Đồng Nai chuyển mình từ lợi thế hạ tầng sang sức hút đô thị

Dù sở hữu nhiều lợi thế vượt trội về hạ tầng, vị trí địa lý và tài nguyên, tỉnh vẫn đối diện thực tế chưa được kết nối thành một bản sắc đủ mạnh để tạo sức hút dài hạn.

Sự xuất hiện của Cảng hàng không quốc tế Long Thành, cùng mạng lưới cao tốc, cảng biển và các khu công nghiệp, mở ra cơ hội lớn để Đồng Nai bứt phá. Tuy nhiên, cơ hội chỉ thực sự trở thành động lực khi được tổ chức lại theo một tư duy phát triển mới, trong đó “kết nối” không chỉ dừng ở hạ tầng giao thông mà phải được nâng cấp thành trải nghiệm đô thị.

Từ công cụ quảng bá đến phương thức quản trị đô thị

Khái niệm “thương hiệu đô thị” trong những năm gần đây đã thay đổi đáng kể. Nếu trước đây, city branding chủ yếu được hiểu là hoạt động quảng bá hình ảnh nhằm thu hút du khách và nhà đầu tư, thì hiện nay, nó đã trở thành một công cụ quản trị tổng thể. Trọng tâm không còn là tạo ra những khẩu hiệu hay chiến dịch truyền thông, mà là xây dựng một bản sắc đô thị rõ ràng, phản ánh đúng những gì thành phố có và những gì thành phố muốn trở thành.

Điểm then chốt của cách tiếp cận này là phân biệt giữa “bản sắc đô thị” và “hình ảnh đô thị”. Bản sắc là những giá trị cốt lõi, bao gồm cả tài sản sẵn có lẫn các vấn đề cần giải quyết. Trong khi đó, hình ảnh là cách công chúng cảm nhận và trải nghiệm. Một thương hiệu đô thị hiệu quả phải thu hẹp khoảng cách giữa hai yếu tố này, biến bản sắc thành trải nghiệm thực tế, từ đó tạo ra hình ảnh nhất quán và đáng tin cậy.

Khung IICBF được xem là một công cụ phù hợp để hiện thực hóa mục tiêu này. Thay vì triển khai rời rạc, khung này đưa ra một chu trình quản trị liên tục gồm nhiều bước, từ nhận diện bối cảnh, xác định điểm nghẽn, xây dựng chiến lược đến triển khai và đánh giá. Điểm đặc biệt là quá trình này mang tính lặp, cho phép điều chỉnh linh hoạt theo thực tiễn, đồng thời tạo ra sự phối hợp chặt chẽ giữa các lĩnh vực như hạ tầng, du lịch, văn hóa và dịch vụ.

Đối với Đồng Nai, cách tiếp cận này đặc biệt có ý nghĩa khi tỉnh đang sở hữu nhiều lợi thế nhưng lại thiếu một “câu chuyện chung” để kết nối các yếu tố đó. Việc áp dụng IICBF không chỉ giúp định hình lại thương hiệu, mà còn tạo ra một cơ chế điều phối liên ngành, đảm bảo các dự án phát triển được triển khai đồng bộ và nhất quán.

Từ đô thị trung chuyển đến điểm đến đa trải nghiệm

Kinh nghiệm quốc tế cho thấy, nhiều đô thị từng chỉ đóng vai trò trung gian trong mạng lưới vận tải toàn cầu đã thành công trong việc chuyển mình thành những điểm đến hấp dẫn. Các mô hình đô thị cửa ngõ, đô thị trung chuyển hay trung tâm logistics đều có điểm chung đó là biết cách biến lợi thế vị trí thành giá trị trải nghiệm.

Những thành phố như Dubai, Doha hay Singapore không chỉ phát triển hạ tầng kết nối mà còn xây dựng hệ sinh thái dịch vụ đa dạng, từ thương mại, tài chính đến du lịch và văn hóa. Họ không để dòng khách chỉ “đi qua”, mà tìm cách giữ lại, dù chỉ trong vài giờ, bằng những sản phẩm trải nghiệm phù hợp. Đây chính là bài học quan trọng đối với Đồng Nai.

Trong bối cảnh mới, Đồng Nai không thể chỉ là nơi trung chuyển giữa các vùng, mà cần trở thành một điểm dừng có giá trị. Điều này đòi hỏi sự thay đổi trong cách tổ chức không gian và sản phẩm đô thị. Thay vì phát triển rời rạc, các tài nguyên như rừng, hồ, làng nghề, không gian văn hóa cần được kết nối thành chuỗi trải nghiệm liên hoàn, giúp du khách dễ dàng tiếp cận và khám phá.

Khung IICBF đề xuất tái định vị Đồng Nai với bản sắc “đô thị cửa ngõ – kết nối đa trải nghiệm”. Bản sắc này được cấu thành từ nhiều lớp ý nghĩa, bao gồm vai trò cửa ngõ chiến lược, không gian liên vùng, điểm dừng chân đa trải nghiệm và điểm đến du lịch đa dạng. Đây không chỉ là một khẩu hiệu, mà là định hướng phát triển xuyên suốt, chi phối cách thức quy hoạch, đầu tư và vận hành đô thị.

Để hiện thực hóa tầm nhìn này, một loạt giải pháp tích hợp được đề xuất. Trước hết là tái cấu trúc không gian theo logic rõ ràng, với khu vực trung tâm xoay quanh sân bay Long Thành, kết nối với các hành lang và điểm đến trải nghiệm. Cách tổ chức này giúp tạo ra một hệ thống không gian mạch lạc, vừa phục vụ giao thông, vừa hỗ trợ phát triển dịch vụ và du lịch.

Tiếp đến là xây dựng hệ sinh thái “dừng chân để trải nghiệm”, trong đó các chương trình như tour quá cảnh, tour ngắn hay nghỉ dưỡng cuối tuần được thiết kế linh hoạt, phù hợp với nhiều nhóm khách. Việc ứng dụng công nghệ để cá nhân hóa trải nghiệm cũng đóng vai trò quan trọng, giúp nâng cao chất lượng dịch vụ và khả năng cạnh tranh.

Song song với đó, hạ tầng giao thông cần được nhìn nhận như một phần của hạ tầng dịch vụ. Các tuyến đường, nút giao hay hành lang không chỉ phục vụ di chuyển, mà còn phải tạo ra trải nghiệm, thông qua thiết kế cảnh quan, điểm dừng chân và các tiện ích đi kèm. Đây là yếu tố then chốt để biến hành trình di chuyển thành một phần của trải nghiệm đô thị.

Một điểm đáng chú ý khác là kiến trúc quản trị. Việc thành lập các cơ quan điều phối như Hội đồng thương hiệu, văn phòng trải nghiệm hay các nhóm quản lý hành lang giúp đảm bảo sự phối hợp giữa các bên liên quan. Đồng thời, hệ sinh thái truyền thông và dữ liệu cũng được xây dựng dựa trên trải nghiệm thực tế, tạo ra câu chuyện thương hiệu sống động và có tính lan tỏa.

Có thể thấy, việc tái định vị Đồng Nai không chỉ là thay đổi cách nhìn, mà là một quá trình chuyển đổi toàn diện. Từ tư duy “hạ tầng để đi qua”, tỉnh cần chuyển sang tư duy “hạ tầng để dừng lại và tạo giá trị”. Khi đó, mỗi chuyến đi không chỉ là hành trình di chuyển, mà còn là cơ hội trải nghiệm, tiêu dùng và kết nối.

Nếu thực hiện thành công, Đồng Nai không chỉ củng cố vai trò cửa ngõ của vùng kinh tế phía Nam, mà còn trở thành một điểm đến mới, nơi hội tụ của kinh tế, văn hóa và trải nghiệm. Quan trọng hơn, đây sẽ là nền tảng cho một mô hình phát triển bền vững, giúp địa phương không chỉ tăng trưởng về quy mô mà còn nâng cao chất lượng sống và sức hút dài hạn trong mắt cư dân, nhà đầu tư và du khách.

Lê Thị Hạnh An, Phạm Nguyễn Hoài, Trịnh Tú Anh – Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh