Xây dựng văn hóa kinh doanh là nền tảng phát triển bền vững của doanh nghiệp Việt Nam

Chiều 21/3, tại Diễn đàn Quốc gia “Văn hoá với Doanh nghiệp” năm 2026, Phó Thủ tướng Chính phủ Mai Văn Chính đã nhấn mạnh thông điệp xuyên suốt, văn hoá không chỉ là yếu tố bổ trợ mà chính là nền tảng cốt lõi, quyết định sức mạnh nội sinh và khả năng phát triển bền vững của cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam trong kỷ nguyên mới.

Sự kiện cũng đánh dấu việc công bố Bộ giá trị Văn hoá kinh doanh Việt Nam – một bước tiến quan trọng trong quá trình chuẩn hóa và lan tỏa các chuẩn mực đạo đức, hành vi và triết lý phát triển của doanh nghiệp.

Văn hoá là “tài sản mềm” quyết định sức bền doanh nghiệp

Nhìn lại hành trình phát triển, tư tưởng về vai trò của văn hoá trong kinh tế không phải là điều mới. Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh từng căn dặn: “Văn hoá soi đường cho quốc dân đi”. Người cũng nhấn mạnh rằng: “làm kinh tế, làm thương nghiệp phải biết làm giàu cho mình, nhưng trước hết phải giữ chữ tín, phải có đạo đức, phải vì lợi ích của nhân dân, của đất nước”. Những lời dạy đó đến nay vẫn giữ nguyên giá trị, đặc biệt trong bối cảnh kinh tế thị trường hiện đại, nơi cạnh tranh không chỉ nằm ở sản phẩm hay công nghệ mà còn ở niềm tin và uy tín.

Đảng ta luôn xác định văn hoá là nền tảng tinh thần của xã hội, vừa là mục tiêu, vừa là động lực phát triển. Trong bối cảnh hội nhập sâu rộng, điều này càng trở nên rõ nét khi văn hoá kinh doanh được nhìn nhận như một cấu phần quan trọng tạo nên sức mạnh quốc gia. Một nền kinh tế mạnh không chỉ được đo bằng quy mô GDP, năng lực công nghệ hay thị phần, mà còn ở trách nhiệm xã hội, tính minh bạch, tinh thần sáng tạo và khát vọng cống hiến của doanh nghiệp.

Sau gần một thập kỷ triển khai Cuộc vận động “Xây dựng Văn hóa Doanh nghiệp Việt Nam”, từ năm 2016 đến nay, nhận thức về vai trò của văn hoá trong cộng đồng doanh nghiệp đã có bước chuyển rõ rệt. Nếu giai đoạn đầu tập trung đặt nền móng và lan tỏa, thì những năm gần đây đã chuyển sang chiều sâu, tạo ra những tác động thực chất hơn trong quản trị và chiến lược phát triển.

Các diễn đàn thường niên “Văn hóa với doanh nghiệp” với nhiều chủ đề khác nhau đã góp phần định hình hệ chuẩn mực văn hóa kinh doanh phù hợp với bối cảnh mới. Văn hoá không còn là khẩu hiệu mà dần trở thành yếu tố hiện diện trong cách doanh nghiệp vận hành, từ quản trị nội bộ, ứng xử với đối tác đến trách nhiệm với xã hội.

Trong nền kinh tế tri thức, chuyển đổi số và toàn cầu hóa, văn hoá ngày càng thấm sâu vào mọi hoạt động. Nó thể hiện trong cách doanh nghiệp xây dựng chiến lược, cách doanh nhân ra quyết định, cách cạnh tranh và hợp tác. Chính điều đó khiến văn hoá trở thành nguồn lực nội sinh, một dạng “sức mạnh mềm” giúp doanh nghiệp thích ứng và phát triển bền vững.

Thực tiễn trong và ngoài nước cho thấy, văn hoá kinh doanh chính là tài sản quý giá nhất của doanh nghiệp. Công nghệ có thể thay đổi, sản phẩm có thể lỗi thời, thị trường có thể biến động, nhưng uy tín và giá trị văn hoá là thứ giúp doanh nghiệp tồn tại lâu dài. Đó cũng là nền tảng để xây dựng thương hiệu, tạo dựng niềm tin và định vị vị thế trên thị trường.

Sau 40 năm đổi mới, cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam đã có bước phát triển mạnh mẽ cả về quy mô lẫn chất lượng. Với hơn 1 triệu doanh nghiệp đang hoạt động, khu vực kinh tế tư nhân đóng góp khoảng 60–65% GDP và tạo việc làm cho hơn 30 triệu lao động. Kim ngạch xuất nhập khẩu vượt mốc 920 tỷ USD, đưa Việt Nam vào nhóm các nền kinh tế thương mại lớn của thế giới.

Không chỉ dừng lại ở quy mô, nhiều doanh nghiệp Việt Nam đã vươn ra thị trường quốc tế trong các lĩnh vực như công nghệ, nông nghiệp công nghệ cao, logistics hay thương mại điện tử. Hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo với hơn 4.000 startup cũng đang hình thành một lớp doanh nghiệp mới năng động, sáng tạo và hội nhập.

Song song với đó, đội ngũ doanh nhân Việt Nam ngày càng thể hiện rõ vai trò xã hội, đặc biệt trong các giai đoạn khó khăn như đại dịch COVID-19 hay thiên tai. Những đóng góp này không chỉ mang ý nghĩa kinh tế mà còn khẳng định trách nhiệm và bản sắc văn hoá của doanh nghiệp Việt Nam.

Chuẩn hoá giá trị, định hình bản sắc trong kỷ nguyên mới

Bước vào giai đoạn phát triển mới, khi đất nước triển khai các định hướng lớn từ Nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ XIV và các nghị quyết chiến lược của Bộ Chính trị, yêu cầu đặt ra đối với doanh nghiệp không chỉ là tăng trưởng mà còn phải phát triển bền vững, có trách nhiệm và mang bản sắc riêng.

Việc công bố Bộ giá trị Văn hoá kinh doanh Việt Nam tại Diễn đàn năm nay mang ý nghĩa đặc biệt. Bộ giá trị được xây dựng trên cơ sở kế thừa truyền thống văn hoá dân tộc, tiếp thu tinh hoa quản trị hiện đại và tham vấn rộng rãi cộng đồng doanh nghiệp. Đây không chỉ là tuyên ngôn mà còn là công cụ để doanh nghiệp tự soi chiếu, định vị và hoàn thiện mình.

Triết lý nền tảng của bộ giá trị là “Dân vi bản – lấy nhân dân làm gốc”, khẳng định mục tiêu cao nhất của doanh nghiệp là phục vụ con người, góp phần vào sự thịnh vượng của đất nước. Trên nền tảng đó, hệ thống 12 giá trị cốt lõi được chia thành ba tầng: cốt cách doanh nhân, bản lĩnh doanh nghiệp và tầm vóc toàn cầu.

Bộ giá trị Văn hoá kinh doanh Việt Nam tại Diễn đàn năm nay mang ý nghĩa đặc biệt. Bộ giá trị được xây dựng trên cơ sở kế thừa truyền thống văn hoá dân tộc, tiếp thu tinh hoa quản trị hiện đại và tham vấn rộng rãi cộng đồng doanh nghiệp

Ở tầng cốt cách, các giá trị như yêu nước, tín nghĩa, phụng sự và bản sắc nhấn mạnh đạo đức và trách nhiệm xã hội. Ở tầng bản lĩnh, các yếu tố liêm chính, tự chủ, trí tuệ và sáng tạo trở thành động lực phát triển. Trong khi đó, tầng tầm vóc toàn cầu hướng tới khát vọng, hội nhập, hợp tác và phát triển bền vững.

Thông điệp xuyên suốt là: “Chính phủ kiến tạo – Doanh nghiệp hành động – Văn hoá dẫn dắt”. Đây cũng là tinh thần được nhấn mạnh trong hai phiên tọa đàm của Diễn đàn, nơi Nhà nước được xác định là người kiến tạo thể chế, doanh nghiệp là trung tâm của tăng trưởng, còn văn hoá đóng vai trò dẫn dắt.

Trong bối cảnh Việt Nam đã tham gia 17 hiệp định thương mại tự do với hơn 60 nền kinh tế, yêu cầu về minh bạch, trách nhiệm xã hội và quản trị ngày càng cao. Xu hướng toàn cầu cho thấy người tiêu dùng quan tâm nhiều hơn đến đạo đức kinh doanh, nhà đầu tư chú trọng các tiêu chí môi trường, xã hội và quản trị, còn chuỗi cung ứng đòi hỏi tính bền vững.

Điều đó đồng nghĩa với việc văn hoá kinh doanh không chỉ là chuẩn mực đạo đức mà còn là điều kiện để doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu. Một doanh nghiệp thiếu minh bạch, thiếu trách nhiệm sẽ khó có thể đứng vững trong môi trường cạnh tranh quốc tế.

Trước yêu cầu đó, Phó Thủ tướng đã đưa ra hàng loạt định hướng cụ thể gồm: hoàn thiện thể chế, tháo gỡ rào cản pháp lý, khơi thông nguồn lực cho công nghiệp văn hoá, xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo gắn với công nghệ số, đồng thời đề cao vai trò của người đứng đầu doanh nghiệp trong việc dẫn dắt văn hoá.

Đặc biệt, lời kêu gọi cộng đồng doanh nghiệp thực hành 7 nhóm giá trị cốt lõi với “28 chữ vàng” đã tạo nên một chuẩn mực hành động rõ ràng: “Thượng tôn pháp luật - Chữ tín làm đầu - Lấy dân làm gốc - Đổi mới sáng tạo - Trách nhiệm cộng đồng - Gìn giữ bản sắc - Khát vọng vươn xa”. Đây không chỉ là khẩu hiệu mà là định hướng phát triển lâu dài, nơi mỗi doanh nghiệp trở thành một trung tâm lan tỏa giá trị văn hoá, mỗi doanh nhân là một đại sứ của văn hoá kinh doanh Việt Nam.

Trong bối cảnh đất nước hướng tới các mục tiêu chiến lược 100 năm, việc xây dựng một cộng đồng doanh nghiệp lớn mạnh, bản lĩnh, sáng tạo và giàu trách nhiệm là điều kiện tiên quyết. Và để đạt được điều đó, văn hoá chính là nền móng vững chắc nhất.

Khi nền tảng văn hoá đủ mạnh, doanh nghiệp sẽ phát triển lành mạnh; khi thể chế gặp doanh nghiệp tốt, sức mạnh quốc gia sẽ được nhân lên; và khi khát vọng dân tộc hòa cùng khát vọng doanh nhân, những bước tiến mới sẽ được kiến tạo.

Diễn đàn “Văn hoá với Doanh nghiệp” năm 2026, với việc công bố Bộ giá trị Văn hoá kinh doanh Việt Nam, không chỉ là một sự kiện mà còn là dấu mốc quan trọng trong hành trình định hình bản sắc và nâng tầm doanh nghiệp Việt Nam trong kỷ nguyên hội nhập.