Đầu tư công là chìa khóa chiến lược cho mục tiêu tăng trưởng đột phá

Theo ông Phạm Văn Hùng, Khoa Đầu tư (Đại học Kinh tế Quốc dân), cho thấy một cách rõ ràng sự gia tăng vai trò của ĐTC. Với số vốn tăng gấp 2,66 lần từ năm 2011 đến năm 2024, ĐTC đã tạo ra một lực đẩy mạnh mẽ cho nền kinh tế. Đặc biệt, trong giai đoạn đại dịch Covid-19 từ 2020-2023, khi tổng cầu và đầu tư tư nhân đối mặt với nhiều thách thức, Nhà nước đã chủ động nâng tỷ trọng ĐTC.

Điều đáng chú ý là ĐTC trong giai đoạn này không gây ra hiệu ứng lấn át mà ngược lại, còn đóng vai trò "neo kỳ vọng" và khơi thông tâm lý đầu tư của khu vực tư nhân. Mặc dù ĐTC tăng, vốn tư nhân vẫn duy trì mức đầu tư cao, trên 54%, cho thấy sự cộng hưởng mạnh mẽ giữa hai khu vực. Các dự án hạ tầng lớn được triển khai không chỉ tạo ra việc làm và tăng thu nhập cho người lao động mà còn mở ra những cơ hội mới, giảm chi phí sản xuất, và tạo động lực cho các doanh nghiệp tư nhân mở rộng hoạt động.

Để đạt được mục tiêu tăng trưởng GDP hai con số trong giai đoạn 2026-2030, Việt Nam không thể chỉ dựa vào việc tăng quy mô đầu tư. Nâng cao chất lượng, hiệu quả và định hướng chiến lược của ĐTC là yếu tố then chốt.

Dẫn dắt đổi mới sáng tạo, trong bối cảnh Việt Nam đang chuyển mình sang mô hình tăng trưởng dựa vào đổi mới sáng tạo, ĐTC cần tập trung vào các lĩnh vực ưu tiên như công nghệ cao, chuyển đổi số, và hạ tầng phục vụ hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Việc xây dựng các trung tâm nghiên cứu, khu công nghệ cao và vườn ươm khởi nghiệp bằng vốn công sẽ tạo nền móng vững chắc cho khu vực tư nhân và các doanh nghiệp công nghệ phát triển, từ đó nâng cao năng suất nền kinh tế.

Hút vốn tư nhân thông qua PPP, ĐTC cần trở thành "vốn mồi" để thu hút khu vực tư nhân thông qua mô hình đối tác công tư (PPP). Điều này đòi hỏi một khung pháp lý hoàn thiện, quy trình đấu thầu minh bạch và cơ chế phân bổ rủi ro hợp lý. Bằng cách chia sẻ rủi ro, bảo lãnh doanh thu tối thiểu hoặc ưu đãi thuế, Nhà nước có thể khuyến khích các nhà đầu tư tư nhân tham gia vào các dự án hạ tầng trọng điểm, giảm gánh nặng ngân sách và nâng cao hiệu quả dự án.

Nâng cao hiệu quả sử dụng vốn, ĐTC phải được định hướng vào các lĩnh vực có hệ số lan tỏa cao như hạ tầng số, giáo dục - đào tạo, logistics và chuyển đổi năng lượng. Việc giảm chỉ số hiệu quả sử dụng vốn đầu tư (ICOR) và tăng đóng góp của Tổng năng suất các nhân tố (TFP) đã cho thấy tiềm năng lớn để Việt Nam chuyển từ tăng trưởng dựa vào vốn sang dựa vào năng suất.

Để ĐTC phát huy hết sức mạnh, cần giải quyết hai vấn đề cốt lõi là tốc độ giải ngân và điều phối không gian phát triển.

Thứ nhất, việc đẩy nhanh tốc độ giải ngân là yếu tố quyết định để ĐTC tác động nhanh chóng đến tổng cầu. Các cơ chế đặc thù cần được thiết lập để rút ngắn quy trình phê duyệt, triển khai các dự án quan trọng quốc gia. Bên cạnh đó, việc áp dụng các tiêu chí đánh giá định lượng về hiệu quả ĐTC, gắn với mục tiêu tăng trưởng và việc làm, sẽ giúp nâng cao tính trách nhiệm và hiệu suất.

Thứ hai, ĐTC phải đóng vai trò điều phối không gian phát triển. Với chi phí logistics hiện ở mức cao (16-17% GDP), việc khắc phục tình trạng phân mảnh vùng miền và nâng cao hiệu quả liên kết vùng là vô cùng cần thiết. Đầu tư vào các hành lang kinh tế, trung tâm logistics, và kết cấu hạ tầng liên vùng sẽ giúp giảm chi phí, tạo điều kiện cho sản xuất và phân bổ nguồn lực hiệu quả hơn, từ đó nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

ĐTC không chỉ là "cần câu" mà còn là lưỡi câu và ngư trường cho nền kinh tế. Bằng cách định hướng ĐTC một cách chiến lược, đẩy nhanh tốc độ thực hiện và nâng cao hiệu quả sử dụng vốn, Việt Nam sẽ tạo ra một cú hích mạnh mẽ, không chỉ để đạt được mục tiêu tăng trưởng cao mà còn xây dựng một nền tảng kinh tế vững mạnh, bền vững và bao trùm cho tương lai.