Bứt phá chuỗi giá trị từ thương mại xanh và công nghệ

Bổ trợ tiềm năng từ hai nền kinh tế mở

Trong bức tranh kinh tế toàn cầu nhiều biến động, Việt Nam và New Zealand nổi lên là hai nền kinh tế mở có tính chất bổ trợ lẫn nhau sâu sắc. Dữ liệu kinh tế ghi nhận trong nửa đầu năm 2026, tổng sản phẩm quốc nội GDP của Việt Nam đạt mức tăng trưởng ấn tượng 8,18%, thuộc nhóm cao hàng đầu thế giới, tạo đà hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số cho cả năm.

Trong khi đó, nền kinh tế New Zealand đang từng bước phục hồi sau giai đoạn tăng trưởng chậm, với dự báo từ Quỹ Tiền tệ Quốc tế IMF đạt khoảng 2% trong năm 2026 và 2,7% trong năm 2027 nhờ sự cải thiện của sức mua tiêu dùng và đầu tư. Sự khác biệt về quy mô, cấu trúc cùng động lực phát triển đã tạo ra dư địa rất lớn để hai quốc gia tăng cường kết nối và chia sẻ lợi ích.

Xét về mặt thể chế, nền tảng cho hợp tác kinh tế song phương đã được định hình vững chắc thông qua các Hiệp định thương mại tự do thế hệ mới như: CPTPP, RCEP và AANZFTA. Đặc biệt, việc hai nước chính thức nâng cấp quan hệ lên Đối tác Chiến lược Toàn diện vào năm 2025 đã biến kinh tế, thương mại và đầu tư trở thành trụ cột trọng tâm.

Trong năm 2026, với vai trò Chủ tịch Hội đồng CPTPP, Việt Nam đang tích cực thúc đẩy hiệu quả thực thi, mở rộng kết nối đối tác. Mục tiêu nâng kim ngạch thương mại hai chiều lên mốc 3 tỷ USD trong năm 2026 không chỉ là con số định lượng, mà còn thể hiện cam kết mạnh mẽ của chính phủ hai nước trong việc dỡ bỏ các rào cản kỹ thuật, tạo thuận lợi tối đa cho hoạt động lưu thông hàng hóa và dịch vụ.

Dưới góc nhìn phân tích từ giới chuyên gia quốc tế, chuyên gia Raf Manji từ Viện Nghiên cứu Châu Á - Thái Bình Dương IIPA nhận định, với tư cách là những nền kinh tế mở cùng tham gia CPTPP, việc liên tục rà soát và đơn giản hóa thủ tục là chìa khóa để thương mại tự do phát huy hiệu quả.

Hàng rào thuế quan hiện nay đã giảm đáng kể nhờ các hiệp định đa phương, do đó dư địa tăng trưởng tiếp theo không còn nằm ở việc hạ thuế thuần túy, mà chuyển sang giải quyết các vấn đề cụ thể như tiêu chuẩn kiểm dịch, chứng nhận chất lượng, hạ tầng logistics và khả năng tiếp cận thị trường của cộng đồng doanh nghiệp hai bên.

Dịch chuyển sang mô hình hợp tác tạo giá trị mới

Để sự hợp tác kinh tế không bị giới hạn bởi quy mô thị trường truyền thống, sự dịch chuyển từ tư duy thương mại hàng hóa đơn thuần sang cùng nghiên cứu, phát triển công nghệ mới là bước đi mang tính chiến lược. Nông nghiệp và thực phẩm là lĩnh vực thể hiện rõ nhất năng lực bổ trợ.

Việt Nam sở hữu quy mô sản xuất lớn, giữ vị trí quan trọng trong chuỗi cung ứng nông sản toàn cầu nhưng đang cần nâng cao hàm lượng công nghệ. Trong khi đó, New Zealand lại có thế mạnh vượt trội về công nghệ nông nghiệp, quản lý chuỗi cung ứng và hệ thống tiêu chuẩn an toàn thực phẩm. Việc kết hợp hai thế mạnh này sẽ giúp hình thành các chuỗi giá trị nông sản hiện đại, đáp ứng khắt khe các tiêu chuẩn quốc tế.

Nhiều chuyên gia đánh giá dư địa hợp tác mới còn mở ra rất lớn trong các lĩnh vực tiên phong như kinh tế xanh, công nghệ không gian, năng lượng và quản lý tài nguyên. Việc Việt Nam chính thức đưa sàn giao dịch carbon trong nước vào vận hành từ ngày 29/06/2026 với những giao dịch hạn ngạch phát thải đầu tiên là cơ sở thực tế để hai nước đẩy mạnh hợp tác về truy xuất nguồn gốc, tín chỉ carbon và bảo tồn đa dạng sinh học.

Bên cạnh đó, kinh nghiệm của New Zealand về an toàn đập, công nghệ quan sát Trái đất và theo dõi môi trường biển rất phù hợp với nhu cầu phát triển kinh tế biển bền vững và ứng phó biến đổi khí hậu của Việt Nam.

Từ phía cộng đồng kinh doanh, chuyên gia Raf Manji lưu ý thách thức hiện tại nằm ở mức độ hiểu biết thị trường của các doanh nghiệp New Zealand đối với Việt Nam vẫn còn những khoảng cách nhất định. Nhiều doanh nghiệp New Zealand dù đánh giá cao tốc độ tăng trưởng của Việt Nam nhưng vẫn chưa nắm bắt trọn vẹn quy mô và tiềm năng mở rộng.

Do đó, việc sớm khôi phục các đường bay thẳng giữa hai nước, thúc đẩy hợp tác giáo dục đào tạo, tăng cường kết nối giữa các viện nghiên cứu và doanh nghiệp sẽ là cầu nối trực tiếp nhất. Chuyển từ câu hỏi bán thêm cái gì sang cùng nhau phát triển điều gì chính là chìa khóa để hợp tác kinh tế Việt Nam và New Zealand bứt phá mạnh mẽ trong giai đoạn mới.

Dịch chuyển từ tư duy thương mại truyền thống sang hợp tác nghiên cứu, phát triển công nghệ xanh và tối ưu chuỗi giá trị chính là chìa khóa để Việt Nam và New Zealand bứt phá, biến tiềm năng Đối tác Chiến lược Toàn diện thành động lực tăng trưởng thực chất cho cộng đồng doanh nghiệp hai nước.