Xi măng Yên Bình: Tài sản tiếp tục mở rộng, nợ ngắn hạn vượt quá tài sản ngắn hạn

Quy mô tài sản tại Xi măng Yên Bình tiếp tục mở rộng, vốn chủ sở hữu gần 273 tỷ đồng

Công ty cổ phần Xi măng Yên Bình (mã: VCX) vừa công bố báo cáo tài chính soát xét 6 tháng đầu năm 2026 với hoạt động kinh doanh không mấy lạc quan.

Theo đó, tính đến 30/6/2026, quy mô tổng tài sản tại VCX tiếp tục được mở rộng, đạt hơn 587 tỷ đồng, tăng nhẹ 6% so với đầu năm. Trong đó, tài sản ngắn hạn đạt hơn 247 tỷ đồng, tăng 20% so với đầu năm; còn lại là tài sản dài hạn chiếm hơn 340 tỷ đồng.

Ngoài ra, ghi nhận hơn 102,7 tỷ đồng đầu tư vào công ty liên kết. Trong đó, đầu tư vào CTCP Đá trắng Yên Bình hơn 24,7 tỷ đồng, tương đương 32,83% tỷ lệ quyền biểu quyết và đầu tư vào CTCP Xi măng Norcem Yên Bình tại Lai Châu 78 tỷ đồng, tương đương 40% tỷ lệ quyền biểu quyết.

Vốn chủ sở hữu tại VCX đạt gần 273 tỷ đồng, tăng nhẹ 2% so với đầu năm. Mức tăng này chủ yếu đến từ lợi nhuận sau thuế chưa phân phối hơn 7,6 tỷ đồng, trong đó có 1,7 tỷ đồng lũy kế đến cuối năm trước và gần 6 tỷ đồng phát sinh trong kỳ.

Nghịch lý "vay cao gửi thấp", rủi ro lỗi thời công nghệ và áp lực tái đầu tư

Trong 6 tháng đầu năm 2026, doanh thu thuần tại VCX đạt hơn 363 tỷ đồng, giảm 14% so với cùng kỳ 2025. Trong đó, hơn 88% doanh thu của VCX đến từ các bên liên quan (chủ yếu là công ty mẹ là CTCP Kinh doanh Xi măng Miền Bắc hơn 310 tỷ đồng). Trong khi đó, doanh thu hoạt động tài chính thu về hơn 805 triệu đồng, tăng mạnh so với con số gần 7 triệu đồng của cùng kỳ 2025.

Đáng lưu ý, các khoản chi phí tăng mạnh. Trong đó, chi phí bán hàng cao gấp 81 lần so với cùng kỳ, đạt hơn 1,5 tỷ đồng và chi phí quản lý doanh nghiệp ghi nhận hơn 4,8 tỷ đồng, tăng nhẹ 4% so với cùng kỳ.

Cá biệt, chi phí tài chính hơn 7,6 tỷ đồng, giảm 12%. Trong đó, chủ yếu là chi phí đi vay lên tới hơn 7,8 tỷ đồng, đáng nói con số này cao hơn cả chi phí tài chính.

Sau khi trừ các khoản chi phí, doanh nghiệp xi măng này ghi nhận lợi nhuận sau thuế đạt gần 6 tỷ đồng, giảm mạnh 57% so với cùng kỳ.

Năm 2026, doanh nghiệp lên kế hoạch lợi nhuận sau thuế đạt 27,1 tỷ đồng. Như vậy, sau nửa năm, Xi măng Yên Bình mới chỉ thực hiện được 22% mục tiêu lợi nhuận cả năm. Báo cáo tài chính cho thấy, doanh thu tại VCX phụ thuộc lớn vào công ty mẹ, khả năng tự chủ thị trường bị hạn chế, lợi nhuận có thể bị công ty mẹ điều phối bất cứ lúc nào.

Tính đến 30/6/2026, nợ phải trả tại VCX ghi nhận hơn 314 tỷ đồng, tăng 10% so với đầu năm. Trong đó, nợ ngắn hạn phải trả chiếm đến 313,5 tỷ đồng, còn lại là nợ dài hạn phải trả. Trong đó, nợ vay tài chính (toàn bộ là nợ ngắn hạn) ghi nhận gần 203 tỷ đồng, tăng nhẹ 5% so với đầu năm nhưng chiếm đến 65% tổng nợ phải trả.

Thuyết minh cho thấy, VCX vay ngắn hạn tại BIDV – CN Yên Bái hơn 182 tỷ đồng có lãi suất từ 6,3% đến 8,8%/năm, kỳ hạn vay 12 tháng. VCX cũng vay Agribank - CN Bắc Yên Bái hơn 19 tỷ đồng với lãi suất từ 6,3% đến 8,5%, thời hạn vay 12 tháng.

Lưu ý, lợi nhuận mỏng nhưng VCX vẫn có gần 79 tỷ đồng tiền gửi tại ngân hàng BIDV với kỳ hạn 3 tháng nhưng lãi suất chỉ 4,75%/năm và gửi không kỳ hạn tại BIDV - CN Yên Bái hơn 18,2 tỷ đồng. Trong khi đó, VCX đang "ôm" dư nợ vay ngắn hạn gần 203 tỷ đồng chủ yếu gửi tại BIDV với lãi suất rất cao.

Sự chênh lệch "lãi suất âm" này trực tiếp ăn mòn lợi nhuận. Liệu khoản tiền gửi này có lý do đặc biệt gì không? Phải chăng khoản tiền gửi 79 tỷ đồng tại BIDV đang đóng vai trò là một phần của điều kiện duy trì hạn mức tín dụng hoặc tài sản đảm bảo nghĩa vụ nợ ngắn hạn?

Tính đến 30/6/2026, chi phí chờ phân bổ ngắn hạn tại VCX tăng gấp 24,5 lần so với đầu năm, từ 306 triệu đồng lên hơn 7,5 tỷ đồng. Trong đó, phát sinh khoản chi phí sửa chữa, bảo dưỡng định kỳ tài sản cố định hơn 5,6 tỷ đồng (trong khi hồi đầu năm không ghi nhận khoản này) và phát sinh chi phí cấp quyền khai thác mỏ Mông Sơn hơn 1 tỷ đồng.

Việc đưa 5,6 tỷ đồng vào mục Chi phí chờ phân bổ ngắn hạn là một lựa chọn kế toán giúp doanh nghiệp giảm bớt áp lực chi phí ngay trong kỳ. Tuy nhiên, dưới góc độ đánh giá chất lượng lợi nhuận, nhà đầu tư cần lưu ý rằng nếu khoản chi phí này được ghi nhận toàn bộ một lần vào kết quả kinh doanh 6 tháng đầu năm, biên lợi nhuận thực tế của doanh nghiệp có thể sẽ còn mỏng hơn rất nhiều, thậm chí tiệm cận mức hòa vốn.

Bên cạnh đó, chi phí xây dựng cơ bản dở dang cao gấp 11 lần so với đầu năm, từ 2,3 tỷ đồng lên hơn 26 tỷ đồng. Trong đó, tập trung vào Dự án hệ thống lọc bụi hơn 15,6 tỷ đồng có quy mô công suất 4,5 đến 5 MW. Còn có dự án hệ thống phát điện tận dụng nhiệt khí thải hơn 10,7 tỷ đồng và dự án hệ thống phát điện tận dụng nhiệt khí thải có tổng mức đầu tư lên tới 221,4 tỷ đồng.

Chi phí tăng cao cho thấy, Xi măng Yên Bình khả năng gặp rủi ro lỗi thời công nghệ và áp lực tái đầu tư khi nhà máy hoạt động lâu năm, máy móc có dấu hiệu xuống cấp (bằng chứng là phát sinh chi phí sửa chữa, bảo dưỡng định kỳ hơn 5,6 tỷ đồng). Hơn nữa, doanh nghiệp buộc phải đầu tư thêm hàng trăm tỷ đồng vào các dự án do từng bị phạt gần 400 triệu đồng về môi trường năm 2019.

Báo cáo tài chính cũng chỉ ra rủi ro ứ đọng hàng tồn kho và "chôn vốn" dài hạn tại doanh nghiệp xi măng này.

Cụ thể, doanh thu 6 tháng đầu năm 2026 tại VCX giảm 14% so với cùng kỳ nhưng hàng tồn kho lại phình to lên mức hơn 113 tỷ đồng, tăng 13% so với đầu năm (chủ yếu do ứ đọng Clinker và xi măng thành phẩm). Nếu doanh nghiệp không trích lập dự phòng giảm giá hàng tồn kho đầy đủ sẽ khiến tài sản ngắn hạn bị thổi phồng.

Đồng thời, tài sản mở rộng nhờ VCX đầu tư vào công ty liên kết hơn 102,7 tỷ đồng. Tuy nhiên, số tiền đầu tư có khả năng bị "đóng băng" vô thời hạn tại các công ty liên kết trong bối cảnh rủi ro ngành xi măng đang dư cung nặng.

Nợ ngắn hạn vượt quá tài sản ngắn hạn, bổ nhiệm nhân sự cấp cao có nợ xấu

Tính đến 30/6/2026, nợ ngắn hạn phải trả tại VCX cao hơn tài sản ngắn hạn đến 66,4 tỷ đồng. Trong thuyết minh số 1 tại báo cáo tài chính soát xét 6 tháng đầu năm 2026, phía doanh nghiệp cũng đã giải trình về vấn đề này. Ý kiến kiểm toán cũng nhấn mạnh nghi ngờ khả năng hoạt động liên tục.

Chỉ số thanh toán nhanh của VCX chỉ đạt 0,38 và chỉ số thanh toán bằng tiền đạt 0,31. Doanh nghiệp hoàn toàn bất lực trong việc tự ứng phó với các nghĩa vụ nợ ngắn hạn đáo hạn nếu các chủ nợ (BIDV, Agribank) không chấp nhận gia hạn. Doanh nghiệp này đang phụ thuộc 100% vào bên thứ ba để duy trì sự tồn tại.

Trong bối cảnh nợ ngắn hạn đã vượt quá tài sản ngắn hạn, Xi măng Yên Bình sẽ lấy dòng tiền đâu để tài trợ cho các dự án lên đến hàng trăm tỷ đồng? Giải pháp là doanh nghiệp bắt buộc phải huy động vốn từ ngân hàng hoặc phát hành cổ phiếu,... Việc tăng đòn bẩy tài chính để đầu tư vào các dự án sẽ làm chi phí khấu hao và chi phí lãi vay bùng nổ ở các kỳ sau. Vì vậy, "bóp nghẹt" cơ hội có lãi của cổ đông nhỏ lẻ trong nhiều năm tới.

Đáng chú ý, vào cuối tháng 4/2026, Xi măng Yên Bình công bố bổ nhiệm loạt nhân sự cấp cao mới. Trong số người bổ nhiệm, Ông Mỵ Duy Bình – người có khoản nợ xấu kéo dài từ năm 2016 đến nay khiến công ty phải trích lập dự phòng 100% (4,8 tỷ đồng) – lại được bổ nhiệm làm Phó Giám đốc kiêm Trưởng phòng Kinh doanh tiêu thụ (người nắm dòng tiền đầu ra).

Ngoài ra, ông Lò Mạnh Cường – Giám đốc Công ty cũng đang có khoản nợ xấu 1,2 tỷ đồng từ tiền bán cổ phần.

Khoản nợ xấu của ông Mỵ Duy Bình, Lò Mạnh Cường liên quan đến việc mua cổ phần từ năm 2016 đã được kiểm toán viên lưu ý và trích lập dự phòng 100%. Việc Hội đồng quản trị bổ nhiệm một nhân sự đang có nghĩa vụ công nợ tồn đọng lâu năm với công ty vào vị trí điều hành cấp cao phụ trách trực tiếp mảng Kinh doanh tiêu thụ có thể sẽ khiến các nhà đầu tư băn khoăn về tính tối ưu trong công tác quản trị xung đột lợi ích.

Lời khuyên dành cho nhà đầu tư:

Bà Bùi Thị Lệ Phương - Chủ tịch - Giám đốc Công ty Tài chính Kế toán Thuế Centax, Giảng viên cao cấp, chuyên gia hàng đầu về kế toán thuế - tài chính ở Việt Nam chia sẻ: "Bức tranh tài chính 6 tháng đầu năm 2026 của Xi măng Yên Bình (VCX) cho thấy, bên cạnh những nỗ lực duy trì vận hành từ Ban điều hành, vẫn đang để lại những dấu hỏi mang tính trọng yếu đối với các chỉ số thanh toán ngắn hạn, tính chất nguồn vốn đầu tư dở dang và cấu trúc nhân sự công nợ.

Hơn nữa, ngành xi măng năm 2026 vẫn chịu áp lực cung vượt cầu, làm gia tăng cạnh tranh giá và áp lực chi phí. Đồng thời, giá nguyên liệu (than, điện) leo cao. Một doanh nghiệp có cấu trúc tài chính mất cân đối như Xi măng Yên Bình sẽ là đơn vị chịu tổn thất đầu tiên.

Do đó, lời khuyên tốt nhất dành cho các nhà đầu tư ở thời điểm hiện tại không phải là phủ nhận hoàn toàn giá trị của doanh nghiệp, mà là nâng cao mức độ thận trọng. Trước khi đưa ra quyết định giải ngân, nhà đầu tư cần chủ động chất vấn Ban giám đốc tại các kỳ họp cổ đông về lộ trình tái cấu trúc nợ vay và tính khả thi của các dự án môi trường sắp tới để đảm bảo biên an toàn cho dòng vốn của mình".