Dệt may tăng trưởng 1,6%, doanh nghiệp chịu sức ép kép

Đơn hàng phân hóa, chi phí gia tăng

Theo Cục Thống kê, Bộ Tài chính, dệt may đứng sau các nhóm điện tử, máy tính và linh kiện; máy móc, thiết bị, dụng cụ, phụ tùng khác; điện thoại các loại và linh kiện về kim ngạch xuất khẩu.

Thị trường Hoa Kỳ tiếp tục là một trong những vấn đề lớn đối với doanh nghiệp khi chính sách thuế quan mới áp mức 12,5% đối với hàng hóa xuất khẩu. Chi phí thuế cao hơn làm giảm lợi thế cạnh tranh của hàng dệt may Việt Nam so với các nước cùng xuất khẩu. Ngành đang theo đuổi hai giải pháp song song là kiến nghị Chính phủ tiếp tục đàm phán với phía Hoa Kỳ và mở rộng thị trường thông qua xúc tiến thương mại.

Với doanh nghiệp, sức ép về giá ngày càng rõ khi các sản phẩm bảo hộ lao động theo đơn hàng doanh nghiệp chủ động mua nguyên phụ liệu, tổ chức sản xuất và giao hàng theo yêu cầu của khách hàng (FOB) đang cạnh tranh gay gắt, trong khi ở nhóm hàng thời trang, thể thao, giá có xu hướng giảm nhưng yêu cầu về thời gian giao hàng ngày càng ngắn, khiến doanh nghiệp khó điều chỉnh giá để bù đắp chi phí phát sinh.

Nguồn nguyên phụ liệu cũng trở thành một điểm nghẽn khi tình trạng giao chậm vải và nguyên phụ liệu kéo dài thời gian sản xuất, gây khó khăn cho việc đồng bộ các công đoạn và ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ giao hàng, trong khi giá một số nguyên phụ liệu, vật tư, phụ tùng sản xuất cùng chi phí vận chuyển tiếp tục tăng, tạo thêm áp lực lên giá thành và hiệu quả của từng đơn hàng.

Đơn hàng những tháng cuối năm đang phân hóa khá rõ khi một số doanh nghiệp đã nhận đơn đến hết tháng 9 hoặc tháng 10, thậm chí một số doanh nghiệp dệt kim đã đủ đơn hàng để duy trì sản xuất đến hết năm, nhưng nhiều doanh nghiệp may mặc vẫn chậm chốt đơn cho quý IV so với kỳ vọng, khiến kế hoạch sản xuất những tháng cuối năm khó xác định chắc chắn.

Diễn biến này buộc doanh nghiệp phải thay đổi cách lựa chọn và tiếp nhận đơn hàng, chuyển trọng tâm từ chạy theo sản lượng sang ưu tiên những đơn hàng có giá trị gia tăng cao, điều kiện thương mại phù hợp và khả năng bảo đảm hiệu quả sản xuất, qua đó hạn chế tình trạng doanh thu tăng nhưng lợi nhuận bị bào mòn bởi giá bán thấp và chi phí đầu vào cao.

Song song với việc tìm kiếm đơn hàng phù hợp, doanh nghiệp tiếp tục kiểm soát chặt nguồn nguyên phụ liệu và tiến độ cung ứng, nâng năng suất lao động, tiết giảm các khoản chi phí có thể cắt giảm và tối ưu quy trình sản xuất, đồng thời duy trì lực lượng lao động ổn định để bảo đảm khả năng đáp ứng đơn hàng khi thị trường phục hồi và hạn chế chi phí phát sinh do biến động nhân sự.

Mở thị trường, tháo gỡ điểm nghẽn thuế

Đa dạng hóa thị trường được doanh nghiệp đẩy mạnh trong những tháng cuối năm nhằm tìm thêm khách hàng và giảm sự phụ thuộc vào một số thị trường lớn.

Các hoạt động xúc tiến được triển khai tại châu Phi, Anh, Trung Quốc và Mỹ. Trong đó có AllFashion Sourcing Cape Town 2026 kết hợp khảo sát thị trường châu Phi; Source Fashion tại London kết hợp xúc tiến thương mại tại Anh; Intertextile Shanghai Apparel Fabrics và Yarn Expo Autumn 2026 tại Trung Quốc; Magic Show tại Mỹ.

Thông qua các hội chợ và triển lãm chuyên ngành, doanh nghiệp tìm kiếm đối tác mới, tiếp cận xu hướng sản phẩm và mở thêm kênh tiêu thụ. Song song với đó, doanh nghiệp theo dõi sát xu hướng dịch chuyển đơn hàng, chủ động điều chỉnh chào giá và ưu tiên những đơn hàng có giá trị gia tăng cao.

Một số vướng mắc về thuế đối với hoạt động xuất nhập khẩu cũng đang được cơ quan quản lý xử lý. Ngày 4/9, Cục Hải quan có Công văn số 20880/CHQ-NVTHQ phản hồi kiến nghị của các hiệp hội ngành hàng, trong đó có Hiệp hội Dệt May Việt Nam.

Các nội dung được phản hồi gồm hoàn thuế nhập khẩu đối với hàng hóa nhập khẩu tại chỗ, thuế đối với sản phẩm nhập khẩu tại chỗ để sản xuất hàng xuất khẩu và cơ chế hoàn thuế, thuế giá trị gia tăng đối với nguyên liệu trong nước.

Đối với hàng hóa nhập khẩu tại chỗ theo loại hình kinh doanh, sản xuất để đưa vào sản xuất rồi xuất khẩu sản phẩm ra nước ngoài trước ngày 1/7/2025, Cục Hải quan đề nghị doanh nghiệp nghiên cứu hướng dẫn tại Công văn số 20723/CHQ-NVTHQ ngày 21/8/2026. Văn bản này hướng dẫn việc xác định tổ chức, cá nhân nước ngoài không hiện diện tại Việt Nam, thủ tục hải quan đối với tờ khai xuất nhập khẩu tại chỗ trước ngày 1/7/2025 và xử lý hoàn thuế đối với các tờ khai nhập khẩu tại chỗ trước ngày 1/7/2026.

Về kiến nghị bỏ quy định nộp thuế đối với sản phẩm nhập khẩu tại chỗ để sản xuất hàng xuất khẩu, Cục Hải quan ghi nhận đề xuất của Hiệp hội Dệt May Việt Nam và kiến nghị cơ quan có thẩm quyền nghiên cứu sửa đổi Điều 10, Điều 12 Nghị định 134/2016/NĐ-CP, được sửa đổi, bổ sung tại Nghị định 18/2021/NĐ-CP.

Theo hướng được đề xuất, sản phẩm nhập khẩu tại chỗ đăng ký tờ khai theo loại hình nhập để sản xuất xuất khẩu được miễn thuế nhập khẩu, với cơ sở xác định hàng hóa miễn thuế theo quy định hiện hành.

Đối với kiến nghị liên quan đến hoàn thuế và thuế giá trị gia tăng đối với nguyên liệu, vật liệu trong nước tham gia chuỗi cung ứng xuất khẩu, Cục Hải quan đề nghị các hiệp hội liên hệ Cục Thuế để được hướng dẫn.

Với kim ngạch 26,897 tỷ USD sau 8 tháng, dệt may vẫn giữ vai trò quan trọng trong xuất khẩu. Tuy nhiên, mức tăng 1,6% cho thấy dư địa tăng trưởng đang bị thu hẹp bởi sức ép thuế quan, giá bán, chi phí đầu vào và tốc độ chốt đơn hàng. Trong phần còn lại của năm, khả năng duy trì tăng trưởng sẽ phụ thuộc nhiều vào việc mở thêm thị trường, nâng giá trị đơn hàng và kiểm soát chi phí sản xuất.