu chuẩn quốc tế ngày càng siết chặt về truy xuất nguồn gốc, an toàn thực phẩm và phát thải xanh.

Dưới góc độ chuyên gia, ông Reinhard Petoris, Giám đốc Hợp tác Quốc tế tại Liên đoàn Doanh nghiệp Na Uy (NHO) chỉ ra rằng, một trong những hướng hợp tác quan trọng là kết nối kỹ năng và nguồn nhân lực với nhu cầu thực tế của ngành, đồng thời thúc đẩy chuyên nghiệp hóa chuỗi giá trị và hoàn thiện các tiêu chuẩn, quy trình trong chế biến và nuôi trồng thủy sản.

"Việc chuyên nghiệp hóa và nâng cao tiêu chuẩn sẽ góp phần giảm thiểu rủi ro đối với các doanh nghiệp nước ngoài có ý định đầu tư vào lĩnh vực nuôi trồng thủy sản tại Việt Nam", ông Petoris nhận định. Quá trình này đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ giữa cơ quan quản lý nhà nước, khối doanh nghiệp và các tổ chức liên quan nhằm gia tăng năng lực cạnh tranh quốc tế.

Thực tiễn hợp tác cũng đang ghi nhận những bước tiến bằng hành động cụ thể. Đáng chú ý, ngày 5/8, Benchmark Genetics Norway AS và Công ty Cổ phần Nam Việt (NAVICO) đã chính thức công bố thỏa thuận hợp tác chiến lược dài hạn nhằm phát triển chương trình chọn giống tiên tiến đối với cá rô phi sông Nile tại Việt Nam. Qua đó, góp phần khẳng định bước tiến trong quá trình chuyển giao công nghệ, mở ra triển vọng nâng cao chất lượng con giống và năng suất nuôi trồng.

Bên cạnh đó, tại Hội thảo kỹ thuật "Giải pháp công nghệ xanh, bền vững cho chuỗi nuôi trồng và chế biến thủy hải sản" diễn ra ngày 20/8 trong khuôn khổ Vietfish 2026 do VASEP, Cục Thủy sản và Kiểm ngư cùng Đại sứ quán Na Uy phối hợp tổ chức, các chuyên gia hàng đầu đã giới thiệu hệ sinh thái giải pháp toàn diện nhằm hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam chuyển mình.

Theo đó, bức tranh nuôi trồng và chế biến đang được tiếp sức mạnh mẽ bởi các tiến bộ khoa học kỹ thuật hiện đại, từ công nghệ chọn giống, định kiểu gen đến các giải pháp vắc-xin và chẩn đoán y tế giúp giảm thiểu tối đa sự phụ thuộc vào kháng sinh. Cùng với đó, các dây chuyền robot tự động hóa trong chế biến, hệ thống lồng nuôi thông minh tích hợp cảm biến cùng nền tảng vận hành số cho nuôi biển công nghiệp, kết hợp với mô hình kinh tế tuần hoàn chuyển hóa phụ phẩm thành bột cá và dầu cá chất lượng cao, đang mở ra hướng đi tối ưu cho toàn chuỗi giá trị. Sự hỗ trợ về công nghệ này góp phần tối ưu hóa chi phí, tạo tiền đề quan trọng để đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật khắt khe.

Sự chủ động đầu tư công nghệ và áp dụng tiêu chuẩn xanh không chỉ là yêu cầu sống còn để giữ vững thị phần tại Na Uy, mà còn là chìa khóa vàng giúp thương hiệu thủy sản Việt Nam vươn lên nấc thang cao hơn trong chuỗi giá trị toàn cầu.