Cà phê Việt thăng hoa giữa cơn khát nguồn cung toàn cầu

Bí quyết của giá trị kỷ lục

Sự bứt phá của ngành cà phê Việt Nam trong năm 2025 là một hiện tượng kinh tế đáng ngưỡng mộ. Sau khi vượt mốc 6 tỷ USD trong 8 tháng, đến hết tháng 9, tổng kim ngạch xuất khẩu đã chính thức vượt ngưỡng 7,01 tỷ USD, tăng trưởng phi mã 62% về giá trị so với cùng kỳ năm 2024. Đây là lần đầu tiên trong lịch sử ngành đạt được con số ấn tượng này chỉ trong 9 tháng.

Với thành tích vượt trội này, mục tiêu 7,5 tỷ USD của Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã bị "xô đổ" sớm hơn dự kiến. Quan trọng hơn, giới chuyên gia tin rằng, ngành cà phê hoàn toàn có thể chạm tới và vượt mốc 8 tỷ USD ngay trong năm nay, đặc biệt khi Quý IV là giai đoạn cao điểm tiêu thụ trên thế giới.

Con số 7,01 tỷ USD không chỉ là một kỷ lục kim ngạch; nó là minh chứng cho thấy ngành cà phê đã chuyển mình thành công. Sự tăng trưởng giá trị vượt xa tăng trưởng về lượng (12%) cho thấy chúng ta đang bán được cà phê với giá cao hơn, hiệu quả kinh tế cao hơnvà đang dần thoát khỏi cái bóng của một quốc gia chỉ xuất khẩu thô. Đây là kết quả của sự đồng lòng từ nông dân, doanh nghiệp cho đến các chính sách hỗ trợ xuất khẩu.

Lý giải cho sự thăng hoa về giá trị chính là mức giá cà phê xuất khẩu bình quân đạt đỉnh 5.655 USD/tấn trong 9 tháng đầu năm, tăng 45,2% so với cùng kỳ năm 2024. Mức giá cao kỷ lục này được củng cố bởi một "cú hích kép" là sự khan hiếm nguồn cung toàn cầu và vị thế chiến lược của cà phê robusta Việt Nam.

Các quốc gia sản xuất cà phê lớn khác như Brazil và Indonesia phải đối mặt với những biến động thời tiết khắc nghiệt, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sản lượng. Sự thiếu hụt này đã tạo ra một khoảng trống lớn trên thị trường cà phê thế giới, đẩy giá cà phê tăng vọt.

Trong bối cảnh đó, Việt Nam, với sản lượng cà phê tương đối ổn định trong năm nay (dự báo tiếp tục tăng 7% trong niên vụ 2025-2026), đã trở thành một nguồn cung đáng tin cậy và là lựa chọn ưu tiên.

Giá cà phê robusta Việt Nam duy trì ở mức cao không chỉ nhờ yếu tố cung cầu mà còn nhờ vào vị thế chiến lược của nó. Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu bất ổn, robusta của Việt Nam trở thành lựa chọn ưu tiên với cả nhà nhập khẩu và người tiêu dùng nhờ mức giá cạnh tranh so với arabica, nhưng vẫn đảm bảo chất lượng. Bên cạnh đó, các yếu tố đầu cơ, lực mua mạnh mẽ từ các quỹ đầu tư quốc tế cũng là động lực lớn đẩy giá cà phê trên thị trường thế giới lên cao.

Sự thăng hoa này không phải là may mắn nhất thời, mà là kết quả của việc ngành cà phê Việt Nam đã đúng người, đúng thời điểm. Khi thế giới cần nguồn cung ổn định, Việt Nam đã đáp ứng được. Khi thế giới tìm kiếm một loại cà phê có mức giá hợp lý nhưng vẫn chất lượng cao, robusta Việt Nam đã tỏa sáng. Đây là bài học về tầm quan trọng của việc duy trì sản lượng ổn định và chất lượng sản phẩm trong chuỗi cung ứng toàn cầu

Tăng tốc chế biến và lợi thế tiên phong EUDR

Để đảm bảo đà tăng trưởng bền vững, ngành cà phê Việt Nam đang thực hiện hai chiến lược then chốt gia tăng tỷ trọng chế biến sâu và đáp ứng tiêu chuẩn xanh.

Sự gia tăng tỷ trọng sản phẩm cà phê chế biến là một tín hiệu tích cực cho sự chuyển dịch cơ cấu ngành. Kim ngạch xuất khẩu cà phê chế biến đã vượt 1 tỷ USD, góp phần nâng cao giá trị tổng thể. Theo Tổ chức Cà phê Quốc tế (ICO), Việt Nam đã tăng thêm 1,9 triệu bao cà phê nhân đưa vào chế biến cà phê hòa tan trong 5 năm qua.

Một lợi thế cạnh tranh mang tính chiến lược là khả năng đáp ứng Quy định Chống phá rừng của Liên minh châu Âu (EUDR). Với EUDR cận kề, cà phê Việt Nam ngày càng nhận được sự quan tâm đặc biệt từ các nhà nhập khẩu châu Âu. Theo ông Đỗ Hà Nam, Phó Chủ tịch Hiệp hội Cà phê - Ca cao Việt Nam, gần như chỉ có Việt Nam trong số các nước xuất khẩu cà phê hàng đầu đã đáp ứng được các yêu cầu khắt khe về truy xuất nguồn gốc và phát triển bền vững của EUDR.

Sự chuyển dịch sang chế biến sâu là con đường tất yếu để tăng lợi nhuận. Còn việc tiên phong đáp ứng EUDR không chỉ là tuân thủ mà là một tuyên ngôn về trách nhiệm của Việt Nam với môi trường và chuỗi cung ứng bền vững. Đây chính là tấm "visa xanh" giúp cà phê Việt Nam tạo ra khác biệt lớn và thâm nhập sâu hơn vào thị trường khó tính nhất thế giới, đảm bảo sự "khởi sắc nửa đầu năm 2025" tiếp tục kéo dài.

Những tháng cuối năm 2025 và niên vụ 2025-2026 hứa hẹn sẽ tiếp tục là giai đoạn bùng nổ của cà phê Việt Nam. Quý IV là mùa lễ hội và mùa đông ở nhiều quốc gia, đẩy mạnh nhu cầu tiêu thụ cà phê thế giới lên mức cao điểm, tạo điều kiện thuận lợi để ngành cà phê Việt Nam tiếp tục đẩy mạnh xuất khẩu.

Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA) dự báo sản lượng cà phê Việt Nam trong niên vụ mới sẽ tăng khoảng 7%, đạt 31 triệu bao, trong đó 24,6 triệu bao dành cho xuất khẩu. Nguồn cung dồi dào và ổn định này giúp Việt Nam duy trì vị thế dẫn đầu.

Ngành cà phê Việt Nam đang đứng trước cơ hội vàng để củng cố vị thế trên toàn cầu. Để duy trì đà tăng trưởng, cần tiếp tục đầu tư vào công nghệ chế biến, mở rộng diện tích trồng cà phê đạt chuẩn bền vững và truy xuất nguồn gốc.

Thành công 7 tỷ USD là một mốc son chói lọi, nhưng câu chuyện lớn hơn là làm thế nào để biến sự thăng hoa giá cả này thành tăng trưởng bền vững cho người nông dân và doanh nghiệp Việt Nam trong nhiều năm tới. Cà phê Việt Nam đang thực sự bước vào kỷ nguyên "vàng đen" của mình.