Bắc Ninh khánh thành bảo tàng tư nhân duy nhất về tranh dân gian Đông Hồ tại Việt Nam

Từ những ý tưởng được ấp ủ, sưu tầm tư liệu, hiện vật và tích lũy nguồn lực, không gian Nhà trưng bày tranh dân gian Đông Hồ Nghệ nhân Ưu tú Nguyễn Đăng Chế được hoàn thành với 7 chủ đề chính: Quê hương và gia đình; NNƯT Nguyễn Đăng Chế với tâm huyết bảo tồn và phát triển dòng tranh dân gian Đông Hồ; màu và quy trình sản xuất màu; quy trình vẽ mẫu; quy trình khắc ván in tranh; quy trình các bước in tranh; còn mãi với thời gian.

Nội dung, hình ảnh các chủ đề được giới thiệu song ngữ (tiếng Việt và tiếng Anh).

Hiện nay, Nhà trưng bày tranh dân gian Đông Hồ của NNƯT Nguyễn Đăng Chế là bảo tàng tư nhân duy nhất về dòng tranh dân gian tại Việt Nam. Đây không chỉ là nơi bảo tồn, lưu giữ và trao truyền, lan tỏa giá trị tinh hoa của nghề làm tranh truyền thống, mà còn giới thiệu đến công chúng những hiểu biết đầy đủ, thú vị về quy trình vẽ mẫu, tạo màu, in tranh Đông Hồ. Đồng thời là không gian lưu giữ những ký ức, tư liệu, hình ảnh, kỷ vật tiêu biểu về cuộc đời, niềm đam mê và sự nghiệp bảo tồn di sản văn hóa của gia đình NNƯT Nguyễn Đăng Chế và làng Đông Hồ.

Xưa kia, làng Đông Hồ có 17 dòng họ làm tranh. Sau năm 1945, bị mai một dần, đến năm 1990, cả làng chỉ còn 3 gia đình giữ được nghề. Trong đó nghệ nhân Nguyễn Đăng Chế là một trong số ít người dụng công sưu tầm tranh cổ và các bản khắc gỗ để bảo tồn, khôi phục và phát triển thành công dòng tranh dân gian quý của quê hương. Năm 2006, nghệ nhân Nguyễn Đăng Chế cùng con cháu đầu tư xây dựng "Trung tâm Giao lưu văn hóa tranh dân gian Đông Hồ" trở thành nơi lưu trữ, trưng bày hàng nghìn bản khắc, hàng trăm bức tranh và hàng chục bộ tranh dân gian Đông Hồ cổ, trong đó nhiều bộ tranh và bản khắc gỗ quý hiếm, có niên đại hơn 200 năm. Gần 2 thập niên duy trì hoạt động, Trung tâm giao lưu văn hóa tranh dân gian Đông Hồ của gia đình NNƯT Nguyễn Đăng Chế đã đón tiếp hàng nghìn đoàn khách trong nước và quốc tế tới nghiên cứu, tham quan tìm hiểu và mua tranh Đông Hồ do gia đình ông sản xuất.

Khai trương Nhà trưng bày tranh dân gian Đông Hồ NNƯT Nguyễn Đăng Chế có ý nghĩa lớn trong việc bảo vệ, phục hồi nghề thủ công truyền thống độc đáo của quê hương Bắc Ninh-Kinh Bắc và phát huy dòng tranh mang “hồn dân tộc” của người Việt. Qua đó góp phần nâng cao ý thức trách nhiệm về bảo vệ kho tàng di sản văn hóa của quốc gia và nhân loại.

Khu trưng bày được sắp xếp theo 7 chủ đề chính. Chủ đề 1: Quê hương và gia đình góp phần phác họa dấu ấn Đình tranh Đông Hồ, xưa là nơi giao lưu mua bán tranh vào dịp tết; Bức Châm của dòng họ Nguyễn Đăng, mộ tổ, bia đá ghi lại tóm tắt lịch sử dòng họ theo nghề làm tranh từ thế kỷ 16.

Chủ đề 2 trưng bày về cuộc đời và sự nghiệp của Nghệ nhân Ưu tú Nguyễn Đăng Chế từ khi học tập, công tác tại các đơn vị ngành văn hóa, sự đam mê nghề nghiệp với những tâm huyết bảo tồn và phát triển dòng tranh dân gian Đông Hồ.

Chủ đề 3 trưng bày về màu và quy trình sản xuất màu của tranh dân gian Đông Hồ.

Chủ đề 4 trưng bày quy trình vẽ mẫu.

Chủ đề 5 trưng bày về quy trình khắc ván in tranh.

Chủ đề 6 trưng bày về quy trình các bước in tranh.

Chủ đề 7 là "Còn mãi với thời gian" là hình ảnh trưng bày việc Đảng, Nhà nước, các ngành ghi nhận những công lao đóng góp trong hơn 60 năm miệt mài với việc bảo tồn và phát triển dòng tranh dân gian Đông Hồ của Nghệ nhân Ưu tú Nguyễn Đăng Chế.

Nhà trưng bày giúp du khách hiểu biết đầy đủ, thú vị về các quy trình vẽ mẫu, tạo màu, in tranh của một dòng tranh dân gian đã tồn tại từ nhiều thế kỷ ở Việt Nam.

Bà Ngô Hồng Thúy, Giám đốc Trung tâm Văn hóa, Thể thao và Truyền thông thị xã Thuận Thành khẳng định việc bảo vệ và phát triển nghề làm tranh dân gian Đông Hồ hiện nay là cần thiết và được các cơ quan quản lý, cộng đồng quan tâm; đặc biệt là gia đình Nghệ nhân Ưu tú Nguyễn Đăng Chế.

Điều này không chỉ có ý nghĩa lớn trong việc bảo vệ, phục hồi một nghề thủ công truyền thống đặc sắc và phát huy một dòng tranh mang “hồn dân tộc” của người Việt, mà còn góp phần nâng cao nhận thức về bảo vệ kho tàng di sản của các cộng đồng dân tộc ở Việt Nam cũng như của nhân loại.

Nhà trưng bày tranh dân gian Đông Hồ Nghệ nhân Ưu tú Nguyễn Đăng Chế là địa chỉ đỏ, một bảo tàng tư nhân duy nhất về dòng tranh dân gian tại Việt Nam.

Theo Nghệ nhân Ưu tú Nguyễn Đăng Chế, trước nguy cơ mai một của nghề làm tranh dân gian Đông Hồ, năm 1992, sau khi ông được Nhà nước cho nghỉ hưu theo chế độ, với tâm huyết và sự hiểu biết về nghề tranh quê hương, ông đã mua lại những bản khắc của các gia đình rời bỏ nghề để sửa sang, phục chế lại.

Đến nay, nghệ nhân đã sưu tầm được hàng trăm bản khắc cổ; trong đó có bản khắc niên đại hơn 200 năm.

Năm 2006, gia đình Nghệ nhân Ưu tú Nguyễn Đăng Chế đã thành lập Doanh nghiệp Tư nhân Tranh dân gian Đông Hồ Nguyễn Đăng Chế.

Đến nay, doanh nghiệp đã xây dựng được cơ sở vật chất khang trang với khu sản xuất, phòng trưng bày sản phẩm, khu nghiên cứu, bảo tàng và chợ tranh truyền thống, khẳng định được thương hiệu.

Nhờ đó, thu hút hàng trăm nghìn lượt du khách đến tham quan, tìm hiểu về dòng tranh dân gian Đông Hồ mỗi năm. Đây cũng là nơi trải nghiệm nghề truyền thống cho học sinh các bậc học.

Năm 2013, nghề làm tranh dân gian Đông Hồ được công nhận là Di sản Văn hóa Phi Vật thể Quốc gia.