Cần Thơ đặt nền tảng đổi mới sáng tạo cho động lực tăng trưởng mới

Năm 2025, Cần Thơ dẫn đầu Đồng bằng sông Cửu Long và nằm trong Top 10 cả nước về Chỉ số đổi mới sáng tạo cấp địa phương (PII). Theo Phó Chủ tịch UBND TP. Cần Thơ Nguyễn Văn Khởi, PII không chỉ là thước đo xếp hạng mà còn phản ánh năng lực phát triển dựa trên tri thức của địa phương. Trong bối cảnh mở rộng không gian phát triển sau hợp nhất, việc nâng cao PII giai đoạn 2026-2030 được xác định là nền tảng cho mục tiêu tăng trưởng nhanh và bền vững.

Nhằm hiện thực hóa mục tiêu này, UBND TP. Cần Thơ tổ chức hội thảo khoa học "Giải pháp thúc đẩy nâng cao Chỉ số đổi mới sáng tạo TP. Cần Thơ" vào chiều 27/7, với sự tham gia của Bộ Khoa học và Công nghệ, các chuyên gia, nhà khoa học, trường đại học và doanh nghiệp vùng Đồng bằng sông Cửu Long, nhằm đề xuất giải pháp nâng cao Chỉ số PII và tạo động lực phát triển mới cho thành phố.

Cần Thơ bứt phá từ hệ sinh thái đổi mới sáng tạo

Ông Huỳnh Văn Tùng, Trưởng đại diện Văn phòng Bộ Khoa học và Công nghệ tại miền Nam, cho rằng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đang trở thành động lực then chốt của tăng trưởng kinh tế - xã hội. Vì vậy, việc xây dựng bộ chỉ số đánh giá năng lực đổi mới sáng tạo của các địa phương có ý nghĩa quan trọng, giúp chính quyền hoạch định chính sách, phát huy lợi thế và nâng cao hiệu quả phát triển.

“Sau hai năm triển khai, chỉ số ĐMST cấp địa phương (PII) đã cung cấp bức tranh toàn diện về hiện trạng và năng lực ĐMST của từng địa phương. Nghị quyết 57-NQ/TW và Nghị quyết số 68 –NQ/TW đã tạo định hướng chiến lược để các địa phương khai thác hiệu quả nguồn lực ĐMST đồng thời phát huy vai trò PII như một công cụ quản trị phát triển, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh và chất lượng tăng trưởng”- ông Tùng nhấn mạnh.

Các đại biểu thống nhất rằng, mục tiêu không chỉ là cải thiện điểm số PII mà quan trọng hơn là xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo đủ mạnh để chuyển hóa nguồn lực khoa học, công nghệ thành năng suất, chất lượng và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.

PGS.TS Vũ Văn Tích, Phó Giám đốc Học viện Chiến lược Khoa học và Công nghệ (Bộ Khoa học và Công nghệ), cho rằng Cần Thơ có nhiều lợi thế để phát triển đổi mới sáng tạo nhờ vị trí trung tâm vùng Đồng bằng sông Cửu Long, cùng hệ thống trường đại học, bệnh viện, trung tâm logistics và hạ tầng kết nối ngày càng hoàn thiện. Tuy nhiên, GRDP còn ở mức thấp, doanh nghiệp công nghệ chưa đủ mạnh, thiếu doanh nghiệp dẫn dắt và chưa thu hút được các tập đoàn công nghệ cao trong lĩnh vực AI, bán dẫn, công nghệ sinh học.

Theo ông, nguyên nhân chủ yếu là mô hình đổi mới sáng tạo vẫn thiên về quản lý nhà nước, chưa hình thành chính quyền kiến tạo hệ sinh thái đổi mới sáng tạo; nguồn lực khoa học và công nghệ còn hạn chế, liên kết giữa Nhà nước, nhà khoa học, doanh nghiệp, nhà đầu tư và nhà nông chưa chặt chẽ.

Để trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo của vùng, Cần Thơ cần phát triển các lĩnh vực AI, chuyển đổi số, logistics, công nghệ nông nghiệp; xây dựng các cụm đổi mới sáng tạo gắn với chuỗi giá trị chủ lực như nông nghiệp công nghệ cao, thủy sản, logistics thông minh, năng lượng tái tạo và kinh tế tuần hoàn, đồng thời tăng cường doanh nghiệp khoa học và công nghệ làm lực lượng dẫn dắt.

Ông Vũ Văn Tích nhận định, nếu triển khai đồng bộ các giải pháp, Cần Thơ có thể vào Top 5 địa phương dẫn đầu cả nước về Chỉ số đổi mới sáng tạo (PII) vào năm 2030, đồng thời trở thành hạt nhân lan tỏa đổi mới sáng tạo cho toàn vùng Đồng bằng sông Cửu Long.

Doanh nghiệp đóng vai trò nền tảng trong đổi mới sáng tạo

Các chuyên gia tại hội thảo thống nhất, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo chỉ thực sự trở thành động lực tăng trưởng khi được dẫn dắt bởi cộng đồng doanh nghiệp. Doanh nghiệp cần giữ vai trò trung tâm trong nghiên cứu, ứng dụng và thương mại hóa công nghệ, qua đó chuyển các chủ trương, chính sách thành giá trị kinh tế và năng lực cạnh tranh.

Theo PGS.TS Phan Thị Bích Nguyệt (Đại học Kinh tế TP.HCM), Cần Thơ cần phát triển các chương trình đổi mới sáng tạo theo chuỗi giá trị, ưu tiên các lĩnh vực có lợi thế, đồng thời tạo cơ chế khuyến khích doanh nghiệp đầu tư cho nghiên cứu, phát triển và thương mại hóa kết quả khoa học. Kinh nghiệm quốc tế cho thấy khoa học, công nghệ, chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo phải được triển khai trong một hệ thống chính sách thống nhất, lấy doanh nghiệp làm trung tâm và tăng trưởng bền vững làm mục tiêu.

TS. Nguyễn Thanh Nhân, Viện Nghiên cứu Phát triển Kinh tế tuần hoàn (Đại học Quốc gia TP.HCM), cho rằng hợp tác công - tư (PPP) là mô hình hiệu quả để thúc đẩy đổi mới sáng tạo. Trong đó, Nhà nước giữ vai trò kiến tạo thể chế, còn doanh nghiệp trực tiếp đầu tư, ứng dụng công nghệ và đưa sáng kiến vào thực tiễn. Với lợi thế tập trung nhiều trường đại học, viện nghiên cứu, doanh nghiệp và hệ thống logistics, Cần Thơ có điều kiện hình thành mạng lưới đổi mới sáng tạo có sức lan tỏa trên phạm vi toàn vùng Đồng bằng sông Cửu Long.

Theo bà Nguyễn Ngọc Lệ, Giám đốc Khối Doanh nghiệp, Tập đoàn MISA, chuyển đổi số đang chuyển từ ứng dụng phần mềm quản lý sang xây dựng doanh nghiệp vận hành trên nền tảng số. AI, dữ liệu lớn và các nền tảng quản trị thông minh sẽ giúp doanh nghiệp nâng cao năng suất, tối ưu chi phí và gia tăng năng lực cạnh tranh.

Các đại biểu cũng cho rằng Cần Thơ cần tiếp tục hoàn thiện chính sách hỗ trợ nghiên cứu và phát triển (R&D), tạo môi trường thuận lợi để doanh nghiệp đầu tư đổi mới công nghệ, thúc đẩy khởi nghiệp đổi mới sáng tạo và tăng cường liên kết giữa chính quyền, viện nghiên cứu, trường đại học với doanh nghiệp nhằm đẩy nhanh thương mại hóa kết quả nghiên cứu.

Phó Chủ tịch UBND TP. Cần Thơ Nguyễn Văn Khởi cho biết, các ý kiến tại hội thảo sẽ được thành phố nghiên cứu, tiếp thu để hoàn thiện cơ chế, chính sách và xây dựng chương trình hành động giai đoạn 2026-2030, lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm nền tảng phát triển dài hạn.

Theo TS. Ngô Anh Tín, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ TP. Cần Thơ, nếu hình thành được hệ sinh thái đổi mới sáng tạo với sự tham gia chặt chẽ của Nhà nước, viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp, Cần Thơ sẽ không chỉ nâng cao Chỉ số PII mà còn trở thành cực tăng trưởng mới, lan tỏa động lực phát triển nhanh, xanh và bền vững cho toàn vùng Đồng bằng sông Cửu Long.