Xuất khẩu cao su giảm, doanh nghiệp đứng trước yêu cầu đa dạng hóa thị trường

Tuy nhiên, giá xuất khẩu duy trì xu hướng tăng và một số thị trường mới nổi lên cho thấy doanh nghiệp vẫn có dư địa mở rộng đầu ra, nếu giảm được mức độ phụ thuộc vào một thị trường chủ lực.

Giá cao su được hỗ trợ, nhưng nhu cầu chưa phục hồi

Trong khi đó, nguồn cung cao su tại Đông Nam Á bước vào giai đoạn gia tăng theo mùa, tạo thêm sức ép lên thị trường. Điều này khiến giá cao su dù được hỗ trợ bởi một số yếu tố vĩ mô vẫn khó hình thành xu hướng tăng ổn định.

Diễn biến tại các thị trường lớn cũng phản ánh sự giằng co giữa cung và cầu. Giá cao su kỳ hạn tại Osaka và Thượng Hải tăng trong đầu tháng 8, trong khi giá RSS3 tại Thái Lan lại giảm. Sự trái chiều này cho thấy thị trường chưa hình thành một xu hướng rõ ràng, khi lực hỗ trợ từ giá dầu và những lo ngại về nguồn cung đang phải cân bằng với sức mua yếu.

Đáng chú ý hơn là diễn biến tại Trung Quốc. Trong tháng 7, lượng nhập khẩu cao su tự nhiên và cao su tổng hợp của nước này giảm 8,5% so với cùng kỳ năm trước. Lũy kế 7 tháng, nhập khẩu giảm 4,1%. Nhu cầu lốp xe tại Trung Quốc cũng được dự báo tiếp tục suy yếu theo mùa trong ngắn hạn.

Đây là yếu tố có tác động trực tiếp đến các nước xuất khẩu cao su trong khu vực, trong đó có Việt Nam. Khi thị trường tiêu thụ lớn giảm nhu cầu, giá có thể được duy trì nhờ các yếu tố chi phí và nguồn cung, nhưng sản lượng xuất khẩu lại khó tăng tương ứng.

Trung Quốc giảm sức mua, thị trường khác mở thêm dư địa

Áp lực từ Trung Quốc đã thể hiện khá rõ trong kết quả xuất khẩu cao su của Việt Nam. Tháng 7, lượng cao su xuất khẩu tăng mạnh so với tháng trước nhưng vẫn thấp hơn đáng kể so với cùng kỳ năm 2025. Tính chung 7 tháng, Việt Nam xuất khẩu 788.006 tấn, trị giá 1,55 tỷ USD, giảm 12,4% về lượng và 4,6% về trị giá.

Điểm đáng chú ý là mức giảm về trị giá thấp hơn đáng kể so với mức giảm về lượng. Giá bình quân cao su xuất khẩu 7 tháng đạt khoảng 1.965 USD/tấn, tăng gần 9% so với cùng kỳ năm trước. Điều này cho thấy sự suy giảm xuất khẩu hiện nay chủ yếu nằm ở khối lượng tiêu thụ, thay vì sự sụt giảm mạnh về giá trị sản phẩm.

Nói cách khác, thị trường chưa hoàn toàn bất lợi đối với doanh nghiệp cao su. Giá bán vẫn có khả năng hỗ trợ doanh thu, nhưng khả năng mở rộng sản lượng đang bị hạn chế bởi sức mua tại các thị trường lớn.

Trung Quốc là trường hợp điển hình. Trong 7 tháng, Việt Nam xuất khẩu sang thị trường này 462.714 tấn, giảm 27,4% so với cùng kỳ năm trước. Tỷ trọng của Trung Quốc trong tổng lượng cao su xuất khẩu của Việt Nam cũng giảm từ 70,8% xuống 58,7%.

Sự sụt giảm này vừa là thách thức, vừa cho thấy một vấn đề mang tính cơ cấu của ngành cao su Việt Nam: mức độ phụ thuộc vào một thị trường lớn vẫn cao. Khi nhu cầu tại Trung Quốc biến động, tác động lập tức lan sang sản lượng xuất khẩu chung của cả ngành.

Tuy nhiên, sự thay đổi trong cơ cấu thị trường cũng đang tạo ra tín hiệu tích cực. Trong 7 tháng đầu năm, In-đô-nê-xi-a đã vươn lên trở thành thị trường xuất khẩu cao su lớn thứ hai của Việt Nam, với lượng xuất khẩu tăng hơn 2,5 lần so với cùng kỳ. Xuất khẩu sang Ấn Độ, Ma-lai-xi-a và Hàn Quốc cũng tăng, trong khi Mê-hi-cô ghi nhận mức tăng trưởng cao.

Điểm đáng chú ý không chỉ nằm ở tốc độ tăng của từng thị trường, mà ở sự dịch chuyển của cơ cấu đầu ra. Khi tỷ trọng Trung Quốc giảm và một số thị trường khác tăng lên, doanh nghiệp có thêm khả năng phân tán rủi ro thay vì phụ thuộc quá lớn vào diễn biến của một thị trường duy nhất.

Đây có thể là hướng đi quan trọng trong bối cảnh nhu cầu cao su toàn cầu chưa thực sự phục hồi đồng đều. Thay vì chỉ chờ sức mua từ Trung Quốc trở lại, doanh nghiệp cần chủ động tìm kiếm những thị trường có nhu cầu ổn định hơn, đồng thời nâng khả năng đáp ứng các yêu cầu riêng của từng thị trường.

Nguồn: Tính toán từ số liệu của Cục Hải quan Việt Nam

Thị trường Hoa Kỳ cho thấy một thách thức khác. Sáu tháng đầu năm, lượng cao su Việt Nam xuất khẩu sang Hoa Kỳ giảm hơn 20% so với cùng kỳ. Thị phần của Việt Nam tại thị trường này vẫn khá nhỏ, trong khi giá xuất khẩu bình quân thấp hơn một số nhà cung cấp lớn như In-đô-nê-xi-a, Thái Lan và Ma-lai-xi-a.

Điều này cho thấy mở rộng thị trường không đơn thuần là tìm thêm khách hàng. Để tăng thị phần tại những thị trường có yêu cầu cao, doanh nghiệp cần đồng thời nâng chất lượng sản phẩm, khả năng đáp ứng tiêu chuẩn và giá trị gia tăng.

Với cao su Việt Nam, dư địa tăng trưởng vì thế không chỉ nằm ở việc bán được nhiều hơn mà còn ở khả năng bán vào nhiều thị trường hơn và bán được sản phẩm có giá trị cao hơn.

Trong ngắn hạn, nhu cầu yếu tại Trung Quốc và diễn biến cung – cầu thế giới có thể tiếp tục gây sức ép lên xuất khẩu. Tuy nhiên, việc nhiều thị trường ngoài Trung Quốc đang tăng trưởng cho thấy doanh nghiệp đã có thêm lựa chọn về đầu ra.

Nếu tận dụng được xu hướng này, đa dạng hóa thị trường sẽ không chỉ giúp bù đắp phần sản lượng suy giảm tại Trung Quốc mà còn tạo nền tảng để ngành cao su giảm rủi ro trước những biến động của thị trường thế giới. Trong bối cảnh đó, bài toán của doanh nghiệp không còn đơn thuần là xuất khẩu bao nhiêu, mà là bán cho ai, bán sản phẩm gì và tạo được giá trị bao nhiêu trên mỗi đơn vị sản phẩm.