Chủ động bảo đảm an ninh năng lượng trước biến động Trung Đông

Chủ động nguồn cung

Trong bối cảnh đó, Việt Nam lựa chọn cách tiếp cận mang tính chủ động thay vì phản ứng bị động trước khủng hoảng, thông qua sự phối hợp đồng bộ giữa doanh nghiệp năng lượng chủ lực và cơ quan quản lý nhà nước nhằm duy trì ổn định nguồn cung, kiểm soát thị trường trong nước và bảo vệ an ninh năng lượng quốc gia.

Thực tế cho thấy, bài toán năng lượng hiện nay không chỉ nằm ở khả năng nhập khẩu mà còn ở năng lực dự báo rủi ro, đa dạng hóa nguồn cung và thiết lập cơ chế vận hành linh hoạt để giảm thiểu tác động từ các cú sốc bên ngoài. Các giải pháp được triển khai đồng thời ở cấp doanh nghiệp và cấp chính sách đang hình thành một hệ thống ứng phó đa tầng, giúp thị trường năng lượng duy trì trạng thái ổn định ngay cả trong kịch bản bất lợi.

Trong chuỗi giải pháp bảo đảm an ninh năng lượng, việc duy trì nguồn cung khí cho sản xuất điện và tiêu dùng dân sinh được xem là ưu tiên hàng đầu. Trước nguy cơ đứt gãy nguồn cung toàn cầu, PV GAS đã triển khai chiến lược mua hàng sớm và đa dạng hóa thị trường nhập khẩu nhằm giảm phụ thuộc vào các khu vực có rủi ro địa chính trị cao.

Đối với khí tự nhiên hóa lỏng, doanh nghiệp đã chốt thành công hai trong ba chuyến tàu LNG dự kiến cho nửa đầu năm 2026 từ Qatar và khu vực Đông Nam Á với mức giá thấp hơn tới 50% so với thị trường nhờ tận dụng thời điểm mua thuận lợi. Việc ký hợp đồng sớm không chỉ giúp tối ưu chi phí nhập khẩu mà còn tạo dư địa ổn định giá điện trong nước, đồng thời bảo đảm đủ nguồn khí cho sản xuất điện ít nhất đến hết tháng 4 năm 2026. Song song với đó, đơn vị tiếp tục mở rộng đàm phán nhằm đa dạng hóa nguồn cung cho giai đoạn tiếp theo, giảm thiểu rủi ro phụ thuộc vào một thị trường duy nhất.

Đối với khí dầu mỏ hóa lỏng, dù khoảng 70% lượng LPG nhập khẩu của Việt Nam thường đến từ Trung Đông, PV GAS đã chủ động tìm kiếm nguồn hàng ngoài khu vực này nhằm giảm tác động từ biến động địa chính trị. Cùng với giải pháp nhập khẩu, doanh nghiệp đồng thời gia tăng sản lượng tại hai nhà máy Dinh Cố và Cà Mau, dự kiến bổ sung thêm khoảng 5% nguồn LPG nội địa, qua đó góp phần tăng khả năng tự chủ năng lượng trong nước.

Một điểm đáng chú ý trong chiến lược của PV GAS là phát triển mô hình năng lượng tích hợp, cho phép khách hàng linh hoạt chuyển đổi giữa khí đường ống, CNG, LNG hoặc LPG tùy theo điều kiện nguồn cung và chi phí. Cách tiếp cận này giúp hệ thống tiêu thụ năng lượng trở nên thích ứng tốt hơn trước biến động thị trường quốc tế, đồng thời giảm nguy cơ gián đoạn hoạt động sản xuất.

Hoàn thiện kịch bản điều hành và kiểm soát thị trường năng lượng

Song song với giải pháp kỹ thuật từ doanh nghiệp, Petrovietnam đã xây dựng các kịch bản quản trị rủi ro năng lượng ở cấp quốc gia, trong đó bao gồm cả tình huống cực đoan như eo biển Hormuz bị đóng, một yếu tố có thể ảnh hưởng trực tiếp tới dòng chảy năng lượng toàn cầu. Việc chủ động xây dựng kịch bản cho thấy tư duy quản trị chuyển từ xử lý sự cố sang phòng ngừa rủi ro từ sớm, góp phần bảo đảm hoạt động sản xuất trong mọi tình huống.

Tập đoàn đã kiến nghị Chính phủ trao quyền chủ động hơn trong nhập khẩu dầu thô và nguyên liệu đầu vào, đồng thời cho phép yêu cầu các nhà thầu bán phần dầu thuộc sở hữu của họ tại thị trường nội địa khi xuất hiện tình huống khẩn cấp, qua đó hình thành cơ chế điều tiết nguồn cung linh hoạt. Bên cạnh đó, các đề xuất điều chỉnh chính sách thuế, trong đó đưa thuế nhập khẩu Condensate và Naphtha về mức 0%, được xem là giải pháp giảm áp lực chi phí đầu vào, giúp hệ thống lọc hóa dầu duy trì hiệu quả vận hành khi giá năng lượng thế giới biến động.

Về tài chính, Petrovietnam cũng đề xuất cơ chế hỗ trợ ngoại tệ từ Ngân hàng Nhà nước nhằm bảo đảm khả năng thanh toán nhập khẩu nhiên liệu trong giai đoạn nhu cầu tăng cao, đồng thời phối hợp với các đối tác quốc tế huy động nguồn dầu dự trữ từ Nhật Bản và Hàn Quốc để hỗ trợ tạm thời cho Lọc hóa dầu Nghi Sơn vận hành liên tục, tránh nguy cơ gián đoạn nguồn cung xăng dầu trong nước.

Ở góc độ quản lý thị trường, cơ quan quản lý nhà nước đã tăng cường giám sát cung cầu nhằm phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường như khan hiếm hàng, tăng giá bất hợp lý hoặc ngừng bán không có lý do chính đáng. Hoạt động kiểm tra được tập trung vào các hành vi găm hàng, kinh doanh xăng dầu nhập lậu hoặc phân phối sản phẩm không bảo đảm chất lượng, đồng thời làm rõ trách nhiệm của lực lượng quản lý thị trường địa phương nếu để xảy ra vi phạm mà không kịp thời xử lý.

Việc điều tiết phân bổ nguồn hàng cũng được đặt ra nhằm tránh áp lực quá lớn lên một số doanh nghiệp đầu mối, qua đó duy trì sự cân bằng trong hệ thống phân phối và bảo đảm nguồn cung ổn định cho toàn thị trường.

Các giải pháp đang được triển khai cho thấy Việt Nam lựa chọn mô hình bảo đảm an ninh năng lượng dựa trên ba trụ cột gồm chủ động nguồn cung, hoàn thiện cơ chế chính sách và kiểm soát thị trường hiệu quả. Sự phối hợp giữa chiến lược kỹ thuật của PV GAS, kịch bản điều hành của Petrovietnam và vai trò quản lý của cơ quan nhà nước đang tạo thành một “kiềng ba chân” vững chắc, giúp hệ thống năng lượng duy trì ổn định trước những biến động khó lường của môi trường địa chính trị toàn cầu, đồng thời củng cố nền tảng cho tăng trưởng kinh tế bền vững trong giai đoạn tới.