Bộ Công Thương cảnh báo 7 nhóm hàng xuất khẩu rủi ro cao

Gỗ và sản phẩm gỗ, sắt thép, vật liệu xây dựng nằm trong số những nhóm hàng cần được doanh nghiệp theo dõi sát, trong bối cảnh số vụ việc điều tra đối với hàng hóa Việt Nam tiếp tục gia tăng.

327 vụ việc điều tra tại 27 thị trường

Theo Cục Phòng vệ thương mại (Bộ Công Thương), tính đến giữa tháng 9/2026, hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam đã đối mặt với 327 vụ việc điều tra phòng vệ thương mại tại 27 thị trường. Riêng 9 tháng đầu năm 2026, có 27 vụ việc mới được khởi xướng, cao hơn tổng số vụ việc trong cả năm 2025.

Danh sách cảnh báo gồm 7 nhóm hàng: gỗ và sản phẩm gỗ; sắt thép và sản phẩm kim loại; vật liệu; sản phẩm công nghiệp chế tạo; hóa chất, nhựa và sản phẩm nhựa; xơ, sợi và hàng dệt; một số mặt hàng khác.

Trong nhóm gỗ và sản phẩm gỗ, các mặt hàng được cảnh báo gồm ghế bọc đệm có khung bằng gỗ, đồ nội thất phòng ngủ bằng gỗ, ván ép gỗ cứng, thanh nẹp gỗ và sản phẩm gia công gỗ. Đây là nhóm hàng cần đặc biệt theo dõi tại thị trường Mỹ, nơi đã áp dụng thuế chống bán phá giá và chống trợ cấp đối với một số sản phẩm tương tự có xuất xứ từ Trung Quốc, đồng thời áp thuế chống bán phá giá đối với hàng hóa từ Brazil.

Với nhóm sắt thép và sản phẩm kim loại, danh sách gồm thép cuộn và thép tấm cán nóng, cáp thép dự ứng lực, nắp hộp kim loại dễ mở bằng thiếc lá, thép mạ hợp kim nhôm-kẽm, vỏ bình gas, mặt bích bằng thép không gỉ, thép hình rỗng dùng làm kết cấu và thanh thép định hình làm khung trần nhà. Một số mặt hàng cần lưu ý riêng tại Mỹ, Canada, Australia và Mexico. Trong đó, Mỹ đã áp dụng thuế chống bán phá giá và chống trợ cấp đối với mặt bích bằng thép không gỉ nhập khẩu từ Trung Quốc và Ấn Độ từ năm 2018.

Kính cường lực dùng cho thiết bị gia dụng cũng nằm trong danh sách cảnh báo. Theo Cục Phòng vệ thương mại, tốc độ tăng trưởng xuất khẩu mặt hàng này sang Ấn Độ có thể làm gia tăng nguy cơ bị khởi xướng điều tra. Doanh nghiệp cần theo dõi sát biến động kim ngạch để chủ động đánh giá rủi ro.

Các thị trường thường tiến hành điều tra phòng vệ thương mại đối với hàng xuất khẩu Việt Nam gồm Mỹ, Liên minh châu Âu (EU), Australia, Brazil và Ấn Độ. Bên cạnh đó, Mỹ, Canada, Australia và Mexico là những thị trường doanh nghiệp cần lưu ý khi xây dựng kế hoạch xuất khẩu do việc áp dụng các biện pháp phòng vệ thương mại đối với hàng nhập khẩu.

Kiểm soát xuất xứ, minh bạch quy trình sản xuất

Nguy cơ bị điều tra xuất phát từ nhiều yếu tố, trong đó có tỷ trọng cung ứng đáng kể của hàng Việt Nam tại thị trường nhập khẩu, tốc độ tăng trưởng xuất khẩu nhanh và sự phụ thuộc vào nguyên liệu nhập khẩu từ các quốc gia đang bị áp dụng biện pháp phòng vệ thương mại.

Khi một thị trường đã áp thuế chống bán phá giá hoặc chống trợ cấp đối với sản phẩm cùng loại từ một quốc gia, hàng hóa có nguồn nguyên liệu chính nhập khẩu từ quốc gia đó có thể bị cơ quan chức năng nghi ngờ về xuất xứ hoặc hành vi lẩn tránh biện pháp phòng vệ thương mại. Vì vậy, việc tổ chức sản xuất thực chất tại Việt Nam và chứng minh được nguồn gốc nguyên liệu có ý nghĩa quan trọng đối với doanh nghiệp xuất khẩu.

Kim ngạch giảm cũng không đồng nghĩa nguy cơ điều tra đã được loại bỏ. Theo thông tin cảnh báo, xuất khẩu thanh nẹp gỗ sang Mỹ trong 7 tháng đầu năm 2026 giảm 39,3% so với cùng kỳ năm 2025, trong khi mặt bích bằng thép không gỉ giảm hơn 25%. Tuy vậy, Việt Nam vẫn chiếm tỷ trọng đáng kể trong nguồn cung tại thị trường này, khiến nguy cơ bị điều tra vẫn hiện hữu nếu xuất khẩu tăng trở lại.

Để hạn chế rủi ro, Cục Phòng vệ thương mại khuyến nghị doanh nghiệp kiểm soát chặt chẽ nguồn gốc nguyên liệu và chủ động quản trị chuỗi cung ứng. Doanh nghiệp cần rà soát các nhà cung cấp, theo dõi xuất xứ đầu vào và đánh giá mức độ phụ thuộc vào nguyên liệu từ những quốc gia đang bị áp dụng biện pháp phòng vệ thương mại.

Hồ sơ sản xuất và chứng từ xuất xứ cần được lưu giữ đầy đủ, nhất quán, thể hiện rõ quá trình sản xuất thực tế tại Việt Nam. Hóa đơn, chứng từ nhập khẩu nguyên liệu, định mức sử dụng, quy trình gia công và các tài liệu liên quan cần sẵn sàng để cung cấp khi cơ quan điều tra yêu cầu. Doanh nghiệp cũng cần thường xuyên cập nhật biến động kim ngạch xuất khẩu và chính sách thương mại tại các thị trường chủ lực để xây dựng phương án ứng phó từ sớm.

Bên cạnh việc kiểm soát nguồn gốc nguyên liệu, đa dạng hóa thị trường xuất khẩu và nâng cao năng lực quản trị chuỗi cung ứng sẽ giúp doanh nghiệp phân tán rủi ro. Việc chuẩn bị hồ sơ đầy đủ, duy trì quy trình sản xuất minh bạch và theo dõi sát diễn biến điều tra là những yêu cầu cần được thực hiện thường xuyên, thay vì chỉ triển khai khi phát sinh vụ việc.