Việt Nam – New Zealand: Hướng tới hợp tác thực chất, bền vững

Thúc đẩy hợp tác thực chất, có chiều sâu

Tọa đàm Doanh nghiệp Việt Nam – New Zealand diễn ra ngày 15/7 tại Auckland với sự tham gia đông đảo của lãnh đạo các cơ quan quản lý nhà nước và cộng đồng doanh nghiệp hai bên, cho thấy tầm quan trọng ngày càng tăng của các thiết chế đối thoại trực tiếp giữa Chính phủ và doanh nghiệp trong việc gỡ bỏ rào cản, thúc đẩy giao thương, và đồng hành cùng sự thay đổi chính sách.

Tại buổi tọa đàm, Tổng Lãnh sự Scott James nhấn mạnh, New Zealand đặc biệt đánh giá cao những cải cách hành chính mạnh mẽ của Việt Nam thời gian gần đây bao gồm quá trình tinh gọn bộ máy, cắt giảm thủ tục, và tạo thuận lợi hóa môi trường kinh doanh, đồng thời khẳng định: “Chính phủ New Zealand trân trọng mối quan hệ hợp tác chiến lược toàn diện với Việt Nam và cam kết tiếp tục đẩy mạnh hợp tác trong các lĩnh vực kinh tế, nông nghiệp, giáo dục, nhất là trong bối cảnh năm 2025 đánh dấu 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao giữa hai nước”. Vai trò của Tổng Lãnh sự quán tại TP. Hồ Chí Minh được ông James nhấn mạnh là “cầu nối thực chất” giữa cộng đồng doanh nghiệp hai nước trong nỗ lực khai thác hiệu quả các cơ hội thị trường mới.

Trong khi đó, Đại sứ Việt Nam tại New Zealand Phan Minh Giang cùng đại diện Vụ Phát triển thị trường nước ngoài (Bộ Công Thương) đã cung cấp cho doanh nghiệp hai nước cái nhìn tổng quan và cập nhật nhất về định hướng phát triển kinh tế của Việt Nam giai đoạn 2025–2030, trong đó tập trung vào cải cách thể chế, chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo hướng xanh và tuần hoàn, đẩy mạnh hội nhập kinh tế quốc tế, thu hút FDI chất lượng cao và tăng cường vai trò của doanh nghiệp nhỏ và vừa trong hệ sinh thái xuất khẩu.

Cũng tại buổi tọa đàm, hàng loạt cơ hội hợp tác cụ thể đã được trình bày, trong đó doanh nghiệp New Zealand đặc biệt quan tâm tới các lĩnh vực thế mạnh của Việt Nam như nông sản, thực phẩm chế biến, đồ gỗ, hàng tiêu dùng nhanh (FMCG) và dệt may. Ngược lại, các doanh nghiệp Việt Nam đánh giá cao tiềm năng từ thị trường New Zealand đối với mặt hàng sữa, thực phẩm hữu cơ, công nghệ nông nghiệp, logistics, năng lượng tái tạo và các giải pháp chuyển đổi số – những lĩnh vực mà New Zealand có năng lực công nghệ vượt trội và sẵn sàng chia sẻ.

Đặc biệt, việc các doanh nghiệp Việt Nam giới thiệu chuỗi sản phẩm cà phê thương hiệu Việt nhằm thiết lập kênh phân phối tại New Zealand được xem là bước đi táo bạo nhưng phù hợp với xu hướng tiêu dùng đề cao giá trị bản sắc và tính bền vững. Đồng thời, đề xuất thành lập đầu mối xúc tiến thương mại chuyên biệt giữa hai nước cũng được các bên ủng hộ mạnh mẽ như một nền tảng thiết chế hóa các hoạt động hợp tác thường niên.

Những nội dung thảo luận sâu giữa các Bộ, ngành và doanh nghiệp hai nước sau đó đã đi vào các vấn đề cốt lõi như: chính sách duy trì tăng trưởng kinh tế bền vững của Việt Nam, ảnh hưởng của thuế quan từ các nền kinh tế lớn tới dòng chảy thương mại, tác động từ cải cách hành chính cấp tỉnh tại Việt Nam đến chuỗi cung ứng, và các cơ chế hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ – vốn chiếm phần lớn trong cấu trúc doanh nghiệp của cả hai quốc gia.

Nhận diện điểm nghẽn, xác định trụ cột

Không chỉ dừng lại ở kênh đối thoại doanh nghiệp, trước đó, sáng 18/7/2025 tại thủ đô Wellington, Kỳ họp lần thứ 9 Ủy ban Hỗn hợp Kinh tế và Thương mại Việt Nam – New Zealand (JTEC) đã được tổ chức với sự đồng chủ trì của Thứ trưởng Bộ Công Thương Việt Nam Phan Thị Thắng và Quyền Thứ trưởng Bộ Ngoại giao và Thương mại New Zealand Brian Willson, nhằm rà soát lại toàn bộ tiến độ hợp tác, nhận diện các điểm nghẽn trong thực thi các hiệp định và xác định các trụ cột ưu tiên cho giai đoạn tới.

Hai bên nhất trí rằng, trong bối cảnh khu vực châu Á – Thái Bình Dương đối mặt với những thách thức đa chiều từ bất ổn địa chính trị đến lạm phát nhập khẩu và khủng hoảng logistics, sự phối hợp chính sách và chia sẻ thông tin giữa Việt Nam và New Zealand là điều kiện cần để bảo đảm tính liên tục của thương mại song phương. Nhiều thỏa thuận đang được triển khai như Bản ghi nhớ hợp tác kinh tế – thương mại, Thỏa thuận thúc đẩy sử dụng gỗ trong xây dựng tại Việt Nam, và Bản ghi nhớ về biến đổi khí hậu... được tái khẳng định và củng cố.

Đặc biệt, dự thảo “Chương trình hành động triển khai Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam – New Zealand” đang được hoàn thiện để tiến tới ký kết trong năm 2025, hứa hẹn sẽ trở thành khung khổ chính trị - kinh tế trung hạn dẫn dắt toàn bộ quan hệ song phương trong giai đoạn mới.

Về mục tiêu nâng kim ngạch thương mại song phương lên 3 tỷ USD vào năm 2026, Thứ trưởng Phan Thị Thắng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc mở cửa thị trường nông sản, thực phẩm chế biến, phát triển thương mại lâm nghiệp theo hướng xanh, đẩy mạnh xúc tiến đầu tư hai chiều và tạo thuận lợi cho hàng hóa, dịch vụ xuyên biên giới thông qua cơ chế logistics thông suốt và thủ tục hải quan hài hòa.

Bên cạnh đó, việc hãng hàng không Vietjet Air chính thức mở đường bay trực tiếp TP. Hồ Chí Minh – Auckland được xem là cú hích quan trọng không chỉ cho thương mại mà còn cho du lịch, giáo dục, lao động và giao lưu nhân dân. Việt Nam mong muốn New Zealand cùng hợp tác với Úc để tạo thuận lợi về thị thực cho hành khách quá cảnh, từ đó thúc đẩy lưu thông hàng hóa và lao động trong chuỗi khu vực.

Hai bên cũng tái khẳng định vai trò tích cực trong các cơ chế hợp tác đa phương như CPTPP, RCEP, AANZFTA, APEC và IPEF, đồng thời New Zealand bày tỏ ủng hộ Việt Nam đảm nhiệm vai trò Chủ tịch CPTPP năm 2026 và nước chủ nhà Năm APEC 2027.

Với vai trò là đối tác thương mại lớn thứ 12 của New Zealand, Việt Nam đang chiếm 2,1% tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của quốc gia này; riêng trong 5 tháng đầu năm 2025, kim ngạch hai chiều đạt 600 triệu USD, tăng trưởng gần 20% so với cùng kỳ, cho thấy dư địa phát triển vẫn còn rất lớn, đặc biệt khi cộng đồng doanh nghiệp hai nước đang có nhiều nỗ lực tái cấu trúc chuỗi cung ứng và đón đầu nhu cầu tiêu dùng mới hậu đại dịch.