Công ty TNHH Thiết bị giáo dục Minh Châu đang nổi lên là nhà thầu uy tín tại tỉnh Cao Bằng

Tỉnh Cao Bằng những năm gần đây, đã đầu tư hàng tỷ đồng mua sắm nhiều trang thiết bị giáo dục để hỗ trợ, phục vụ tốt cho giáo viên và các em học sinh trên địa bàn. Tuy nhiên, về công tác đấu thầu và hiệu quả quản lý, sử dụng nguồn vốn nhà nước tại tỉnh này còn một số nội dung cần đánh giá, nhìn nhận một cách khách quan.

Nhiều văn bản hướng dẫn, chỉ đạo

Ngày 01/01/2024 Luật Đấu thầu 2023 có hiệu lực và thay thế Luật Đấu thầu 2013, tiếp tục tạo dựng khung pháp lý đầy đủ, đồng bộ, thống nhất về đấu thầu, mua sắm sử dụng nguồn vốn nhà nước. Luật mới bổ sung nhiều quy định nhằm giải quyết các khó khăn, vướng mắc và thích ứng với các đòi hỏi từ thực tiễn, tăng cường hiệu quả công tác lựa chọn nhà thầu, nâng cao hiệu lực thực thi quy định của pháp luật về đấu thầu.

Ngày 25/8/2023, Văn phòng Chính phủ có Văn bản số 6601/VPCP-CN gửi các Bộ, cơ quan ngang Bộ; UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương; các tập đoàn, tổng công ty nhà nước về việc báo cáo tình hình thực hiện hoạt động đấu thầu, trong văn bản có nêu: Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát, theo dõi về hoạt động lựa chọn nhà thầu và nhà đầu tư, đặc biệt đối với những gói thầu có nhiều kiến nghị, phản ánh tiêu cực, vi phạm; những gói thầu có ít nhà thầu tham gia dự thầu và có tỷ lệ tiết kiệm thấp; những trường hợp một nhà thầu trúng nhiều gói thầu tại một địa phương, một chủ đầu tư, bên mời thầu trong thời gian dài. Trường hợp phát hiện có dấu hiệu vi phạm pháp luật thì kịp thời có biện pháp xử lý theo đúng quy định của pháp luật.

Ngày 21/06/2019 Văn phòng Chính phủ ra công văn số 5464/VPCP-CN về tình hình triển khai đấu thầu qua mạng giai đoạn 2016 – 2018 và lộ trình giai đoạn 2019 – 2025. Công văn nêu ý kiến chi đạo như sau: “Yêu cầu các Bộ, ngành, địa phương, Tổng công ty, Tập đoàn kinh tế nhà nước nghiêm túc triển khai đấu thầu qua mạng theo chỉ tiêu nêu tại Nghị quyết Chính phủ số 01/NQ-CP năm 2019; thường xuyên giám sát việc triển khai đấu thầu qua mạng tại các đơn vị trong phạm vi quản lý của mình. Thực hiện kiểm tra, giám sát chặt chẽ đối với những gói thầu chỉ có duy nhất 01 (một) nhà thầu tham gia và xử lý nghiêm khắc chủ đầu tư và các bên liên quan nếu phát hiện hành vi vi phạm, không bảo đảm cạnh tranh trong đấu thầu”.

Ngày 15/11/2017, Bộ Kế hoạch & Đầu tư đã ban hành Thông tư 04/2017/TT-KHĐT quy định chi tiết về lựa chọn nhà thầu qua hệ thống mạng đấu thầu quốc gia, có hiệu lực từ ngày 01/03/2018. Trên cơ sở đó, nhiều đơn vị với vai trò là chủ đầu tư đã tăng cường áp dụng hình thức đấu thầu qua mạng nhằm góp phần đẩy lùi tiêu cực trong hoạt động đấu thầu, triển khai nghiêm túc lộ trình, cắt giảm những chi phí không cần thiết và tiết kiệm cho ngân sách nhà nước.

Trước đó, nhằm hạn chế tình trạng tiêu cực trong đấu thầu, tiết kiệm chi phí và ngân sách nhà nước, đơn giản hóa quy trình thủ tục đấu thầu và tăng tính cạnh tranh, hiệu quả đấu thầu, ngày 13/07/2016, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 1402/QĐ-TTg chính thức áp dụng hình thức đấu thầu qua mạng trên phạm vi toàn quốc.

Tham gia và trúng nhiều gói thầu cung cấp mua sắm trang thiết bị giáo dục trên địa bàn tỉnh Cao Bằng

Trước thực tiễn đó, thực hiện theo tôn chỉ mục đích của tòa soạn Tạp chí Doanh nghiệp và Đầu tư trong công tác tham gia nghiên cứu, tư vấn, phản biện xã hội; tham gia ý kiến, kiến nghị với cơ quan nhà nước có thẩm quyền cũng như triển khai, phối hợp về thông tin, truyền thông để thực hiện nhiệm vụ của Hiệp hội trong việc nghiên cứu, khảo sát số liệu, ghi nhận ý kiến, tháo gỡ những khó khăn vướng mắc của doanh nghiệp, các tổ chức tín dụng trong quá trình thực hiện Luật; khắc phục tình trạng đấu thầu hình thức, nâng cao tính cạnh tranh, công khai, minh bạch, hiệu quả kinh tế trong hoạt động đấu thầu.

Trong quá trình khảo sát để lấy các số liệu làm minh chứng thực hiện nghiên cứu, chúng tôi đã nhận được những thông tin phản ánh liên quan đến các dự án, gói thầu do Công ty TNHH Thiết bị giáo dục Minh Châu (Công ty Minh Châu) tham gia và trúng nhiều dự án, gói thầu trên địa bàn tỉnh Cao Bằng.

Theo số liệu chúng tôi có được, ngày 28/12/2023, ông Nguyễn Thành Hải – Chủ tịch UBND huyện Quảng Hòa ký ký cho Công ty Minh Châu trúng 2 gói thầu, cụ thể tại Gói thầu “Mua sắm tài sản, máy móc trang thiết bị, trang thiết bị dạy và học đạt yêu cầu trường chuẩn quốc gia cho Trường THCS Độc Lập”, với giá gói thầu 1.576.180.000 đồng và giá trúng thầu 1.536.270.000 đồng theo Quyết định (PDKQ) số 3359/QĐ-UBND và Gói thầu “Mua sắm tài sản, máy móc trang thiết bị dạy và học đạt yêu cầu trường chuẩn quốc gia cho Trường TH&THCS Hồng Quang”, với giá gói thầu 1.577.610.000 đồng và giá trúng thầu 1.535.550.000 đồng theo Quyết định (PDKQ) số 3358/QĐ-UBND.

Trước đó, tại Gói thầu “Mua sắm đồ dùng, đồ chơi, thiết bị dạy học tối thiểu và máy móc, thiết bị chuyên dùng cho các trường Mầm non trên địa bàn huyện Quảng Hòa năm 2022”, với giá gói thầu 4.346.082.000 đồng và giá trúng thầu 4.342.032.000 đồng, tiết kiệm được cho ngân sách 4 triệu đồng (làm tròn số) theo Quyết định (PDKQ) số 2861/QĐ-UBND ngày 24/12/2022 cũng do ông Nguyễn Thành Hải ký.

Tại một gói thầu gần giống với gói thầu trên được đấu thầu vào năm 2021, đó là gói thầu “Mua sắm tài sản, máy móc trang thiết bị, đồ dùng, đồ chơi cho các trường mầm non trên địa bàn huyện Quảng Hòa năm 2021”, với giá gói thầu 5.456.150.000 đồng và giá trúng thầu 5.145.200.000 đồng theo Quyết định (PDKQ) số 2722/QĐ-UBND ngày 01/09/2021.

Còn trên địa bàn huyện Hà Quảng, Công ty Minh Châu cũng tham gia và trúng hàng loạt dự án, gói thầu với giá tiết kiệm ngân sách không đáng kể, cụ thể như:

Tại gói thầu “Mua sắm máy móc, thiết bị, đồ dùng cho các trường Mầm non trên địa bàn huyện Hà Quảng năm 2022”, với giá gói thầu 4.418.722.000 đồng và giá trúng thầu 4.417.913.000 đồng, tiết kiệm gần... 1 triệu đồng theo Quyết định (PDKQ) số 266/QĐ-PGD&ĐT ngày 23/12/2022 do ông Nguyễn Quốc Hưng – Trưởng Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Hà Quảng ký.

Gói thầu “Mua sắm trang thiết bị, đồ dùng, đồ chơi cho các trường Mầm non huyện Hà Quảng năm 2020”, với giá gói thầu 4.973.630.000 đồng và giá trúng thầu 4.968.600.000 đồng, tiết kiệm khoảng 5 triệu đồng theo Quyết định (PDKQ) số 107/QĐ-PGDĐT ngày 24/02/2020.

Gói thầu “Mua sắm đồ chơi, đồ dùng, thiết bị dạy học cho các trường mầm non trên địa bàn huyện Hà Quảng”, với giá trúng thầu 2.981.003.000 đồng và giá gói thầu 2.982.478.000 đồng, tiết kiệm hơn... 1 triệu đồng theo Quyết định (PDKQ) số 810/QĐ-UBND ngày 12/06/2018.

Gói thầu “Mua trang thiết bị, đồ dùng, đồ chơi mầm non ngoài trời cho các trường Mầm non”, với giá gói thầu 2.485.090.000 đồng và giá trúng thầu 2.484.500.000 đồng, tiết kiệm tương trưng gần... 500.000 đồng theo Quyết định (PDKQ) số 2685/QĐ-UBND ngày 28/12/2017 của UBND huyện Hà Quảng, tỉnh Cao Bằng.

Trên địa bàn huyện Thạch An, ông Nông Thế Phúc – Chủ tịch UBND huyện ký Gói thầu “Mua sắm máy móc, thiết bị chuyên dùng và đồ dùng khu sinh hoạt chung, nơi ngủ, sân vườn đảm bảo tiêu chuẩn cơ sở vật chất tối thiểu cho các trường Mầm non trên địa bàn huyện Thạch An, tỉnh Cao Bằng năm 2021”, với giá gói thầu 8.436.194.000 đồng và giá trúng thầu 8.166.184.000 đồng theo Quyết định (PDKQ) số 3043/QĐ-UBND ngày 26/10/2021.

Tại huyện Trùng Khánh, tại Gói thầu “Mua sắm đồ dùng, đồ chơi trong nhà cho trẻ các trường Mầm non”, với giá trúng thầu 9.729.747.000 đồng và giá gói thầu 9.927.587.300 đồng theo Quyết định (PDKQ) số 81/QĐ-PGD&ĐT ngày 10/09/2021 do bà Lã Thị Phương – Trưởng phòng GD&ĐT huyện Trùng Khánh ký.

Tại gói thầu “Mua sắm đồ chơi, đồ dùng, thiết bị dạy học cho các trường mầm non trên địa bàn huyện Trùng Khánh”, với giá gói thầu 7.457.121.700 đồng và giá trúng thàu 7.454.343.900 đồng theo Quyết định (PDKQ) số 878/QĐ-UBND ngày 11/06/2018.

Ngoài ra, Công ty Minh Châu còn tham gia và trúng nhiều dự án, gói thầu cung cấp trang thiết bị giáo dục trên địa bàn các huyện như huyện Nguyên Bình, huyện Hòa An, Hạ Lang và Thành phố Cao Bằng, …

Điểm chung của các gói thầu có sự hiện diện của Công ty Minh Châu là hầu hết đều trúng thầu sát giá, tiết kiệm được rất ít cho ngân sách Nhà nước.

Theo tìm hiểu, Công ty Minh Châu có địa chỉ tại số 8/75, ngõ 281, đường Trương Định, Phường Tương Mai, Quận Hoàng Mai, TP. Hà Nội…. doanh nghiệp đăng ký với 22 ngành nghề, trong đó ngành nghề chính là Xuất bản phần mềm. Doanh nghiệp đã tham gia 33 gói thầu, trong đó trúng 32 gói, trượt 1 gói, 0 chưa có kết quả, 0 gói đã bị huỷ. Có quan hệ với 14 bên mời thầu, đã từng đấu với 5 nhà thầu trong 3 gói thầu, thắng 2 gói, thua 1 gói, 0 chưa có kết quả, 0 gói đã bị huỷ.

Thời điểm trước tháng 5/2020, Công ty Minh Châu thuộc sở hữu của ông Trần Đức Minh (SN 1988) - giữ đến 70% cổ phần doanh nghiệp, còn ông Phạm Tiến Huynh (SN 1989) - góp 30% cổ phần còn lại. Khi đó, ông Minh là Tổng giám đốc kiêm người đại diện theo pháp luật.

Sau đó, Công ty Minh Châu đổi chủ, vai trò Tổng giám đốc được thay thế bởi ông Nguyễn Văn Định (SN 1968), vị doanh nhân đến từ huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh, đồng hương với ông Phạm Tiến Huynh. Ông Định là người nắm 99% cổ phần của Công ty Minh Châu, tương đương 3,851 tỷ đồng; chỉ 1% thuộc về ông Nguyễn Ngọc Quỳnh (SN 1990), cũng là một người con xứ Kinh Bắc.

Dù doanh nghiệp tiến hành "thay máu" toàn bộ lãnh đạo thượng tầng, tuy nhiên, hoạt động sản xuất kinh doanh của Công ty Minh Châu không vì thế mà bị ảnh hưởng. Quan sát số liệu từ Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia (Bộ Kế hoạch và Đầu tư), Công ty Minh Châu vẫn trúng thầu đều đặn từ tháng 9/2017 đến nay với số gói lên tới 32, tổng giá trị trên 145 tỷ đồng, tập trung ở khu vực tỉnh Cao Bằng.

Theo tìm hiểu, tuy trúng rất nhiều các gói thầu tại tỉnh Cao Bằng, song lợi nhuận của doanh nghiệp lại không nhiều. Theo đó, doanh thu hàng năm của Công ty Minh Châu dao động trong khoảng 30 - 40 tỷ đồng, cụ thể lần lượt thu về 31,9 tỷ đồng (2018), 26,4 tỷ đồng (2019), 28,1 tỷ đồng (2020), 42,3 tỷ đồng (2021) và 10 tỷ đồng (2022).

Đối ứng khung thời gian trên, lợi nhuận sau thuế của nhà thầu chỉ đạt 168,5 triệu đồng (2018), 111 triệu đồng (2019), 258 triệu đồng (2020), 242,9 triệu đồng (2021) và 14,6 triệu đồng (2022). Bình quân, biên lợi nhuận là 0,5%, tương ứng thu về 1.000 đồng mới báo lãi 5 đồng.

Cuối năm 2022, tổng tài sản của Công ty Minh Châu đạt 25,5 tỷ đồng, với 17,4 tỷ đồng hình thành từ nguồn vốn chủ sở hữu. Đáng lưu tâm, vốn điều lệ chỉ chiếm 3,89 tỷ đồng, chủ yếu đến từ lãi lũy kế 13,5 tỷ đồng.

Theo luật sư Nguyễn Văn Cân (Đoàn luật sư Hà Nội): Để đảm bảo việc đấu thầu được triển khai một cách minh bạch, tiết kiệm, có tính cạnh tranh lành mạnh, cũng như việc đánh giá đầy đủ năng lực của các nhà thầu, rất mong các cơ quan chức năng sớm vào cuộc kiểm tra làm rõ có dấu hiệu đấu thầu hình thức hay không, hướng đến việc sử dụng ngân sách đầu tư công một cách hiệu quả, chất lượng công trình được đảm bảo, an toàn và bền vững, tạo niềm tin trong nhân dân.