Đánh thức dư địa tăng trưởng từ các khu kinh tế biển

Tỉnh Quảng Trị hiện sở hữu hai khu kinh tế (KKT) biển gồm KKT Đông Nam Quảng Trị và KKT Hòn La, những không gian phát triển chiến lược được kỳ vọng trở thành động lực tăng trưởng quan trọng trong giai đoạn mới. Với lợi thế vị trí địa lý, hệ thống cảng biển nước sâu, khả năng kết nối giao thông liên vùng và hành lang kinh tế quốc tế, các KKT này đang từng bước định hình vai trò trung tâm công nghiệp, logistics và năng lượng của khu vực Bắc Trung Bộ.

Không chỉ mở rộng dư địa phát triển kinh tế, việc đầu tư đồng bộ vào các KKT biển còn tạo nền tảng để Quảng Trị thu hút các dự án quy mô lớn, thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng hiện đại và bền vững.

Mở rộng không gian phát triển và thu hút đầu tư

Theo định hướng phát triển dài hạn, cả KKT Đông Nam Quảng Trị và KKT Hòn La đều được xây dựng theo mô hình khu kinh tế tổng hợp, đóng vai trò đầu mối tham gia chuỗi cung ứng hàng hóa khu vực và quốc tế. Đây cũng là khu vực được tỉnh lựa chọn để thí điểm các cơ chế, chính sách mới nhằm tạo môi trường đầu tư thông thoáng, hiện đại, đón dòng vốn từ các tập đoàn lớn trong và ngoài nước.

KKT Đông Nam Quảng Trị có diện tích tự nhiên 23.792ha, trải rộng trên địa bàn 6 xã gồm Mỹ Thủy, Vĩnh Định, Triệu Cơ, Nam Cửa Việt, Cửa Việt và Gio Linh. Theo quy hoạch, khu kinh tế được chia thành bốn không gian phát triển chính.

Trong đó, khu vực phía Đông Nam tập trung các dự án động lực như trung tâm điện lực, khu phức hợp năng lượng, khu công nghiệp, khu đô thị - dịch vụ công cộng, khu hành chính, cảng biển nước sâu và khu phi thuế quan. Phía Đông Bắc phát triển dịch vụ du lịch nghỉ dưỡng ven biển và các dịch vụ hỗ trợ. Khu vực Tây Bắc hướng tới phát triển hạ tầng cấp vùng với trọng tâm là cảng hàng không Quảng Trị cùng các dịch vụ cao cấp. Phía Tây dành cho nông nghiệp công nghệ cao và quỹ đất dự trữ mở rộng trong tương lai.

Đến nay, KKT Đông Nam Quảng Trị đã có 47 dự án được cấp phép đầu tư với tổng vốn đăng ký khoảng 100,87 nghìn tỉ đồng. Trong số này, 21 dự án đã đi vào hoạt động, chủ yếu thuộc lĩnh vực du lịch nghỉ dưỡng và nuôi trồng, khai thác thủy hải sản; 13 dự án đang triển khai xây dựng và 13 dự án đang trong giai đoạn chuẩn bị đầu tư.

Ở phía Bắc tỉnh, KKT Hòn La nằm trên địa bàn các xã Phú Trạch, Hòa Trạch và Quảng Trạch, có tổng diện tích 10.000ha, trong đó phần đất liền khoảng 8.900ha và khu vực đảo, biển khoảng 1.100ha. Với lợi thế vịnh nước sâu kín gió, giao thông thuận lợi và tiềm năng phát triển du lịch biển, khu kinh tế này đang thu hút sự quan tâm của nhiều nhà đầu tư lớn.

Đến nay, KKT Hòn La đã thu hút 84 dự án đầu tư và đăng ký đầu tư với tổng vốn khoảng 114 nghìn tỉ đồng. Hiện có 30 dự án đi vào hoạt động, chủ yếu là các nhà máy sản xuất và chế biến gỗ, dăm gỗ, cấu kiện bê tông, cấu kiện thép, chế biến quặng titan cùng hoạt động bốc xếp cảng biển PTSC. Tổng doanh thu sản xuất công nghiệp và thương mại dịch vụ đạt khoảng 5.500 tỉ đồng mỗi năm, đóng góp ngân sách khoảng 120 tỉ đồng và giải quyết việc làm cho gần 1.000 lao động.

Hạ tầng cảng biển và dự án trọng điểm tạo lực bứt phá

Điểm nhấn quan trọng tại hai KKT biển của Quảng Trị là hệ thống cảng biển Hòn La và Mỹ Thủy - những dự án hạ tầng chiến lược được kỳ vọng tạo bước ngoặt phát triển kinh tế biển.

Cảng Hòn La có tổng mức đầu tư 2.112 tỉ đồng, quy mô gồm 4 bến cập tàu. Trong giai đoạn 1, dự án xây dựng 2 bến, gồm một bến tiếp nhận tàu 50.000DWT và một bến cho tàu đến 100.000DWT, với năng lực thông qua khoảng 3 triệu tấn hàng hóa mỗi năm. Dự án hiện đang thi công đúng tiến độ và dự kiến đưa vào khai thác trong quý I/2026; giai đoạn 2 dự kiến hoàn thành vào năm 2028.

Cảng được quy hoạch đồng bộ với hệ thống kho bãi, khu hậu cần và hạ tầng kỹ thuật hiện đại. Nhờ nằm trong vịnh Hòn La kín gió với độ sâu tự nhiên thuận lợi, cảng có khả năng tiếp nhận tàu trọng tải lớn, tạo lợi thế cạnh tranh trong vận tải biển.

Song song với đó, tại KKT Đông Nam Quảng Trị, dự án Khu bến cảng Mỹ Thủy có diện tích 685ha với tổng vốn đầu tư 15.000 tỉ đồng đang được đẩy nhanh tiến độ xây dựng. Cảng có quy mô 10 bến, đủ khả năng tiếp nhận tàu đến 100.000 tấn.

Hiện chủ đầu tư đã hoàn tất nhiều thủ tục pháp lý quan trọng và đang triển khai thi công các hạng mục chính như đê chắn sóng phía Đông, bến tàu và kè sau cầu bến số 1 và 2, nạo vét luồng tàu, vũng quay tàu và khu nước trước bến. Khi hoàn thành, cảng Mỹ Thủy sẽ trở thành đầu mối logistics quan trọng, phục vụ xuất nhập khẩu, phát triển công nghiệp nặng, năng lượng và kinh tế biển.

Các cảng biển của Quảng Trị đều nằm gần tuyến hàng hải ven biển, kết nối trực tiếp với các cửa khẩu trên Hành lang kinh tế Đông - Tây, tạo điều kiện thuận lợi cho giao thương hàng hóa từ Lào, Thái Lan, Myanmar và các vùng kinh tế lân cận. Đây là nền tảng để hình thành các trung tâm logistics, công nghiệp phụ trợ và trung chuyển năng lượng trong khu vực.

Bên cạnh hạ tầng cảng biển, hàng loạt dự án quy mô lớn đang được triển khai tại các KKT biển như LNG Hải Lăng giai đoạn 1, Khu công nghiệp đa ngành Triệu Phú, Nhà máy Nhiệt điện Quảng Trạch I, Nhà máy Nhiệt điện LNG Quảng Trạch II, tổ hợp chế biến sâu quặng Titan - Monazite và Nhà máy sản xuất Zirconium Oxychloride.

Theo lãnh đạo Ban Quản lý KKT tỉnh Quảng Trị, địa phương đang tập trung tháo gỡ khó khăn về giải phóng mặt bằng, điều chỉnh quy hoạch chung KKT Đông Nam Quảng Trị theo hướng linh hoạt nhưng không thay đổi phạm vi, quy mô; đồng thời rà soát các phân khu trọng điểm tại KKT Hòn La để sớm bố trí nguồn vốn quy hoạch.

Đáng chú ý, khi cảng Dịch vụ Dầu khí tổng hợp Quảng Bình và Hòn La dự kiến đi vào hoạt động trong quý I/2026, lưu lượng hàng hóa và phương tiện qua khu vực sẽ tăng mạnh. Vì vậy, tuyến đường từ Quốc lộ 1 vào Khu bến Hòn La đang được đề xuất nâng cấp từ 4 làn lên 6 làn xe nhằm đáp ứng nhu cầu vận tải trong thời gian tới.

Với hệ thống hạ tầng ngày càng hoàn thiện cùng loạt dự án động lực quy mô lớn, hai KKT biển Đông Nam Quảng Trị và Hòn La đang từng bước hình thành diện mạo mới cho kinh tế biển địa phương, tạo nền móng để Quảng Trị bứt phá, trở thành cực tăng trưởng quan trọng của khu vực Bắc Trung Bộ trong những năm tới.