AMBA 2026: Khi doanh nghiệp đặt “đề bài”, sinh viên tạo lời giải cho ngành bán dẫn

Từ sân chơi đến mô hình đào tạo theo nhu cầu doanh nghiệp bán dẫn

Chung kết cuộc thi Automation Machine Builder Award mùa 2 (AMBA 2026) không chỉ khép lại một hành trình học thuật dành cho sinh viên kỹ thuật, mà còn gợi mở một hướng tiếp cận hiệu quả: doanh nghiệp trực tiếp tham gia vào quá trình đào tạo, cùng nhà trường và nhà máy đầu tư cho tương lai ngành sản xuất.

AMBA mùa 2 được đồng tổ chức và đồng hành bởi nhiều doanh nghiệp, tập đoàn công nghệ hàng đầu trong lĩnh vực tự động hóa và giải pháp công nghiệp như ETEK, Tân Phát ETEK, ABB, Advantech, Bosch Rexroth, Cognex, Delta Electronics, Jobchoice, KUKA, SMC và VASI. Việc doanh nghiệp tham gia ngay từ khâu xây dựng nội dung đã giúp cuộc thi vượt ra khỏi khuôn khổ một hoạt động phong trào, từng bước tiệm cận mô hình “đào tạo theo nhu cầu thị trường”.

Thay vì những bài toán giả định mang tính học thuật, AMBA 2026 đặt sinh viên vào vai trò của machine builder – những kỹ sư thiết kế, chế tạo và vận hành máy trong môi trường nhà máy thực. Đây chính là lực lượng mà nhiều doanh nghiệp sản xuất đang thiếu hụt, đặc biệt trong bối cảnh Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu và ngành bán dẫn được xác định là lĩnh vực ưu tiên chiến lược.

Với chủ đề “Máy tự động trong sản xuất bán dẫn – NPN Loading”, mùa giải năm nay được đánh giá là một phép thử khó, đòi hỏi tư duy tích hợp đa lĩnh vực. Sản xuất bán dẫn yêu cầu độ chính xác cao, tiêu chuẩn nghiêm ngặt và mức độ tự động hóa sâu, buộc sinh viên không chỉ giải quyết bài toán kỹ thuật mà còn tiếp cận tư duy đầu tư dây chuyền: lựa chọn thiết bị, thiết kế cơ cấu, lập trình điều khiển, đảm bảo độ ổn định, an toàn và khả năng mở rộng.

Khi đào tạo gắn với nhà máy và thị trường lao động

Khởi động từ tháng 11/2025, AMBA mùa 2 thu hút 62 đội thi với hơn 300 sinh viên, đến từ 27 trường đại học và cao đẳng trên cả nước. Sau vòng sơ loại, 24 đội thi xuất sắc tiếp tục bước vào giai đoạn đào tạo và hoàn thiện giải pháp.

Điểm khác biệt của AMBA nằm ở cách tiếp cận đào tạo theo chuẩn doanh nghiệp. Sinh viên tham gia hơn 20 giờ đào tạo chuyên sâu cùng các chuyên gia đến từ doanh nghiệp công nghệ và tự động hóa, tập trung vào tư duy thiết kế máy, tiêu chuẩn công nghiệp, tích hợp hệ thống và tối ưu giải pháp – những kỹ năng cốt lõi mà thị trường lao động đang yêu cầu.

Bên cạnh đó, các chuyến tham quan và trải nghiệm thực tế tại CICOR Việt Nam, Manutronic Việt Nam và Sumitomo Heavy Industries Việt Nam giúp sinh viên trực tiếp quan sát dây chuyền sản xuất, quy trình vận hành và môi trường nhà máy. Qua đó, các giải pháp dự thi được điều chỉnh theo hướng khả thi hơn, đồng thời giúp sinh viên hình dung rõ ràng hơn về con đường nghề nghiệp trong ngành công nghiệp chế tạo.

Từ toàn bộ hành trình đào tạo và sàng lọc, 10 đội thi xuất sắc nhất đã bước vào Vòng Chung kết AMBA mùa 2. Tại đây, các đội trực tiếp vận hành và bảo vệ giải pháp trước Hội đồng Giám khảo gồm đại diện doanh nghiệp, chuyên gia kỹ thuật và giảng viên. Chung kết vì thế không chỉ là lễ trao giải, mà giống như một “phiên thẩm định” nơi doanh nghiệp đánh giá cả tính ứng dụng của giải pháp lẫn năng lực của những kỹ sư tương lai.

Kết quả chung cuộc phản ánh rõ chất lượng chuyên môn của cuộc thi, với Giải Nhất thuộc về đội DUT-HI (Đại học Bách Khoa – Đại học Đà Nẵng), Giải Nhì thuộc về Mechatronik (Đại học Việt Đức), cùng các giải Ba và Khuyến khích đến từ nhiều cơ sở đào tạo kỹ thuật uy tín.

Đánh giá về ý nghĩa của cuộc thi, GS. Lê Hùng Lân, Phó Chủ tịch Hội Tự động hóa Việt Nam cho rằng AMBA đã góp phần thúc đẩy liên kết hiệu quả giữa nhà trường và doanh nghiệp trong đào tạo nguồn nhân lực kỹ thuật chất lượng cao, tạo điều kiện để sinh viên vận dụng kiến thức vào bài toán thực của sản xuất thông minh.

Ở góc độ doanh nghiệp tổ chức, ông Trương Thanh Tuyền, Cố vấn Ban Chuyên môn AMBA 2026, Giám đốc Kỹ thuật Công ty Cổ phần Giải pháp Tự động hóa ETEK nhấn mạnh rằng AMBA không chỉ là một cuộc thi, mà là nền tảng kết nối tri thức tự động hóa giữa nhà trường – doanh nghiệp công nghệ – nhà máy sản xuất.

Nhìn từ góc độ doanh nghiệp và đầu tư, AMBA 2026 gửi đi một thông điệp rõ ràng: đầu tư cho con người là khoản đầu tư dài hạn và bền vững nhất. Trong hành trình xây dựng ngành công nghiệp công nghệ cao, đặc biệt là bán dẫn, những mô hình như AMBA chính là “vườn ươm” cần thiết để chuẩn bị đội ngũ kỹ sư đủ năng lực làm chủ công nghệ, đáp ứng yêu cầu phát triển của nền kinh tế trong giai đoạn mới.