Cuộc đảo chiều ngoạn mục trên thị trường thương mại điện tử

Cú đảo chiều ngoạn mục từ xu hướng mua sắm giải trí

Thị trường bán lẻ trực tuyến tại Việt Nam đang chứng kiến những bước nhảy vọt mang tính lịch sử về cả quy mô lẫn bản chất cạnh tranh. Điểm nhấn rõ nét nhất vừa được ghi nhận trong chiến dịch siêu sale ngày mùng 6/6, khi tổng doanh số trên các nền tảng lớn được dự báo tiếp tục vượt ngưỡng 6.500 tỷ đồng chỉ trong vòng một ngày.

Con số này hoàn toàn có cơ sở khi nhìn vào kết quả thực tế của đợt kích cầu ngay trước đó vào ngày mùng 5/5 đã thiết lập mốc 6.501 tỷ đồng. Sức mua khổng lồ này phản ánh một thực tế rằng thương mại điện tử không còn là kênh bán hàng bổ trợ, mà đã trở thành huyết mạch chính trong thói quen tiêu dùng hiện đại.

Sự tăng trưởng thần tốc này được minh chứng qua các số liệu tổng hợp toàn thị trường từ các đơn vị nghiên cứu độc lập. Báo cáo từ Metric chỉ ra người tiêu dùng trong nước đã chi tới hơn 429.700 tỷ đồng trên các hệ thống mua sắm trực tuyến lớn trong năm vừa qua, tương đương mức chi tiêu bình quân khoảng 1.194 tỷ đồng mỗi ngày. Trong khi đó, dữ liệu từ YouNet ECI cũng ghi nhận tổng giá trị giao dịch trên toàn thị trường đạt hơn 458.000 tỷ đồng, đạt mức tăng trưởng tới 26% so với năm trước đó.

Tuy nhiên, điều tạo nên làn sóng thảo luận mạnh mẽ nhất trong giới phân tích chính là sự thay đổi căn bản về tương quan lực lượng giữa các ông lớn. Nếu như trong đợt cao điểm cùng kỳ năm ngoái, Shopee vẫn giữ vị thế áp đảo với 55% thị phần và TikTok Shop bám đuổi ở mức 40,8%, thì cục diện đã xoay chuyển hoàn toàn. Đến trung tuần quý II, TikTok Shop đã vươn lên dẫn đầu khi nắm giữ tới 53,5% thị phần, đẩy đối thủ xếp sau xuống mức 44,5%.

Theo phân tích của tổ chức Cube Asia, giai đoạn vừa qua là khoảng thời gian thương mại điện tử Đông Nam Á thay đổi mạnh nhất kể từ khi TikTok Shop gia nhập thị trường, khi mô hình kinh doanh dựa trên mạng xã hội làm thay đổi hoàn toàn cách người dùng khám phá sản phẩm và cách các thương hiệu tiếp cận khách hàng.

Chuyên gia phân tích thị trường Htet Htet thuộc tổ chức này nhận định, sự tăng trưởng vượt bậc đó không đơn thuần đến từ yếu tố giá rẻ, mà nằm ở khả năng tích hợp nhuần nhuyễn giữa nội dung, tính kết nối cộng đồng và quy trình giao dịch trong cùng một hệ sinh thái khép kín, giúp rút ngắn tối đa hành trình mua hàng của người tiêu dùng.

Khi công nghệ và dữ liệu thay thế cuộc đua dìm giá

Sự thay đổi về cấu trúc thị trường đồng thời kéo theo một bước chuyển dịch lớn trong hành vi chi tiêu của người dân. Thị trường đang ghi nhận một hiện tượng thú vị khi giá trị trung bình trên mỗi đơn hàng tăng lên rất nhanh. Dù tổng giá trị giao dịch tăng tới 18%, nhưng số lượng sản phẩm bán ra lại giảm 6% và số lượng gian hàng có phát sinh đơn hàng giảm khoảng 10%.

Điều này xuất phát từ việc giá trị trung bình của mỗi sản phẩm tăng từ 108.000 đồng lên 136.000 đồng, tức là tăng khoảng 25%. Người tiêu dùng hiện tại đã đi qua giai đoạn mua sắm ồ ạt các mặt hàng giá rẻ, họ bắt đầu khắt khe hơn và sẵn sàng chi trả cho các sản phẩm có chất lượng cao, thuộc phân khúc giá trị lớn thuộc các ngành hàng làm đẹp, sức khỏe hay điện thoại thông minh.

Sự trưởng thành của thị trường buộc các doanh nghiệp quản lý sàn phải thay đổi hoàn toàn cách chơi. Cuộc đua đốt tiền vào các mã giảm giá thuần túy đang được thay thế bằng cuộc chiến dài hơi về hạ tầng logistics, hệ thống trung tâm hoàn tất đơn hàng và đặc biệt là công nghệ trí tuệ nhân tạo. Ghi nhận từ báo cáo của Reuters cho thấy các tập đoàn mẹ của những sàn lớn đang phải chấp nhận gia tăng mạnh chi phí marketing, logistics và phát triển công nghệ cao để bảo vệ thị phần. Đồng thời, các dòng vốn lớn đang được đổ mạnh vào việc tối ưu thuật toán AI nhằm cải thiện khả năng tìm kiếm, gợi ý sản phẩm và cá nhân hóa trải nghiệm người dùng.

Dưới góc nhìn của các chuyên gia kinh tế, cuộc cạnh tranh sắp tới trên thị trường bán lẻ trực tuyến Việt Nam sẽ không còn là cuộc đua giảm giá đơn thuần giữa các sàn, mà là cuộc đua giữa những doanh nghiệp biết tận dụng dữ liệu, công nghệ và sức mạnh của nền kinh tế sáng tạo.

Đối với các thương hiệu và nhà bán hàng, đây là tín hiệu cho thấy muốn phát triển bền vững thì bắt buộc phải đầu tư bài bản hơn vào việc phân tích dữ liệu khách hàng, nâng cấp chuỗi cung ứng và xây dựng chiến lược nội dung sáng tạo. Ai làm chủ được công nghệ và thấu hiểu hành vi người dùng qua dữ liệu, người đó sẽ sở hữu chìa khóa để chinh phục thị trường tiêu dùng số đầy tiềm năng.