Ấn Độ củng cố vị thế số 1 thế giới về xuất khẩu gạo

Sản lượng kỷ lục, chi phối thương mại gạo toàn cầu

Ấn Độ đang khẳng định vai trò trung tâm của thị trường gạo thế giới khi tiếp tục giữ vị trí quốc gia sản xuất và xuất khẩu gạo lớn nhất toàn cầu. Niên vụ 2025-2026, sản lượng gạo của nước này được dự báo đạt khoảng 154 triệu tấn, vượt Trung Quốc năm thứ ba liên tiếp và lập mức cao nhất trong lịch sử.

Cùng với sản lượng tăng mạnh, Ấn Độ hiện chiếm hơn 40% lượng gạo xuất khẩu toàn cầu. Quy mô xuất khẩu của nước này thậm chí lớn hơn tổng lượng xuất khẩu của ba quốc gia đứng sau là Việt Nam, Thái Lan và Pakistan cộng lại.

Trong 4 tháng đầu năm 2026, Ấn Độ đã xuất khẩu 8,39 triệu tấn gạo. Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ (USDA) dự báo lượng xuất khẩu cả niên vụ có thể đạt khoảng 25 triệu tấn, tiếp tục duy trì vị thế áp đảo trên thị trường quốc tế.

Lợi thế lớn nhất của gạo Ấn Độ đến từ nguồn cung dồi dào và giá bán cạnh tranh. Giá gạo trắng 5% tấm của nước này dao động khoảng 373-377 USD/tấn, thấp hơn mức 387 USD/tấn của Việt Nam và khoảng 397 USD/tấn của Thái Lan. Một số thời điểm, giá gạo đồ 5% tấm của Ấn Độ chỉ ở mức 333-340 USD/tấn, thuộc nhóm thấp nhất thế giới.

Bên cạnh lợi thế về sản lượng và nguồn cung dồi dào, đồng Rupee suy yếu cũng góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của gạo Ấn Độ trên thị trường quốc tế khi giúp giá xuất khẩu trở nên hấp dẫn hơn khi quy đổi sang USD. Nhờ đó, gạo Ấn Độ tiếp tục duy trì sức hút tại nhiều thị trường nhập khẩu lớn ở châu Phi, Trung Đông và Đông Nam Á. Với thị phần xuất khẩu chiếm hơn 40% toàn cầu cùng lợi thế về giá bán, nguồn cung và lượng tồn kho lớn, Ấn Độ đang củng cố vị thế dẫn đầu trên thị trường gạo thế giới, đồng thời tạo áp lực cạnh tranh đáng kể đối với các quốc gia xuất khẩu lớn như Việt Nam và Thái Lan.

Áp lực tồn kho và bài toán duy trì vị thế dẫn đầu

Bên cạnh những thành tích ấn tượng, ngành lúa gạo Ấn Độ cũng đang đối mặt với nhiều thách thức mới.

Tính đến đầu tháng 6/2026, lượng gạo tồn kho do Tổng công ty Lương thực Ấn Độ (FCI) quản lý đạt gần 38 triệu tấn, chưa bao gồm hơn 21 triệu tấn gạo quy đổi từ thóc chưa xay xát. Khối lượng dự trữ khổng lồ này tạo áp lực lớn lên hệ thống thu mua, kho bãi, bảo quản và logistics của nước này.

Áp lực giải phóng hàng tồn kho cũng là một trong những lý do khiến New Delhi có xu hướng điều hành chính sách xuất khẩu linh hoạt hơn so với giai đoạn trước. Với nguồn cung dư thừa và sản lượng liên tục lập kỷ lục, Chính phủ Ấn Độ đang có thêm dư địa để thúc đẩy xuất khẩu nhằm hỗ trợ thu nhập cho nông dân và giảm gánh nặng dự trữ.

Tuy nhiên, các chuyên gia nhận định chính sách thương mại gạo của Ấn Độ vẫn tiềm ẩn yếu tố khó lường. Trong trường hợp xuất hiện các rủi ro về thời tiết hoặc áp lực lạm phát lương thực trong nước, nước này hoàn toàn có thể áp dụng trở lại các biện pháp kiểm soát xuất khẩu nhằm bảo đảm an ninh lương thực cho hơn 1,4 tỷ dân.

Biến đổi khí hậu được xem là thách thức lớn nhất đối với ngành lúa gạo Ấn Độ trong dài hạn. Các dự báo cho thấy hiện tượng El Nino có thể làm giảm lượng mưa trong vụ kharif – vụ sản xuất quan trọng nhất trong năm, từ đó ảnh hưởng đến sản lượng và nguồn cung.

Để ứng phó, Chính phủ Ấn Độ đang đẩy mạnh các chương trình nông nghiệp thích ứng khí hậu, mở rộng ứng dụng công nghệ số trong quản lý sản xuất, tăng cường quản trị rủi ro và khuyến khích đa dạng hóa cây trồng. Nhiều chương trình chuyển đổi xanh cũng được triển khai nhằm nâng cao khả năng chống chịu của ngành nông nghiệp trước các hiện tượng thời tiết cực đoan.

Với sản lượng kỷ lục, năng lực xuất khẩu vượt trội và ảnh hưởng ngày càng lớn tới chuỗi cung ứng lương thực toàn cầu, Ấn Độ đang giữ vai trò quyết định đối với diễn biến giá gạo thế giới. Tuy nhiên, việc cân bằng giữa mục tiêu xuất khẩu, quản lý tồn kho và bảo đảm an ninh lương thực trong bối cảnh biến đổi khí hậu sẽ là bài toán then chốt đối với quốc gia này trong những năm tới.