Chuỗi cung ứng công nghệ cao từ gia công sang hệ sinh thái chiều sâu

Lợi thế vượt trội

Việt Nam đang đứng trước một vận hội mới trong cuộc tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu. Tại diễn đàn Kết nối FDI - FDI Connect 2026, các chuyên gia và lãnh đạo hiệp hội doanh nghiệp quốc tế đều thống nhất rằng sức hút của thị trường Việt Nam không còn chỉ nằm ở lợi thế chi phí nhân công rẻ hay vị trí địa lý thuận lợi.

Tuy nhiên, bối cảnh kinh tế thế giới có nhiều thay đổi phức tạp, đòi hỏi một tư duy mới về phát triển bền vững. Để duy trì vị thế điểm đến hấp dẫn hàng đầu châu Á, nền kinh tế cần một bước nhảy vọt về chiều sâu công nghiệp, thay vì chỉ bằng lòng với vai trò là mắt xích gia công cuối cùng trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Sự trỗi dậy của các dòng vốn chất lượng cao là minh chứng rõ nét nhất cho tiềm năng của môi trường đầu tư trong nước. Ông Kim In Woo, Phó Chủ tịch Hiệp hội doanh nghiệp Hàn Quốc tại Việt Nam (KoCham), khẳng định Việt Nam vẫn là điểm đến đầu tư hấp dẫn hàng đầu và là mắt xích quan trọng không thể thay thế.

Đối với các nhà đầu tư Hàn Quốc, Việt Nam hiện đã trở thành thị trường mang ý nghĩa chiến lược trong trung và dài hạn. Điều này không chỉ đến từ tốc độ tăng trưởng ấn tượng mà còn từ khả năng thích ứng của hệ thống sản xuất nội địa trước những biến động của thị trường quốc tế.

Thực tế cho thấy, dòng vốn FDI vào Việt Nam đang có sự phân hóa rõ rệt theo hướng tập trung vào chất lượng. Số liệu cho thấy sự hiện diện mạnh mẽ của các doanh nghiệp Trung Quốc với hơn 10.000 đơn vị đang hoạt động, trong đó có hơn 400 doanh nghiệp niêm yết.

Ông Tôn Phong Lôi, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Trung Quốc tại Việt Nam, nhận định rằng sự có mặt của các doanh nghiệp từ sản xuất truyền thống đến công nghệ cao đang thúc đẩy hợp tác kinh tế thương mại phát triển mạnh mẽ.

Cùng với đó, các đại bàng công nghệ như NVIDIA hay các tập đoàn lớn của châu Âu như LEGO chọn Việt Nam để mở rộng đầu tư đã xác lập một vị thế mới cho đất nước trên bản đồ sản xuất toàn cầu. Theo khảo sát từ PwC, các CEO khu vực châu Á - Thái Bình Dương coi Việt Nam là một trong ba điểm đến đầu tư mong muốn nhất, phản ánh một niềm tin vững chắc vào sự ổn định vĩ mô.

Tuy nhiên, nhìn vào thực tế sâu hơn, sự dịch chuyển của các cơ sở sản xuất không nên chỉ được coi là những con số về dự án hay vốn đăng ký. Vấn đề cốt lõi mà Việt Nam cần giải quyết chính là khả năng xây dựng một hệ sinh thái công nghiệp ổn định, đáng tin cậy và có chiều sâu.

Cạnh tranh công nghệ trong các ngành công nghiệp tiên tiến hiện nay đang trở nên gay gắt hơn bao giờ hết. Các doanh nghiệp đa quốc gia không chỉ xem xét yếu tố chi phí khi đưa ra quyết định mà họ đặc biệt quan tâm đến năng lực nội tại của ngành sản xuất trọng điểm và cộng đồng doanh nghiệp hỗ trợ tại địa phương.

Thích ứng với những thay đổi lớn

Ông Kim In Woo thẳng thắn chỉ ra thách thức, nếu chỉ dựa vào năng lực gia công và lắp ráp, Việt Nam sẽ khó có thể đảm bảo lợi thế cạnh tranh bền vững trong dài hạn. Trong bối cảnh cạnh tranh tập trung vào các ngành công nghệ cao, việc nâng cao độ chính xác của quy trình sản xuất và hệ thống quản lý chất lượng là yêu cầu sống còn.

Doanh nghiệp Việt Nam cần phải đáp ứng được các tiêu chuẩn kỹ thuật khắt khe nhất của thế giới, đồng thời chú trọng phát triển đội ngũ kỹ sư và cán bộ quản lý trung cấp có trình độ cao. Đây chính là những yếu tố cấu thành nên chiều sâu của một hệ sinh thái công nghiệp, giúp chuỗi cung ứng trở nên bền vững và có sức chống chịu tốt hơn trước các cú sốc bên ngoài.

Thành công của quá trình tái cấu trúc chuỗi cung ứng phụ thuộc rất lớn vào mối liên kết giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp trong nước. Hiện nay, mức độ liên kết này vẫn còn dư địa rất lớn để cải thiện. Việc nâng cao năng lực cho quy trình quản trị sản xuất của doanh nghiệp nội địa không chỉ giúp họ tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị của các tập đoàn lớn mà còn giúp giá trị thặng dư được giữ lại trong nước nhiều hơn.

Sự gắn kết này sẽ tạo ra một vòng xoáy tăng trưởng tích cực, nơi doanh nghiệp FDI đóng vai trò dẫn dắt về công nghệ và tiêu chuẩn, còn doanh nghiệp trong nước đóng vai trò vệ tinh cung ứng hiệu quả.

Để thích ứng với những thay đổi lớn, tính dự báo của chính sách và sự nhất quán trong thực thi hành chính đóng vai trò then chốt. Các doanh nghiệp lớn không chỉ nhìn vào các chính sách ưu đãi thuế hay đất đai khi đưa ra quyết định đầu tư dài hạn. Họ đặc biệt quan tâm đến khả năng vận hành ổn định trong một môi trường pháp lý minh bạch và nhất quán. Việc cải thiện tốc độ xử lý thủ tục hành chính và sự thống nhất trong cách hiểu, áp dụng chính sách giữa các cấp sẽ là yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh quốc gia.

Việt Nam cần tận dụng thời điểm vàng khi các chuỗi cung ứng toàn cầu đang tìm kiếm bến đỗ mới để khẳng định mình là một đối tác tin cậy, có chiều sâu công nghệ. Khi năng lực sản xuất được nâng tầm và hệ sinh thái công nghiệp được củng cố bằng đội ngũ nhân lực chất lượng, Việt Nam sẽ thực sự thoát khỏi cái bẫy gia công để trở thành một trung tâm sản xuất công nghệ cao hàng đầu khu vực, đóng góp vào sự thịnh vượng chung của nền kinh tế toàn cầu trong những thập kỷ tới.

Đây không chỉ là câu chuyện thu hút vốn mà là câu chuyện kiến tạo giá trị và khẳng định nội lực của nền kinh tế Việt Nam trên trường quốc tế.