Điều chỉnh quy hoạch KKT Cầu Treo: Mở rộng không gian phát triển, tăng tốc hành lang Đông - Tây

Thủ tướng Chính phủ vừa ban hành Quyết định số 439/QĐ-TTg ngày 16/3/2026 phê duyệt điều chỉnh Quy hoạch chung xây dựng Khu kinh tế cửa khẩu quốc tế Cầu Treo (Hà Tĩnh) đến năm 2045. Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm khai thác hiệu quả tiềm năng khu vực biên giới, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của Hà Tĩnh, đồng thời tăng cường kết nối giao thương quốc tế trên tuyến hành lang kinh tế Đông - Tây.

Mở rộng không gian, định hình trung tâm kinh tế cửa khẩu

Theo quy hoạch được phê duyệt, Khu kinh tế cửa khẩu quốc tế Cầu Treo có tổng diện tích tự nhiên 56.685 ha, bao gồm địa giới hành chính của ba xã: Sơn Kim 1, Sơn Kim 2 và Sơn Tây. Khu vực này có vị trí chiến lược khi phía Tây giáp tỉnh Bolikhămxay (Lào), là điểm kết nối trực tiếp giữa Việt Nam và Lào qua tuyến Quốc lộ 8.

Ranh giới quy hoạch được xác định rõ với phía Bắc giáp xã Sơn Hồng, phía Nam giáp xã Vũ Quang, phía Đông giáp xã Sơn Giang. Với vị trí này, Khu kinh tế Cầu Treo được định vị là “cửa ngõ” quan trọng trên tuyến giao thương xuyên Á, đặc biệt là trong mạng lưới của Hành lang kinh tế Đông - Tây.

Quy hoạch xác định vùng lõi của khu kinh tế gồm 9 phân khu chức năng, với diện tích khoảng 23.411 ha, được phát triển theo hai giai đoạn: đến năm 2030 và tầm nhìn đến năm 2045. Dự báo dân số toàn khu kinh tế đạt khoảng 32.700 người vào năm 2030 và tăng lên 60.000 người vào năm 2045.

Theo định hướng mới, khu kinh tế không chỉ là khu vực trung chuyển hàng hóa mà còn phát triển theo mô hình tổng hợp đa ngành, đa lĩnh vực, bao gồm thương mại, dịch vụ, logistics, công nghiệp, nông – lâm nghiệp, du lịch và đô thị.

Tăng vai trò đầu mối logistics và giao thương quốc tế

Những năm gần đây, Khu kinh tế cửa khẩu quốc tế Cầu Treo đã từng bước khẳng định vai trò là một trong những cửa khẩu quan trọng khu vực Bắc Trung Bộ. Theo các báo cáo, hoạt động xuất nhập khẩu qua cửa khẩu này duy trì tăng trưởng ổn định, đặc biệt là các mặt hàng quá cảnh giữa Việt Nam, Lào và Thái Lan.

Việc điều chỉnh quy hoạch lần này tiếp tục nhấn mạnh mục tiêu đưa Cầu Treo trở thành đầu mối giao thông và logistics quan trọng trên tuyến hành lang Đông - Tây. Trong đó, hạ tầng giao thông được xác định là trụ cột, với việc nâng cấp tuyến Quốc lộ 8 - trục kết nối chính từ cảng biển Hà Tĩnh qua cửa khẩu sang Lào.

Đáng chú ý, quy hoạch cũng đề cập đến việc phát triển cảng cạn (ICD) Cầu Treo quy mô khoảng 10 ha, góp phần tăng năng lực thông quan, giảm chi phí logistics và thúc đẩy hoạt động xuất nhập khẩu. Đây là điểm mới mang tính chiến lược, phù hợp với xu hướng phát triển logistics hiện đại.

Song song đó, hệ thống giao thông nội khu và các tuyến kết nối phía Nam sông Ngàn Phố cũng sẽ được đầu tư đồng bộ, tạo thành mạng lưới liên hoàn giữa các khu chức năng trong khu kinh tế.

Một trong những điểm nhấn của quy hoạch là định hướng phát triển cân bằng giữa công nghiệp - dịch vụ và bảo tồn sinh thái. Không gian khu kinh tế được tổ chức dựa trên hệ thống tự nhiên, đặc biệt là lưu vực sông Ngàn Phố và các vùng đồi núi đặc trưng.

Quy hoạch ưu tiên xây dựng hệ thống không gian xanh, mặt nước và các khu công cộng nhằm nâng cao chất lượng môi trường sống, đồng thời tạo điểm nhấn cảnh quan.

Các khu đô thị mới sẽ được phát triển theo mô hình hỗn hợp ven sông Ngàn Phố, trong khi các khu dân cư hiện hữu tại Sơn Kim 1, Sơn Kim 2 được cải tạo, chỉnh trang, hạn chế tối đa việc giải tỏa, đảm bảo sinh kế cho người dân địa phương.

Đáng chú ý, khu vực Nước Sốt được định hướng trở thành trung tâm du lịch nghỉ dưỡng và chữa bệnh, khai thác lợi thế nguồn nước khoáng nóng. Đây là một trong những điểm đến giàu tiềm năng, có thể phát triển các loại hình du lịch sinh thái, chăm sóc sức khỏe và du lịch cộng đồng.

Bên cạnh đó, các phân khu như khu công nghiệp Đại Kim, khu dịch vụ – công nghiệp - du lịch Đá Mồng hay khu đô thị cửa ngõ gắn với logistics cũng được quy hoạch nhằm tạo động lực phát triển kinh tế đa dạng.

Gỡ điểm nghẽn, tạo nền tảng thu hút đầu tư

Thực tế cho thấy, dù có nhiều tiềm năng, Khu kinh tế cửa khẩu quốc tế Cầu Treo vẫn còn đối mặt với không ít khó khăn như hạ tầng chưa đồng bộ, quy mô kinh tế còn nhỏ, chưa thu hút được nhiều dự án lớn mang tính động lực.

Do đó, việc điều chỉnh quy hoạch lần này được kỳ vọng sẽ tạo cơ sở pháp lý quan trọng để thu hút đầu tư, đặc biệt trong các lĩnh vực logistics, công nghiệp chế biến, thương mại biên giới và du lịch.

Theo chỉ đạo của Thủ tướng, UBND tỉnh Hà Tĩnh sẽ tổ chức công bố công khai quy hoạch, đồng thời rà soát, lập và điều chỉnh các quy hoạch phân khu, quy hoạch chi tiết phù hợp với định hướng chung.

Ngoài ra, việc đầu tư đồng bộ hệ thống hạ tầng kỹ thuật như cấp nước, cấp điện, thoát nước, xử lý nước thải và chất thải rắn theo tiêu chuẩn hiện đại cũng là yếu tố then chốt nhằm đảm bảo phát triển bền vững.

Với vị trí đặc biệt quan trọng, Khu kinh tế cửa khẩu quốc tế Cầu Treo không chỉ đóng vai trò động lực phát triển của Hà Tĩnh mà còn có ý nghĩa lan tỏa đối với khu vực Bắc Trung Bộ.

Trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh hội nhập kinh tế quốc tế và tăng cường kết nối khu vực, việc phát triển hiệu quả các khu kinh tế cửa khẩu như Cầu Treo sẽ góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh, mở rộng thị trường và thúc đẩy thương mại xuyên biên giới.

Quy hoạch mới đến năm 2045 đặt ra mục tiêu xây dựng Cầu Treo trở thành khu kinh tế năng động, hiện đại, đa ngành, vừa là trung tâm giao thương quốc tế, vừa là điểm đến dịch vụ - du lịch đặc sắc, đồng thời đảm bảo quốc phòng - an ninh khu vực biên giới.