Chuyển mạng di động: Lấy người dùng làm trung tâm

Thông tư số 09/2025/TT-BKHCN của Bộ Khoa học và Công nghệ, có hiệu lực từ ngày 10/8/2025, được ban hành trong bối cảnh đó, với mục tiêu đưa hoạt động chuyển mạng về đúng bản chất: rõ ràng, thuận tiện và lấy người dùng làm trung tâm.

Làm rõ điều kiện, chuẩn hóa “luật chơi”

Trên thực tế, chuyển mạng di động không còn là khái niệm xa lạ với người dùng. Tuy vậy, thay vì là một thao tác kỹ thuật đơn giản để đổi nhà cung cấp dịch vụ mà vẫn giữ nguyên số điện thoại, quá trình này trong thời gian dài lại khiến nhiều người e ngại. Việc phải chờ đợi nhiều ngày, thậm chí cả tuần, cùng những lý do từ chối chuyển mạng không được giải thích cụ thể, đã làm suy giảm niềm tin của người sử dụng vào cơ chế được thiết kế nhằm bảo vệ chính họ.

Trong bối cảnh thị trường viễn thông dần chuyển sang cạnh tranh bằng chất lượng dịch vụ và trải nghiệm khách hàng, những bất cập này đặt ra yêu cầu phải chuẩn hóa lại quy trình và điều kiện chuyển mạng. Thông tư số 09/2025/TT-BKHCN ra đời nhằm đáp ứng yêu cầu đó, bằng cách làm rõ các điều kiện chuyển mạng và xác lập một khung quy trình thống nhất.

Theo quy định mới, thuê bao chỉ được đăng ký chuyển mạng khi đang hoạt động hai chiều trên mạng của doanh nghiệp chuyển đi. Điều kiện này giúp loại bỏ những trường hợp thuê bao đang bị khóa, vi phạm nghĩa vụ cước hoặc phát sinh tranh chấp hợp đồng nhưng vẫn yêu cầu chuyển mạng, vốn là nguyên nhân gây ra nhiều khiếu nại trước đây. Đồng thời, người dùng cũng có cơ sở để tự kiểm tra tình trạng thuê bao trước khi đăng ký, giảm rủi ro bị từ chối sau khi đã nộp yêu cầu.

Bên cạnh việc làm rõ điều kiện, Thông tư cũng quy định rõ trách nhiệm của từng bên tham gia quá trình chuyển mạng. Người dùng đăng ký tại doanh nghiệp chuyển đến và xác nhận thông tin qua tin nhắn SMS. Doanh nghiệp chuyển đến có trách nhiệm kiểm tra, đối soát dữ liệu và gửi yêu cầu sang Trung tâm chuyển mạng. Doanh nghiệp chuyển đi rà soát điều kiện theo quy định và phản hồi trong thời hạn cho phép.

Điểm đáng chú ý là trong trường hợp từ chối chuyển mạng, doanh nghiệp chuyển đi buộc phải nêu rõ lý do. Đây là thay đổi quan trọng so với trước, khi người dùng thường chỉ nhận được thông báo chung chung rằng “không đủ điều kiện”, nhưng không có căn cứ cụ thể để đối chiếu hay khiếu nại.

Giảm gián đoạn, tăng trải nghiệm và cạnh tranh

Không chỉ dừng ở thủ tục, Thông tư số 09/2025/TT-BKHCN còn đặt ra các yêu cầu kỹ thuật nhằm bảo đảm quá trình chuyển mạng không gây gián đoạn dịch vụ. Trung tâm chuyển mạng giữ vai trò điều phối, đồng bộ dữ liệu giữa các hệ thống, giúp số điện thoại của người dùng được duy trì liên tục ngay cả khi thay đổi nhà mạng.

Trước khi Thông tư có hiệu lực, nhiều phản ánh cho thấy thời gian chuyển mạng có thể kéo dài từ 4 đến 7 ngày, ảnh hưởng không nhỏ đến hoạt động liên lạc cá nhân và công việc của người dùng. Gần đây, các doanh nghiệp viễn thông lớn đã triển khai quy trình rút gọn, đưa thời gian xử lý xuống còn khoảng 1–2 ngày làm việc, đồng thời sử dụng hệ thống nhắn tin tự động để thông báo tiến độ cho khách hàng.

Việc giảm rào cản chuyển mạng không chỉ mang lại lợi ích trực tiếp cho người sử dụng, mà còn tạo áp lực cạnh tranh rõ rệt đối với các doanh nghiệp viễn thông. Khi việc rời bỏ nhà mạng trở nên dễ dàng hơn, chất lượng dịch vụ, vùng phủ sóng, chăm sóc khách hàng và chính sách giá sẽ trở thành yếu tố quyết định khả năng giữ chân thuê bao. Cạnh tranh, từ đó, được thúc đẩy theo hướng lành mạnh và bền vững hơn.

Thông tư mới giúp cơ quan chức năng có cơ sở rõ ràng để giám sát quá trình chuyển mạng, hạn chế tình trạng đùn đẩy trách nhiệm giữa các bên. Quy trình được chuẩn hóa cũng góp phần giảm khiếu nại, tranh chấp và nâng cao tính minh bạch của thị trường viễn thông. Khi các điều kiện được công khai, quy trình được rút gọn và trách nhiệm được xác định rõ ràng, chuyển mạng giữ số có cơ hội trở thành một quyền lựa chọn thực chất, thay vì chỉ tồn tại trên giấy tờ.