Đề xuất cơ chế tài chính đặc thù cho VNR nhằm khơi thông nguồn lực đầu tư

Dự thảo đề xuất nhiều cơ chế mới về đầu tư, quản lý tài chính và tín dụng, nhằm tăng quyền chủ động cho doanh nghiệp, đẩy nhanh tiến độ triển khai các dự án và huy động nguồn lực phát triển ngành đường sắt.

Mở rộng quyền tự chủ trong đầu tư và quản lý hạ tầng

Theo Bộ Tài chính, việc xây dựng Nghị định nhằm cụ thể hóa quy định của Luật Quản lý và đầu tư vốn nhà nước tại doanh nghiệp, đồng thời tạo cơ sở pháp lý đồng bộ cho hoạt động đầu tư, quản lý vốn và khai thác tài sản của VNR.

Một trong những nội dung trọng tâm là tăng cường phân cấp, phân quyền và đơn giản hóa thủ tục hành chính. Theo đó, VNR được chủ động hơn trong quá trình chuẩn bị và triển khai các dự án đầu tư, đặc biệt là Dự án Tổ hợp công nghiệp đường sắt.

Dự thảo cho phép doanh nghiệp tham vấn các nhà thầu trong và ngoài nước ngay từ giai đoạn chuẩn bị dự án để xác định công nghệ, giá tham chiếu và đánh giá rủi ro. Đồng thời, VNR được sử dụng nhà thầu nước ngoài đối với một số hoạt động tư vấn và công việc chuẩn bị đầu tư khi cần thiết.

Đối với các gói thầu tư vấn như lập báo cáo nghiên cứu khả thi, thiết kế FEED, thiết kế kỹ thuật phục vụ các gói thầu EPC hoặc xây lắp, dự thảo đề xuất không áp dụng quy định về bảo đảm cạnh tranh khi thực hiện chỉ định thầu. Ngoài ra, VNR được giao nhiệm vụ hoặc đặt hàng các doanh nghiệp do mình sở hữu 100% vốn để thực hiện một phần hoặc toàn bộ dịch vụ, hàng hóa công nghiệp đường sắt.

Trong lĩnh vực quản lý kết cấu hạ tầng, VNR được giao nhiệm vụ hoặc đặt hàng các đơn vị trực thuộc và công ty con thực hiện sửa chữa, nâng cấp tài sản bằng nguồn vốn của doanh nghiệp.

Đáng chú ý, dự thảo bổ sung cơ chế xử lý tình huống khẩn cấp. Khi phát sinh sự cố ảnh hưởng đến an toàn chạy tàu hoặc cần sửa chữa đột xuất, VNR được tạm ứng kinh phí từ nguồn thu khai thác kết cấu hạ tầng đường sắt hoặc nguồn vốn của doanh nghiệp để triển khai ngay việc khắc phục. Sau khi hoàn tất thủ tục, ngân sách nhà nước sẽ hoàn trả khoản kinh phí đã tạm ứng theo quy định.

Bổ sung ưu đãi tín dụng, mở rộng khai thác thương mại tại nhà ga

Bên cạnh cơ chế đầu tư, dự thảo cũng mở rộng quyền khai thác tài sản kết cấu hạ tầng đường sắt. Theo đó, VNR được thực hiện các dự án đầu tư xây dựng công trình thương mại, dịch vụ và văn phòng trong phạm vi ga đường sắt và khu đất gắn với ga thông qua hình thức lựa chọn nhà đầu tư theo quy định của Luật Đầu tư.

Đối với lĩnh vực công nghiệp đường sắt, Bộ Tài chính đề xuất bổ sung các dự án sản xuất, lắp ráp đầu máy, toa xe, phương tiện chuyên dùng và thiết bị phục vụ bảo trì đường sắt thuộc quy mô nhóm A, B và C vào danh mục được vay vốn tín dụng đầu tư của Nhà nước theo quy định hiện hành.

Theo cơ quan soạn thảo, việc bổ sung cơ chế tín dụng sẽ tạo điều kiện để doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn trung và dài hạn, phục vụ đầu tư đổi mới công nghệ, phát triển năng lực sản xuất trong nước và từng bước hiện đại hóa ngành đường sắt.

Bộ Tài chính cho biết dự thảo Nghị định được xây dựng trên cơ sở Luật Quản lý và đầu tư vốn nhà nước tại doanh nghiệp, Luật Đường sắt, Luật Ngân sách nhà nước cùng các quy định pháp luật liên quan. Hiện hồ sơ dự thảo đang được lấy ý kiến rộng rãi trước khi hoàn thiện và trình cấp có thẩm quyền xem xét ban hành.

Nếu được thông qua, Nghị định sẽ tạo khung pháp lý riêng cho VNR trong quản lý tài chính, đầu tư và khai thác hạ tầng. Việc mở rộng quyền tự chủ, bổ sung cơ chế tín dụng và rút ngắn quy trình xử lý các tình huống khẩn cấp được kỳ vọng sẽ góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng vốn nhà nước và thúc đẩy các dự án phát triển ngành đường sắt trong giai đoạn tới.