AI cho doanh nghiệp vượt rào cản, bứt phá tăng trưởng

Tại Chương trình "Cà phê Doanh nhân" do Hiệp hội Doanh nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh (HUBA) tổ chức với chủ đề “Ứng dụng AI trong quản trị doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME) bắt đầu từ đâu?”, ông Nguyễn Ngọc Hòa, Chủ tịch HUBA, đã chỉ ra một thực tế không thể chối cãi. Việc doanh nghiệp chọn cho mình một giải pháp ứng dụng công nghệ thông tin nói chung hay giải pháp AI nói riêng đã không còn là lựa chọn mà là yêu cầu sống còn để nâng cao hiệu lực, hiệu năng, hiệu quả của quản trị điều hành.

Quan trọng hơn, AI không chỉ giúp doanh nghiệp nâng cao khả năng quản trị nội bộ mà còn cải thiện đáng kể khả năng tương tác với các đối tác. Trong bối cảnh hiện nay, khi các đối tác của doanh nghiệp cũng đã và đang sử dụng AI để quản lý từ kho hàng, nhập liệu, mua hàng đến phân phối, nếu một doanh nghiệp không thể đáp ứng được sự tương thích công nghệ, họ sẽ đứng trước nguy cơ bị loại khỏi chuỗi cung ứng. "Vai trò của công nghệ thông tin trong quản trị, vai trò của AI đã được doanh nghiệp SME ý thức được," ông Hòa nhấn mạnh.

Tuy nhiên, ông Hòa cũng thẳng thắn chỉ ra điểm nghẽn lớn nhất: "Vấn đề là đại bộ phận doanh nghiệp chúng ta là SME, khả năng tài chính có hạn." Trong khi các tập đoàn lớn có thể dễ dàng đầu tư hàng chục tỷ đồng cho các dự án công nghệ thông tin, thì với SME, việc đầu tư vài chục triệu đến hàng trăm triệu đồng đã là một bài toán khó, đòi hỏi phải cân nhắc kỹ lưỡng liệu có phù hợp với "sức chịu đựng" hay không.

"Đây là điều chúng tôi ghi nhận được từ sự băn khoăn của cộng đồng doanh nghiệp SME trên địa bàn. Do đó, ứng dụng AI bắt đầu từ đâu và thực tiễn với chi phí như thế nào đang rất được doanh nghiệp quan tâm," ông Hòa cho biết, nêu bật trăn trở chung của cộng đồng doanh nghiệp.

Dù hành trình đưa AI vào doanh nghiệp còn nhiều chông gai, nhưng đã có những doanh nghiệp Việt kiên định với lựa chọn của mình và gặt hái được những thành quả đáng khích lệ.

Ông Lê Hữu Nghĩa, Tổng Giám đốc Công ty TNHH Thương mại - Xây dựng Lê Thành, một người đã đưa AI vào nghiên cứu để ứng dụng thực tiễn từ hai năm trước, chia sẻ câu chuyện đầy thử thách nhưng cũng rất truyền cảm hứng của mình. Sau khi nghiên cứu về AI, công ty ông đã dành hơn một năm để chuẩn bị ngân sách và đội ngũ cho việc thử nghiệm.

Tuy nhiên, mọi thứ không hề suôn sẻ như dự kiến. Doanh nghiệp phải liên tục hiệu chỉnh và tốn kém nhiều chi phí. Dù vậy, Lê Thành vẫn kiên định với con đường đã chọn. Thay vì thuê dịch vụ ngoài, công ty đã đầu tư xây dựng hạ tầng riêng với chi phí vận hành lên đến hàng trăm triệu đồng mỗi tháng, bao gồm nhân sự kỹ thuật, phần mềm tích hợp và thuê máy chủ đám mây.

"AI không phải phép màu, mà là hành trình dài, gian nan và đòi hỏi thực chiến," ông Nghĩa khẳng định, đúc kết từ kinh nghiệm xương máu của mình. Hiện tại, Lê Thành đang vận hành hệ thống 5 AI lớn, mỗi “AI mẹ” kết nối với nhiều “AI con” chuyên trách từng nhiệm vụ.

Tại chuỗi siêu thị mỹ phẩm AB Beauty World thuộc hệ thống Lê Thành, AI hỗ trợ tư vấn sản phẩm theo yêu cầu của từng khách hàng, mang lại trải nghiệm cá nhân hóa. Một đơn vị khác trong hệ thống cũng đang ứng dụng một mô hình AI khác từ hệ thống khách sạn ở Đà Lạt.

 AI tại đây giúp khách hàng chọn phòng bằng hình ảnh, báo giá sơ bộ, xin thông tin cá nhân và sau đó tạo đơn đặt phòng, gửi mã xác nhận qua email. Đặc biệt, AI còn có khả năng giao tiếp bằng nhiều ngôn ngữ như tiếng Anh, Trung, Hàn, Nhật, phục vụ khách quốc tế một cách chuyên nghiệp.

Câu chuyện của Lê Thành là minh chứng sống động cho thấy, dù chi phí và thời gian ban đầu có thể lớn, nhưng hiệu quả lâu dài mà AI mang lại là vô cùng xứng đáng.

Không chỉ có Lê Thành, ông Hà Thân - Tổng giám đốc Công ty cổ phần Tin học Lạc Việt, một trong những đơn vị tiên phong trong lĩnh vực công nghệ, cũng chia sẻ về tiềm năng to lớn của AI trong quản trị doanh nghiệp. Nhiều khách hàng của Lạc Việt đã thử nghiệm và đạt hiệu quả rõ rệt.

Ông Thân đưa ra ví dụ cụ thể về việc Lạc Việt vừa triển khai hệ thống xử lý đơn hàng tự động bằng AI cho một tập đoàn nhập khẩu thực phẩm. Trước đây, mỗi đơn hàng mất tới 4 tiếng để xử lý thủ công, nhưng giờ đây, với sự hỗ trợ của AI, quy trình này chỉ mất khoảng 2 phút. Với 20.000 đơn hàng mỗi tháng, chi phí xử lý chỉ khoảng 1.000 đồng một đơn, tổng cộng khoảng 20 triệu đồng, một con số cực kỳ nhỏ so với doanh thu hàng chục tỷ đồng mỗi năm của tập đoàn này.

Từ những thành công thực tế, ông Thân khuyến nghị các doanh nghiệp nhỏ và vừa nên bắt đầu từ các ứng dụng AI đơn giản, dễ tiếp cận như chatbot tư vấn, tiếp nhận thông tin, gửi báo giá. Sau khi quen với công nghệ và thấy được hiệu quả, họ có thể nâng cấp dần lên các giải pháp phức tạp hơn như xử lý văn bản, video hay dữ liệu lớn. Đây là cách tiếp cận từng bước, an toàn và phù hợp với khả năng tài chính của SME.

Một bài học thực tế khác về việc đưa AI vào thực chiến trong hoạt động doanh nghiệp cũng được ông Trần Mạnh Huy - CEO Rainscales (Đà Nẵng) chia sẻ. Công ty ông từng đầu tư phát triển hệ thống AI có khả năng phân tích hành vi khách hàng ngay sau khi họ rời khách sạn. Từ đó, AI cá nhân hóa gợi ý dịch vụ như tặng voucher, giới thiệu tour, hỗ trợ làm visa hoặc chăm sóc nha khoa.

Hệ thống này đã giúp tăng tỷ lệ giữ chân khách và thúc đẩy bán chéo sản phẩm, dù chi phí vận hành lên tới hàng triệu đồng mỗi tháng. Điều này cho thấy AI không chỉ tối ưu hóa quy trình mà còn mở ra những cơ hội kinh doanh mới mẻ, giúp doanh nghiệp tạo ra giá trị gia tăng và củng cố mối quan hệ với khách hàng.

Mặc dù AI mang lại nhiều lợi ích, nhưng các chuyên gia cũng đưa ra những cảnh báo quan trọng về rủi ro tiềm ẩn nếu không được kiểm soát đúng. Ông Trần Mạnh Huy nhấn mạnh rằng AI không chỉ là công cụ tăng năng suất mà còn tiềm ẩn nhiều rủi ro, đặc biệt là với các doanh nghiệp nhỏ khi thuê ngoài. Việc không đánh giá đầy đủ các tiêu chuẩn đạo đức như ISO 42000 hoặc sự cố từ phía đối tác, yếu tố địa chính trị có thể khiến toàn bộ hệ thống bị tê liệt.

Do đó, ông Huy đề xuất doanh nghiệp nên tiếp cận AI theo hướng "AI cộng", tức là để AI hỗ trợ con người chứ không thay thế hoàn toàn. Triết lý này đặt con người vào vị trí trung tâm, sử dụng AI như một công cụ đắc lực để nâng cao năng lực và hiệu quả, thay vì để AI trở thành một "ông chủ" độc lập.

Đồng thời, ông cũng khuyến nghị doanh nghiệp cần xây dựng chỉ số năng lực số - CPI (Computing Power Index), để đánh giá khả năng làm chủ hạ tầng công nghệ, tránh phụ thuộc hoàn toàn vào nền tảng bên ngoài. "AI không phải phép màu. Muốn áp dụng đúng, doanh nghiệp cần hiểu bản chất của nó: học từ dữ liệu, suy nghĩ theo logic rồi mới hành động," ông Trần Mạnh Huy nhấn mạnh.

Cùng chung quan điểm, ông Lâm Nguyễn Hải Long - Chủ tịch Hội Tin học TP Hồ Chí Minh, đưa ra lời khuyên thiết thực cho các SME khi bắt đầu ứng dụng AI: nên tập trung vào 4 lĩnh vực thường xuyên cần tự động hóa và có dữ liệu rõ ràng: Marketing, quản lý tồn kho, tài chính và tuyển dụng.

Đây là những mảng dễ thấy lợi ích rõ rệt khi tích hợp trợ lý ảo và chatbot để phản hồi khách hàng, báo giá, hỗ trợ ra quyết định và quản lý nội bộ. Việc bắt đầu từ những lĩnh vực này không chỉ giúp doanh nghiệp sớm thấy được hiệu quả đầu tư mà còn tích lũy kinh nghiệm, dữ liệu để mở rộng ứng dụng AI trong tương lai.

Ứng dụng AI vào hoạt động doanh nghiệp không chỉ là câu chuyện về công nghệ, mà còn là câu chuyện về tư duy chuyển đổi số của các nhà lãnh đạo. Nó đòi hỏi sự sẵn sàng chấp nhận rủi ro, kiên định với mục tiêu và không ngừng học hỏi từ thực tiễn.

Đối với các SME, bài toán chi phí là một thách thức lớn, nhưng với cách tiếp cận thông minh, bắt đầu từ những ứng dụng đơn giản, có tính ứng dụng cao và tăng cường năng lực nội tại, họ hoàn toàn có thể từng bước làm chủ công nghệ AI, nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững trong kỷ nguyên số.