Cần Thơ tìm lời giải cho bài toán logistics của Đồng bằng sông Cửu Long

Tuy nhiên, để hiện thực hóa tham vọng đó, thành phố cần tháo gỡ hàng loạt điểm nghẽn về hạ tầng, chi phí vận tải, năng lực doanh nghiệp và chuyển đổi số.

Những điểm nghẽn cản bước trung tâm logistics

Đây là những nội dung trọng tâm được các chuyên gia, nhà quản lý và doanh nghiệp tập trung phân tích tại hội thảo khoa học diễn ra ngày 10/6/2026, nhằm tìm kiếm các giải pháp đưa logistics trở thành động lực tăng trưởng mới cho thành phố cũng như toàn vùng ĐBSCL.

Sau khi mở rộng không gian phát triển, Cần Thơ hiện có diện tích hơn 6.360 km², dân số trên 4,1 triệu người và 103 đơn vị hành chính cấp xã. Quy mô mới không chỉ mở rộng dư địa phát triển kinh tế mà còn tạo điều kiện để thành phố phát huy lợi thế về hệ thống giao thông đa dạng gồm đường bộ, đường thủy và hàng không, từng bước hình thành trung tâm logistics mang tầm khu vực.

Trong chiến lược phát triển đến năm 2030, Cần Thơ được định hướng trở thành “Hub logistics ĐBSCL”, đóng vai trò điều phối chuỗi cung ứng, kết nối hàng hóa từ vùng sản xuất đến các thị trường trong nước và quốc tế.

Không chỉ là trung tâm hành chính, giáo dục và y tế của vùng, Cần Thơ còn được kỳ vọng trở thành cửa ngõ xuất nhập khẩu quan trọng, giúp giảm chi phí logistics và nâng cao năng lực cạnh tranh cho hàng hóa của toàn khu vực.

Dù sở hữu nhiều lợi thế, hệ thống logistics tại Cần Thơ vẫn đang đối mặt với không ít hạn chế.

Theo đánh giá của các chuyên gia, chi phí logistics hiện chiếm từ 30-40% giá thành sản phẩm, cao gần gấp đôi so với mức trung bình của nhiều quốc gia xuất khẩu nông sản lớn trên thế giới. Đây được xem là một trong những rào cản lớn nhất làm giảm sức cạnh tranh của hàng hóa ĐBSCL.

Nguyên nhân quan trọng xuất phát từ việc hơn 70% nông sản xuất khẩu của vùng vẫn phải vận chuyển lên TP Hồ Chí Minh để làm thủ tục thông quan thay vì thực hiện ngay tại địa phương. Quá trình trung chuyển kéo dài khiến doanh nghiệp phát sinh thêm chi phí vận tải, lưu kho và thời gian giao hàng.

Hạ tầng giao thông cũng được nhận diện là điểm nghẽn lớn. Mặc dù vùng có lợi thế về đường thủy nội địa, nhiều tuyến luồng vẫn thường xuyên bị bồi lắng, hạn chế khả năng tiếp nhận tàu tải trọng lớn. Một số cây cầu có tĩnh không thấp, khoang thông thuyền hẹp gây khó khăn cho vận tải container và hàng hóa khối lượng lớn.

Sự kết nối giữa các phương thức vận tải cũng chưa thực sự đồng bộ. Đường bộ, đường thủy, cảng biển và hàng không vẫn vận hành theo hướng riêng lẻ, chưa tạo được mạng lưới logistics liên hoàn.

Đối với ngành nông nghiệp, thiếu hụt các dịch vụ logistics chuyên sâu tiếp tục là bài toán nan giải. Hệ thống kho lạnh, trung tâm kiểm định, chiếu xạ, đóng gói, truy xuất nguồn gốc và các dịch vụ hậu cần phục vụ xuất khẩu vẫn chưa đáp ứng yêu cầu phát triển của một vùng sản xuất nông nghiệp quy mô lớn.

Không chỉ hạ tầng, năng lực doanh nghiệp logistics địa phương cũng còn hạn chế. Phần lớn doanh nghiệp có quy mô nhỏ và vừa, hoạt động phân tán, thiếu liên kết và chưa đủ khả năng cung cấp dịch vụ trọn gói theo chuỗi giá trị.

Bên cạnh đó, chuyển đổi số trong lĩnh vực logistics vẫn diễn ra chậm. Dữ liệu vận tải, kho bãi và hàng hóa còn phân tán, trong khi thành phố chưa có trung tâm điều phối logistics tập trung để tối ưu hóa dòng chảy hàng hóa trong toàn vùng.

Theo các chuyên gia, nếu không sớm tháo gỡ những nút thắt này, mục tiêu đưa Cần Thơ trở thành trung tâm logistics của ĐBSCL sẽ gặp nhiều thách thức.

Hướng đến logistics xanh và trung tâm điều phối chuỗi cung ứng

Trước những tồn tại hiện nay, Cần Thơ đang xây dựng một hệ thống giải pháp tổng thể nhằm phát triển logistics theo hướng hiện đại, xanh và bền vững.

Một trong những định hướng quan trọng là đổi mới tư duy quy hoạch. Thành phố chủ trương tích hợp quy hoạch logistics vào quy hoạch phát triển chung đến năm 2050, hình thành mạng lưới trung tâm logistics gắn với các đầu mối chiến lược như cảng Cái Cui, cảng Thốt Nốt, sân bay quốc tế Cần Thơ và các khu công nghiệp.

Cùng với đó, phát triển vận tải đa phương thức được xem là chìa khóa để giảm chi phí logistics. Thành phố đặt mục tiêu tăng cường kết nối giữa các tuyến cao tốc, hệ thống đường thủy nội địa, cảng biển và hàng không nhằm tạo mạng lưới vận chuyển thông suốt từ vùng nguyên liệu đến thị trường tiêu thụ.

Đặc biệt, việc thúc đẩy các dự án cảng biển và kết nối với cảng biển nước sâu Trần Đề được kỳ vọng sẽ mở ra cửa ngõ xuất khẩu trực tiếp cho hàng hóa ĐBSCL, giảm sự phụ thuộc vào các đầu mối ngoài vùng.

Đối với lĩnh vực nông nghiệp, thành phố xác định logistics lạnh là ưu tiên hàng đầu. Hàng loạt hạng mục như kho lạnh, trung tâm kiểm định, chiếu xạ, đóng gói, truy xuất nguồn gốc và sàn giao dịch hàng hóa được đề xuất đầu tư nhằm hoàn thiện chuỗi cung ứng cho nông sản và thủy sản xuất khẩu.

Song song với đầu tư hạ tầng, Cần Thơ cũng đẩy mạnh chuyển đổi số. Thành phố nghiên cứu xây dựng nền tảng dữ liệu logistics tập trung để kết nối thông tin giữa cảng biển, kho bãi, vùng nguyên liệu, hải quan và doanh nghiệp. Mục tiêu là tạo ra hệ thống điều phối thông minh, giảm thời gian xử lý và tối ưu hóa luồng vận chuyển.

Trong xu thế phát triển bền vững, logistics xanh được xác định là yêu cầu bắt buộc. Thành phố khuyến khích doanh nghiệp ứng dụng các công nghệ như trí tuệ nhân tạo (AI), Internet vạn vật (IoT) và Blockchain vào quản lý kho bãi, theo dõi hàng hóa và tối ưu hóa tuyến vận tải nhằm giảm phát thải.

Các cơ chế hỗ trợ về tín dụng xanh, đất đai và thủ tục đầu tư cũng được nghiên cứu để thu hút các doanh nghiệp logistics đầu tàu, các hãng tàu và hãng hàng không tham gia xây dựng hệ sinh thái logistics tại địa phương.

Song song đó là các chương trình đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao và tăng cường liên kết với các địa phương trong vùng, TP Hồ Chí Minh, Đông Nam Bộ cũng như các hành lang kinh tế quốc tế.

Với lợi thế vị trí trung tâm, không gian phát triển mới cùng quyết tâm tháo gỡ các điểm nghẽn tồn tại nhiều năm, Cần Thơ đang từng bước xây dựng nền tảng để trở thành trung tâm logistics hiện đại của ĐBSCL. Nếu các dự án hạ tầng chiến lược, logistics lạnh và chuyển đổi số được triển khai đồng bộ, thành phố không chỉ giảm chi phí vận tải cho doanh nghiệp mà còn góp phần nâng cao vị thế hàng hóa miền Tây trong chuỗi cung ứng toàn cầu.