Bảo vệ trẻ em trước tác động của ngành công nghiệp thuốc lá

Theo Tổ chức Y tế thế giới, có mối liên quan rõ ràng giữa việc gia tăng tỷ lệ sử dụng các sản phẩm thuốc lá trong giới trẻ với việc tiếp cận giới trẻ thông qua quảng cáo, khuyến mại, tiếp thị thuốc lá, đặc biệt trên các nền tảng kỹ thuật số.

Trên toàn cầu, ước tính có khoảng 19 triệu thanh thiếu niên từ 13-15 tuổi (13 triệu bé trai và 6 triệu bé gái) hiện đang hút thuốc lá, trong đó, có khoảng 5 triệu thanh thiếu niên hút thuốc lá sống tại khu vực Đông Nam Á.

Khảo sát ở hầu hết các quốc gia đều cho thấy trẻ em từ 13-15 tuổi có tỷ lệ đang sử dụng các sản phẩm thuốc lá cao, đặc biệt là các sản phẩm thuốc lá mới như thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng.

Tại Việt Nam, theo Bộ Y tế, những thành tựu trong công tác phòng, chống tác hại của thuốc lá có nguy cơ bị phá bỏ bởi việc gia tăng nhanh chóng tỷ lệ sử dụng các sản phẩm được gọi là thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, đặc biệt là trong giới trẻ.

Tỷ lệ sử dụng thuốc lá điện tử trong học sinh ở nhóm tuổi 13-17 tăng từ 2,6% năm 2019 lên 8,1% năm 2023. Ở nhóm 13-15 tuổi, tỷ lệ đã tăng hơn gấp đôi từ 3,5% năm 2022 lên 8% năm 2023.

Để tiếp tục tăng cường thực thi Luật Phòng, chống tác hại thuốc lá, Chiến lược quốc gia về phòng, chống tác hại thuốc lá, Bộ Y tế đề nghị các bộ, ngành, đoàn thể Trung ương phối hợp, chỉ đạo tổ chức các hoạt động tăng cường thực thi Luật Phòng, chống tác hại thuốc lá, Chiến lược quốc gia về phòng, chống tác hại thuốc lá; hưởng ứng Ngày Thế giới không thuốc lá 31/5, Tuần lễ Quốc gia không thuốc lá từ ngày 25-31/5.

Thực hiện nghiêm quy định cấm hút thuốc lá, xây dựng môi trường không khói thuốc tại nơi làm việc trong cơ quan bộ và các cơ quan, đơn vị trong ngành, lĩnh vực được phân công phụ trách; chỉ đạo đưa nội dung phòng, chống tác hại thuốc lá vào kế hoạch hoạt động hằng năm, đưa quy định cấm hút thuốc lá tại nơi làm việc vào quy chế nội bộ của cơ quan, đơn vị; treo biển cấm hút thuốc tại nơi làm việc.

Giám sát thường xuyên việc thực thi quy định cấm hút thuốc tại nơi làm việc của cơ quan bộ, ngành, đoàn thể và các đơn vị trực thuộc.

Xây dựng kế hoạch và tổ chức thực hiện có hiệu quả Chiến lược quốc gia về phòng, chống tác hại thuốc lá đến năm 2030.

Tăng cường công tác thanh, kiểm tra việc thực hiện Luật Phòng, chống tác hại thuốc lá; Tiếp tục tăng cường việc xử phạt các hành vi vi phạm quy định cấm hút thuốc tại các địa điểm cấm hút thuốc lá.

Thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ tại Công điện số 47/CĐ-TTg ngày 13/5/2024 về việc tăng cường quản lý thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng để ngăn ngừa việc sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng.

Tổ chức các hoạt động truyền thông hưởng ứng Ngày Thế giới không thuốc lá 31/5 và Tuần lễ quốc gia không thuốc lá từ ngày 25-31/5/2024.

Cục Khám chữa bệnh Bộ Y tế cho biết, trong khói thuốc lá có đến 7.000 chất hóa học độc hại, trong đó có gần 70 chất gây ung thư… Khi hút thuốc, khói thuốc hít vào sẽ đưa các chất độc hại này theo đường miệng vào bên trong cơ thể con người. Các chất độc tích tụ, phá hủy dần các tế bào trong cơ thể, gây nên những bệnh nguy hiểm như các bệnh về phổi như viêm phổi, viêm phế quản phổi, bệnh phổi tắc nghẽn, tràn dịch màng phổi, lao phổi, ung thư phổi; các bệnh về tim mạch, ung thư các bộ phận khác của cơ thể, vô sinh…. Ở tuổi thanh thiếu niên, cơ thể đang phát triển, không đủ kháng thể để chống lại những tác nhân độc hại từ khói thuốc lá, nên các bộ phận cơ thể dễ bị chất độc tàn phá nhanh chóng. 

Bên cạnh đó, các sản phẩm thuốc lá mới như thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng đang được bán tràn lan trên thị trường hiện nay đều có chứa các thành phần độc hại, khi sử dụng đều có sự đốt cháy và có khói, hơi tỏa ra môi trường vẫn gây hại cho người hút và những người xung quanh. Đây không phải là những sản phẩm có thể thay thế hay ít độc hại hơn so với thuốc lá điếu thông thường. Như vậy, thuốc lá nói chung và thuốc lá điện tử nói riêng đều chứa chất nicotine gây nghiện, có thể gây nguy hại đến hệ hô hấp và tim mạch của chính người hút và cả những người hít phải khói thuốc.

Hiện, có tới 21,6% nam thanh niên từ 16 - 24 tuổi hút thuốc. Đáng lo ngại là phần lớn những người hút thuốc ở Việt Nam bắt đầu hút thuốc từ khi còn rất trẻ, đây là độ tuổi dễ bị ảnh hưởng nhất và họ chưa nhận thức đúng về tác hại của thuốc lá. Điều tra Quốc gia sức khỏe học đường năm 2019 cũng cho thấy, 2,6% thanh thiếu niên từ 13 - 17 tuổi hiện đang sử dụng thuốc lá điện tử. Từ đó cho thấy, thuốc lá đang xâm chiếm và từng bước làm nguy hại nghiêm trọng đến sức khỏe cho chính người sử dụng, gây tác động làm thay đổi tâm tính và có thể hình thành nên những thói quen xấu.

Ngoài ra, thuốc lá còn gây ô nhiễm đe dọa đến môi trường sống của chúng ta. Là một trong những nguyên nhân gây biến đổi khí hậu và làm tăng mức độ ô nhiễm không khí. Cần đến 10 năm để 1 đầu lọc thuốc lá phân hủy và nó thải ra môi trường đến 7.000 loại hóa chất. Bỏ thuốc lá chính là giảm bớt rác thải vi nhựa và các chất độc hại khác ra đại dương.

Các sản phẩm thuốc lá đang ngày càng đa dạng hơn, bao gồm cả thuốc lá điếu truyền thống cũng như các sản phẩm thuốc lá thế hệ mới như thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng… Đối tượng sử dụng thuốc lá đã dần trẻ hóa khi được đem đến sự hưng phấn, thích thú, gây nghiện và dần lệ thuộc vào thuốc lá. Giới trẻ là đối tượng cần được quan tâm và tuyên truyền nhiều hơn.

Đồng thời, cần kịp thời phổ biến thông tin về tác hại của thuốc lá trong mọi tầng lớp nhân dân, hướng đến mọi đối tượng để cùng hành động, ngăn chặn sự lan truyền của các sản phẩm thuốc lá mới tác động đến giới trẻ. Thầy cô giáo và phụ huynh phải gương mẫu chấp hành nghiêm những quy định của Luật Phòng, chống tác hại thuốc lá để làm gương cho học trò và con em mình. Bên cạnh đó, các cơ quan, ban, ngành cũng cần vào cuộc nhằm quản lý việc bán thuốc lá tại các hàng quán trên địa bàn, đặc biệt xung quanh khu vực trường học.